Ochiq kirishMaqola
Sevil Alasgar gizi Mammadova · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Birinchi jahon urushi (1914–1918) nafaqat siyosiy va ijtimoiy tizimlarni, balki adabiyotni ham tubdan o‘zgartirdi. Ingliz adabiyotida bu urush jarohat, yo‘qotish, qahramonlik va inson psixologiyasining sinishi lahzalarini aks ettirgan kuchli qatlamni yuzaga keltirdi. Urush shoirlari — Uilfred Ouen, Zigfrid Sassun, Rupert Bruk va boshqalar — romantik qahramonlikning an‘anaviy obrazini parchalab, urushning haqiqiy dahshatlarini ko‘rsatdilar. Nasrda Erix Mariya Remark (nemis yozuvchisi bo‘lsa-da, uning ta‘siri britaniyalik adiblarga ham yetib bordi), Virjiniya Vulf va D.H. Lourens kabi mualliflar urushning jamiyat va shaxsga halokatli oqibatlarini tasvirladilar. Birinchi jahon urushi urushning romantik obrazlarini yemirib, realistik, ko‘pincha pasifistik qarashlarni yuzaga keltirgan holda ingliz adabiyotini tubdan o‘zgartirdi. Uilfred Ouenning «Dulce et Decorum Est» she‘ri urush haqidagi an‘anaviy qahramonlik g‘oyasini rad etadi, Zigfrid Sassun she‘riyati esa jamiyatning urushga befarqligini keskin tanqid qiladi. Ford Madoks Fordning «Parad oxiri» romani jamiyatning parchalanishini nozik tarzda aks ettiradi, Virjiniya Vulfning «Missis Dellouey» asari esa urushdan keyingi psixologik inqirozni ochib beradi. T.S. Eliotning «Bemahsul yer» poemasi butun Yevropaning ma‘naviy inqirozi ramziga aylandi. Bu asarlar urush ingliz adabiyotida nafaqat tarixiy voqea sifatida, balki insoniylik, madaniyat va axloq larzasi sifatida ham chuqur iz qoldirganini ko‘rsatadi.