Замонавий гидроэнергетикада микро ГЭСлардан фойдаланишкўлами кенгайиб бормоқда. Микро ГЭСлар қурилиши, ўз навбатида, энергиятанқислигини ечишда самарали аҳамият касб этади. Босимли ва эркин оқимлисув ҳавзаларида барпо этилаётган микро ГЭСлар маҳаллий аҳолини яшил энергиябилан таъминлашнинг асосий манбаи бўлиб қолади.
Raqamli televideniyeningpaydo bo‘lishi bilan analogga mos keladigan ACHXni o‘lchash usullari raqamlimuammolarni hal qilish uchun mosemasligi ma‘lum bo‘ldi. Maqolada Gaussimpulslarining uzunligi bo‘yicha kesilganketma-ketliklaridan foydalanishgaasoslangan raqamli televizion signalningACHX ni o‘lchash uchun maxsus ishlabchiqilgan yangi usul ko‘rib chiqilgan.Ushbu usulning afzalligi har birimpulsning real va chastota fazalaridaqat‘iy lokalizatsiyasidir
Maqolada bugungikunda “O‘zbekgidroenergo” AJ tomonidanmahalliylashtirish dasturi doirasida vaxorijiy korxonalar tajribasi asosida ishlabchiqarilayotgan mikroGES uskunalari ko‘ribchiqilgan
Maqola barqaror rivojlanishkonsepsiyasiga bag‘ishlangan bo‘lib, undaiqtisodiy, ijtimoiy va ekologik jihatlarniuyg‘unlashtirish orqali bugungi va kelajakavlodlar ehtiyojlarini qondirish uchunmuvozanatli yondashuvning zarurligigaalohida e‘tibor qaratilgan. Loyihalash, mahalliytexnologiyalar, materiallar va uskunalardanfoydalanishga innovatsion yondashuvlartavsiflanadi. Bunday loyihalarni amalgaoshirish barqaror energiya ta‘minoti vaenergetika mustaqilligini oshirishga xizmatqilishi ta‘kidlanadi. Zamonaviy gidroenergetikaloyihalari barqaror rivojlanish va mintaqaviyhamkorlik masalalarini hal etishda o‘zsalohiyatini namoyon etayotganligi ilmiyamaliy asoslanadi
Журналнинг мазкур сонидан бошлаб, “Ўзбекгидроэнерго” АЖтомонидан амалга оширилаётган энг йирик – “Пскем ГЭС қурилиши” лойиҳасидоирасида олиб борилаётган илмий-техник жараёнлар, лойиҳавий ечимларва замонавий-илғор технологиялардан фойдаланиш ҳолатлари бўйича техниктаҳлилий материаллар ёритиб борилади.
Электр энергетика тизимининг муҳим масалаларидан бирибу, изоляция масаласидир. Электр ускуналар ва жиҳозларнинг узоқ муддатшикастланишсиз ишлашини унинг изоляцияси белгилаб беради. Шунинг учунэлектр энергетика тизими элементларининг изоляцияси муддатидан эртароқэскирмаслиги учун уларни максимал равишда номинал иш режимларидаишлатиш керак. Бу, ўз навбатида, замонавий бошқарилувчи технология вақурилмаларга боғлиқ. Шу каби замонавий технологиялар қаторига FACTSқурилмаларини киритиш мумкин. Шундай қилиб, кучланиш чегараларига риояқилиш учун SVC, STATCOM ва TCSC каби FACTS қурилмалари электр энергетикатизимининг ҳолатини бошқаришда қўлланилмоқда.
Shaydobek KURBANOV, Aziz YAVOV · “O‘ZBEKGIDROENERGETIKA” ilmiy-texnik jurnal · 2024
Ушбу мақолада Аму-Бухоро машина каналининг эксплуатационҳолати ҳамда ундаги мавжуд гидротехник иншоотларга таъсир қилувчи муаллақоқизиқлар миқдори ва ўлчамлари ўрганилган. Канал таркибидаги гидротехникиншоотлар ва уларнинг ҳолатини дала шароитида ўрганиш натижасидаолинган маълумотлар таҳлил қилинган ва уларнинг лойиҳавий қийматларибилан таққосланиб керакли чора-тадбирлар тавсия қилинган. Шунингдек,мавжуд муаллақ оқизиқлардан тозалаш қурилмаларини такомиллаштиришбўйича таклифлар берилган.
Ушбу мақолада ГЭС иншоотларидаги босимли қувурларда сувҳаво аралашмаси ҳосил бўлганда сув ва ҳаво нисбатини ташхислаш тизиминиишлаб чиқиш бўйича назарий ва экспериментал тадқиқотлар натижаларикелтирилган. Қувурларда сув-ҳаво аралашмасини ўлчашда ўта кичик сиғимларниўлчаш датчигидан фойдаланиш самарали, ўлчаш аниқлиги юқори ва нархиарзон бўлган ўлчаш ва назорат қилишнинг интеллектуал тизимининг метрологикхарактеристикалари келтирилган.
Мақолада электр энергияни ҳисобга олиш комплекс тизиминиSmаrt Metering технологияси асосида ўлчаш, электр энергия тижорат ҳисобинингавтоматлаштирилган ахборот-ўлчов тизими тузилиши ва иерарxияси, функционалва уланиш схемалари, умумий алгоритми ва узатиш каналлари тузилмавийсхемаларининг ҳар бир босқичи учун алоҳида тавсиф берилган. Тадқиқот юзасидан“Тошкент шаҳар электр тармоқлари” МЧЖ, Яшнобод тумани электр таъминотикорхонаси тармоқларида электр энергия истеъмоли таҳлили ўтказилган ҳамдаэнергия самарадорлиги ва энергия тежаш муаммосини ҳал қилиш масаласиишлаб чиқилган. Электр энергия тижорат ҳисобининг автоматлаштирилганахборот-ўлчов тизими (ЭЭТҲААЎТ) фунционал схемаси ва алгоритмининг ишлаштизими келтирилган. Электрон ҳисобга олувчи “ЕХ18” ҳисоблагичлари асосидаэлектр энергияни ҳисобга олиш комплекс тизимини татбиқ қилиш схемаси ишлабчиқилган. Тизимнинг метрологик характеристикалари, ҳар бир компонент ватизимнинг бутун ўлчаш канали бўйича хатоликлар ҳисобланган. Электр энергиятижорат ҳисобининг автоматлаштирилган ахборот-ўлчов тизими (ЭЭТҲААЎТ)нингафзалликлари ва иқтисодий самараси келтирилган
Микрогидроэнергетика узоқ ҳудудларда асосий электртармоқдан ажралган ҳолда электр энергия ишлаб чиқарувчи истиқболлимуқобил энергия манбаси ҳисобланади. Ушбу тадқиқот ишида паст босимли сувоқимлари учун самарали ечим бўлган гравитацион гирдобли микро гидроэлектрстанцияси конуссимон ҳавзасининг мақбул геометриясини аниқлаш орқалисамарадорлигини ошириш таҳлили келтирилган. Ҳавза геометрияси бевоситагирдоб баландлиги, гирдоб марказида тўлиқ ҳаво уюрмасини шакллантириш,гирдоб тангенциал тезлигининг юқори қийматига эришиш ва шу билан биргасамарадорлигига таъсир этувчи асосий параметр ҳисобланади.Конуссимон ҳавза геометрияси бўйича таҳлиллар SOLIDWORKS дастуринингFlow Simulation пакети ёрдамида амалга оширилди.Мазкур тадқиқот ишида конуссимон ҳавзанинг конус қисмини горизонталганисбатан 0-45º бурчакларда ўзгартириш орқали ҳосил қилинган симуляционмодел гирдобининг тангенциал тезликлари аниқланган ва оғиш бурчагинингмақбул қиймати асосланган.
Mazkur maqolada sug‘orish tarmoqlaridagi kanallarni qurishda vaamaldagi kanallardan oqilona foydalanishda ulardagi ortiqcha suv sarfni kamaytirishuchun ularni butun uzunligi bo‘yicha yerlarni gidro-geologik sharoitlarini tahlil qilganholda temir-beton qoplamalari bilan qoplash va ularda yuzaga keladigan nuqsonlaro‘rganib chiqildi. Tadqiqotlar “Do‘stlik” va Toshkent viloyatidagi “Hamdam” kanallarimisolida o‘tkazildi. Ushbu kanallardagi temir-beton qoplamalarining texnik holatlaritahlil etilib, ulardagi yoriqlar va deformatsiya choklarini to‘ldirishda Antigidron – 2Dkimyoviy qo‘shimchasidan foydalangan holda sement qoplamalarining muzlashgabardoshliligi va suv o‘tkazmasligini oshirish uchun zaruriy tavsiyalar berildi.
Ushbu maqolada faza rotorli asinxron generatorning dinamikxarakteristikalari Matlab Simulink yordamida modellashtirilgan, ya‘ni faza rotorliasinxron generatorni ishga tushirish va generator rejimiga o‘tish jarayonlarimodellashtirilgan. Modellashtirish jarayoniga faza rotorli asinxron generatorning rotoriaylanish tezligi, elektromagnit momenti, stator va rotor toklari o‘zgarishi, aktiv va reaktivenergiyalarning o‘zgarishlari qamrab olingan.
Ushbu maqolada erkin oqimli suvlardan samarali elektr energiyaishlab chiqarishga mo‘ljallangan mikro GESni takomillashtirish, kichik tezlikka egasinxron generatorni qo‘llash masalalari tadqiq etilgan. Kichik tezlikka ega sinxrongenerator uchun mo‘ljallangan mikro GES fzik tajriba qurilmasi yasalgan. Mikro GESfzik tajriba qurilmasining erkin oqimli suvlarda samarali elektr energiya ishlab chiqarishiuchun tuzilishini takomillashtirish masalasi ko‘rib chiqilgan. Mikro GES fzik tajribaqurilmasining erkin oqimli suvlarda samarali elektr energiya ishlab chiqarish jarayonlaritadqiqoti olib borilgan.
Мақолада “Ўзбекгидроэнерго” акциядорлик жамияти томонидан 2024 йил 9 ойликда гидроэнергетика соҳасида эришилган натижалар,ютуқ ва камчиликлар рақамлар асосида атрофлича таҳлил қилинади. Бундатизимда эксплуатация, инвестиция, маҳаллийлаштириш ва қурилиш соҳалариҳамда инновация лойиҳалари бўйича амалга оширилган ишлар сарҳисобикелтирилади.