Asosiy mazmunga o‘tish
MaqolaOchiq kirish

КОНУССИМОН ҲАВЗА ГЕОМЕТРИЯСИНИНГ ГРАВИТАЦИОН ГИРДОБЛИ МИКРОГИДРОЭЛЕКТР СТАНЦИЯСИ САМАРАДОРЛИГИГА ТАЪСИРИ

Абдушохид МАМАДЖАНОВ, Жамшид АКМАЛОВ, Дониёр МЎМИНОВ2024

Jurnal“O‘ZBEKGIDROENERGETIKA” ilmiy-texnik jurnalJild 6Son 3Sahifa 41–50

Annotatsiya

Микрогидроэнергетика узоқ ҳудудларда асосий электртармоқдан ажралган ҳолда электр энергия ишлаб чиқарувчи истиқболлимуқобил энергия манбаси ҳисобланади. Ушбу тадқиқот ишида паст босимли сувоқимлари учун самарали ечим бўлган гравитацион гирдобли микро гидроэлектрстанцияси конуссимон ҳавзасининг мақбул геометриясини аниқлаш орқалисамарадорлигини ошириш таҳлили келтирилган. Ҳавза геометрияси бевоситагирдоб баландлиги, гирдоб марказида тўлиқ ҳаво уюрмасини шакллантириш,гирдоб тангенциал тезлигининг юқори қийматига эришиш ва шу билан биргасамарадорлигига таъсир этувчи асосий параметр ҳисобланади.Конуссимон ҳавза геометрияси бўйича таҳлиллар SOLIDWORKS дастуринингFlow Simulation пакети ёрдамида амалга оширилди.Мазкур тадқиқот ишида конуссимон ҳавзанинг конус қисмини горизонталганисбатан 0-45º бурчакларда ўзгартириш орқали ҳосил қилинган симуляционмодел гирдобининг тангенциал тезликлари аниқланган ва оғиш бурчагинингмақбул қиймати асосланган.

Boshqa tillarda

ruschaВЛИЯНИЕ ГЕОМЕТРИИ КОНУСООБРАЗНОГО БАССЕЙНА НА ЭФФЕКТИВНОСТЬ ГРАВИТАЦИОННОЙ ВИХРЕВОЙ МИКРОГИДРОЭЛЕКТРОСТАНЦИИ

Микрогидроэнергетикаявляется перспективным источникомальтернативной энергии, вырабатывающей электроэнергию в отдаленныхрайонах с отключением от основнойэлектросети. В данной исследовательскойработе представлен анализ повышенияэффективности гравитационной водоворотной микрогидроэлектростанциипутем определения оптимальнойгеометрии конического бассейна, являющегося эффективным решением длянизконапорных водотоков. Геометриябассейна является основным параметром,непосредственно влияющим на высотувихря, полный вихрь воздуха в центревихря, достижение высокого значениятангенциальной скорости вихря и одновременно на его эффективность. Анализыгеометрии конического бассейна проводились с помощью пакета Flow Simulationпрограммы SOLIDWORKS.В данной исследовательской работеопределены тангенциальные скорости вихря симуляционной модели, образованнойпутем изменения конической части конического бассейна под углами 0-450 к горизонтали, и обосновано оптимальное значениеугла отклонения

inglizchaTHE INFLUENCE OF CONICAL BASIN GEOMETRY ON THE EFFICIENCY OF A GRAVITATIONAL VORTEX MICROHYDROELECTRIC POWER PLANT

Microhydropower is a promisingsource of alternative energy that generateselectricity in remote areas disconnected fromthe main power grid. This research paperpresents an analysis of improving the effciencyof a gravity vortex micro-hydroelectric powerstation by determining the optimal geometryof the conical basin, which is an effectivesolution for low-head watercourses. Thebasin geometry is the main parameter thatdirectly affects the height of the vortex, thecomplete air core at the center of the vortex,the achievement of high tangential velocity ofthe vortex, and simultaneously its effciency.Analysis of the conical basin geometry wasconducted using the Flow Simulation packageof the SOLIDWORKS program. In this researchwork, tangential velocities of the vortex of thesimulation model formed by changing theconical part of the conical basin at an angle of0-45° to the horizontal were determined andthe optimal value of the deviation angle wassubstantiated.In this research work, tangential velocitiesof the vortex of the simulation model formedby changing the conical part of the conicalbasin at an angle of 0-45° to the horizontalwere determined and the optimal value of thedeviation angle was substantiated

Kalit so‘zlar

  • гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станция
  • қайта тикланувчи энергия
  • конуссимон ҳавза
  • ҳавза геометрияси
  • оғиш бурчаги
  • Flow Simulation
  • ҳаво уюрмаси
  • гидроэнергетик потенциал

To‘liq matn

To‘liq matn Zenodo repozitoriysidagi ochiq nusxadan olingan: Zenodo nusxasi

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

КОНУССИМОН ҲАВЗА ГЕОМЕТРИЯСИНИНГ ГРАВИТАЦИОН ГИРДОБЛИ МИКРОГИДРОЭЛЕКТР СТАНЦИЯСИ САМАРАДОРЛИГИГА ТАЪСИРИ

Абдушохид Наманган муҳандислик-қурилиш МАМАДЖАНОВ институти доценти, PhD Жамшид АКМАЛОВ Фарғона политехника институти таянч докторанти Дониёр МЎМИНОВ Наманган муҳандислик-қурилиш институти магистранти

Аннотация. Микрогидроэнергетика узоқ ҳудудларда асосий электр тармоқдан ажралган ҳолда электр энергия ишлаб чиқарувчи истиқболли муқобил энергия манбаси ҳисобланади. Ушбу тадқиқот ишида паст босимли сув оқимлари учун самарали ечим бўлган гравитацион гирдобли микро гидроэлектр станцияси конуссимон ҳавзасининг мақбул геометриясини аниқлаш орқали самарадорлигини ошириш таҳлили келтирилган. Ҳавза геометрияси бевосита гирдоб баландлиги, гирдоб марказида тўлиқ ҳаво уюрмасини шакллантириш, гирдоб тангенциал тезлигининг юқори қийматига эришиш ва шу билан бирга самарадорлигига таъсир этувчи асосий параметр ҳисобланади.

Конуссимон ҳавза геометрияси бўйича таҳлиллар SOLIDWORKS дастурининг Flow Simulation пакети ёрдамида амалга оширилди. Мазкур тадқиқот ишида конуссимон ҳавзанинг конус қисмини горизонталга нисбатан 0-45º бурчакларда ўзгартириш орқали ҳосил қилинган симуляцион модел гирдобининг тангенциал тезликлари аниқланган ва оғиш бурчагининг мақбул қиймати асосланган.

Калит сўзлар: гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станция, қайта тикланувчи энергия, конуссимон ҳавза, ҳавза геометрияси, оғиш бурчаги, Flow Simulation, ҳаво уюрмаси, гидроэнергетик потенциал.

ВЛИЯНИЕ ГЕОМЕТРИИ КОНУСООБРАЗНОГО БАССЕЙНА НА ЭФФЕКТИВНОСТЬ ГРАВИТАЦИОННОЙ ВИХРЕВОЙ МИКРОГИДРОЭЛЕКТРОСТАНЦИИ

Абдушохид МАМАДЖАНОВ Доцент Наманганского инженерно-строительного института, PhD Жамшид АКМАЛОВ Докторант Ферганского политехнического института Дониёр МУМИНОВ Магистрант Наманганского инженерно-строительного института

THE INFLUENCE OF CONICAL BASIN GEOMETRY ON THE EFFICIENCY OF A GRAVITATIONAL VORTEX MICRO-HYDROELECTRIC POWER PLANT

Abdushokhid MAMADJANOV Associate Professor of the Namangan Engineering and Construction Institute, PhD Jamshid AKMALOV Doctoral student of the Fergana Polytechnic Institute DONIYOR MUMINOV Master of Namangan Engineering-Construction Institute

PRINT ISSN 3060-4672 O‘ZBEKGIDROENERGETIKA

VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER

Аннотация: Микрогидроэнергетика является перспективным источником альтернативной энергии, выра­баты­ вающей электроэнергию в отдаленных районах с отключением от основной электросети. В данной исследовательской работе представлен анализ повышения эффективности гравитационной водо­ воротной микро­гидроэлектростанции путем определения оптимальной геометрии конического бассейна, являю­ щегося эффективным решением для низко­напорных водотоков. Геометрия бассейна является основным параметром, непос­редственно влияющим на высоту вихря, полный вихрь воздуха в центре вихря, достижение высокого значения танген­циальной скорости вихря и однов­ ременно на его эффективность. Анализы геометрии конического бассейна прово­ дились с помощью пакета Flow Simulation программы SOLIDWORKS. В данной исследовательской работе определены тангенциальные скорости вихря симуляционной модели, образованной путем изменения конической части конического бассейна под углами 0-450 к горизонтали, и обосновано оптимальное значение угла отклонения.

Ключевые слова: гравитационная вихревая микрогидроэлектростанция, возобновляемая энергия, конусообразный бассейн, геометрия бассейна, угол наклона, Flow Simulation, воздушный вихрь, гидроэнергетический потенциал.

Abstract: Microhydropower is a promising source of alternative energy that generates electricity in remote areas disconnected from the main power grid. This research paper presents an analysis of improving the efficiency of a gravity vortex micro-hydroelectric power station by determining the optimal geometry of the conical basin, which is an effective solution for low-head watercourses. The basin geometry is the main parameter that directly affects the height of the vortex, the complete air core at the center of the vortex, the achievement of high tangential velocity of the vortex, and simultaneously its efficiency. Analysis of the conical basin geometry was conducted using the Flow Simulation package of the SOLIDWORKS program. In this research work, tangential velocities of the vortex of the simulation model formed by changing the conical part of the conical basin at an angle of 0-45° to the horizontal were determined and the optimal value of the deviation angle was substantiated. In this research work, tangential velocities of the vortex of the simulation model formed by changing the conical part of the conical basin at an angle of 0-45° to the horizontal were determined and the optimal value of the deviation angle was substantiated.

Keywords: gravity vortex micro-hydroelectric power station, renewable energy, conical basin, basin geometry, slope angle, Flow Simulation, air vortex, hydropower potential.

Жаҳон энергетика амалиётида ноанъанавий ва қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланиш кўламини кенгайтириш, углеводородли ёқилғи энергетик ресурсларни тежаш орқали глобал иқлим ўзгаришларини олдини олиш ва экологик мувозанатни барқарорлаштиришга қаратилган жумладан, кичик гидроэнергетикага оид илмий техник ишланмалар муҳим аҳамият касб этади. Шу жиҳатдан “2030 йилга бориб ривожланаётган мамлакатларда кичик энергетик тизимларнинг энергия таъминотидаги улушини 30-40 % га етказиш...” вазифалари белгиланган [1]. Бу борада жаҳон амалиётида кенг ривожланаётган марказлашган энергия таъминотидан ажралган, якка ҳолдаги кичик энергетик тизимлар учун энергия манбаси ҳисобланадиган қайта тикланувчан энергия манбаларидан, жумладан микрогидроэлектр станциялардан оқилона фойдаланиш юқори суръатларда ортиб бормоқда ва ўз навбатида, мазкур соҳанинг ривожланишига катта эътибор қаратилмоқда [2].

O‘ZBEKGIDROENERGETIKA PRINT ISSN 3060-4672 42 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024

Бугунги кунда кичик гидроэнергетика мамлакатлар энергия таъминотида муҳим ўринларни эгаллаётгани ва унинг катта гидро­ энергетикага нисбатан афзалликлари халқаро миқёсда эътироф этилмоқда. Микрогидроэлектр станциялар 5 кВт дан 100 кВтгача қувват ишлаб чиқарувчи кичик ҳажмли гидроэнергетик тизим ҳисобланади. Умумий ҳолда микрогидроэнергетика тизимларига катта тўғонлар ёки сув омборлари керак эмас, балки дарё оқимлари, каналлар, сойлар ҳамда ирригация тармоқларининг гидроэнергетик потенциалидан самарали фойдаланиш имкониятининг мавжудлиги билан ажралиб туради [4].

Бир қатор афзалликларга эга бўлган гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станцияси – муқобил ёки қайта тикланувчи энергия манбаси сифатида яшил технология ҳисобланади.

Мазкур усулда электр энергия ишлаб чиқариш илк бор 2003 йилда австриялик ихтирочи олим Zotloeterer томонидан патентлаштирилган ва амалиётга жорий қилинган бўлиб, дарё ёки сойдан оқиб келаётган сувнинг бир қисмини бетон цилиндр ичига йўналтирилади [5]. Сув цилиндрга тушиб, спиралсимон гравитацион гирдоб ҳосил қилади ва ўртада вертикал ўрнатилган турбина сув билан биргаликда ҳаракатланади. Гравитацион гирдоб билан биргаликда айланаётган турбина электр генераторга бириктирилган ва электр генератор механик айланма ҳаракатни электр энергиясига айлантиради. Юқоридаги 1-расмда гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станциянинг принципиал чизмаси келтирилган.

Мазкур гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станциясининг самарадорлиги ҳавза параметрларига, гирдоб ҳовузининг дизайни ва парраклар конструкцияси каби кўплаб омилларга боғлиқ бўлади. Максимал самарадорликка эга бўлиш учун микрогидроэлектр станция шакли ва паррак профилини мос равишда оптимал лойиҳалаш керак бўлади [6]. Бундан ташқари, пўлат металл парракга нисбатан алюминийли парракларнинг самарадорлиги юқори эканлиги ҳамда паррак баландлигининг рационал қиймати ҳавза баландлигининг 0,65 дан 0,75 улушида бўлиши тажрибалар орқали аниқланган [7].

Ҳавза дизайни ҳавза ичидаги гирдобни самарали ҳосил қилиш учун муҳим параметр ҳисобланади. Гирдоб ҳавзадаги сувнинг тангенциал ва

PRINT ISSN 3060-4672 O‘ZBEKGIDROENERGETIKA

VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER

радиал тезлигига, сув кириш йўлаги кенглиги ва баландлигига, сувнинг киришдаги дастлабки тезлигига бевосита боғлиқ бўлади.

Олиб борилган тадқиқотларнинг аксарияти гидроэлектр станция самадорлигини ошириш учун ҳавза конструктив параметрларини мақбуллаштиришга қаратилган. Қуйидаги 1-жадвалда мазкур тадқиқот иши бўйича дунё олимлари олиб борган йўналишлар ва олинган натижалар келтириб ўтилган.

1-жадвал. Гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станциянинг конструктив параметрлари бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари Муаллифлар Тадқиқот Тадқиқот Эришилган натижалар ва № методи параметрлари тавсиялар 1 2 3 4 Турбина параметрлари бўйича Rahman ва Назарий Турбиналарни • Гирдобнинг турли хил бошқалар ҳавза ичида жой­ бурчак тезликлари [8] лашуви бўйича аниқланган • Гирдоб баландлигининг гравитацион гирдобли 1 микрогидроэлектр станция қуввати ва самарадорлигига таъсири ўрганилган Marian ва Назарий ва Т у р б и н а л а р н и • Назарий ва экспери Sajin [9] э к с п е р и - ҳавза ичида жой­ ментал натижалар ўзаро ментал лашуви бўйича мос келган 2 • Турбина ҳавза­нинг чиқиш туйнуги яқинига ўрнатилганда энг юқори самарадорликка эришган

1-жадвалнинг давоми 1 2 3 4 A r a v i n d Э к с п е р и - Турбина паррак­ • 150 Вт дан юқори қувват V e n u k u m a r ментал ларининг конст­ олинган 3 [10] р у к ц ­ и я л а р и бўйича Mulligan бош­­ Э к с п е р и - Турбинанинг ҳола­ • Турбина ҳавза­нинг қалар [11] мен­тал ти бўйича чиқиш туйнуги яқинига ўрнатилганда энг юқори самарадорликка 4 Турбина паррак­ эришган ларининг сони • Турбина парраклари бўйича сони ортиши билан олинадиган қувват камайган

O‘ZBEKGIDROENERGETIKA PRINT ISSN 3060-4672 44 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024

Dhakal ва Э к с п е р и - Турбинанинг ҳав­ • Турбина парраклари­ бошқалар [12] ментал зага жойла­шуви нинг энг мақбул бўйича баландлиги ҳавза 5 баландлигининг 65- 75% улушида эканлиги аниқланган Sritram ва Э к с п е р и - Турбина паррак • Алюминийдан ясалган бошқалар [13] ментал ларининг мате­ турбина темирдан риали бўйича ясалган турбинага нисбатан самаралироқ 6 эканлиги аниқланган • Энг юқори самарадорлик 35,79 % ни ташкил этган Ҳавза диаметри ва сув чиқиш туйнуги диаметрларининг ўзаро боғлиқлиги бўйича Wanchat ва Ansys CFD Чиқиш туйнуги • Танланган моделнинг бошқалар да симуля- диаметрининг қувват бўйича самарацион энг мақбул қий- дорлиги 30 % ни ташкил [14] матини аниқлаш этган бўйича • Сув чиқиш туйнуги 7 диаметри ҳавза диаметрининг 14 дан 18 % гача улуш оралиғида максимал қувват олинган Singh ва бош­ Э к с п е р и - Турбина паррак- • Вертикал ўққа парракқалар ментал ва ларининг турли лар жойлашувининг энг Ansys CFD хил дизайнлари мақбул ҳолатида 65 дан 75 [15] да симуля- бўйича % гача самарадорликка цион эришилган • П а р р а к л а р н и 8 л о й и ҳ а л а ш д а горизонтал ва вертикал компонентларни эътиборга олган ҳолда математик модел яратилган

Дунё олимлари томонидан олиб борилган рақамли ва эксперимен­ тал тадқиқот натижаларига қарамасдан, гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станциянинг ҳавза параметрлари ва парракларининг ўлчамлари бўйича ишлар охирига етказилмаган. Мазкур тадқиқот ишида гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станция ҳавзасининг конструк­ тив параметрларини мақбуллаш орқали самарадорлигини ошириш мақсад қилиб олинди. Ҳавзанинг конуссимон қисми бўйича турли оғиш бурчакларида Flow Simulation ёрдамида симуляцион модел таҳлиллари ўрганилди. Қуйидаги 2-расмда гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станция ҳавзасининг геометрик параметрлари келтирилган.

PRINT ISSN 3060-4672 O‘ZBEKGIDROENERGETIKA

VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER

2-расм. Ҳавза геометрияси. Тадқиқот ишида ҳавзанинг геометрик параметрлари бўйича қуйидаги 2-жадвалда келтирилган ўлчов қийматлари бўйича симуляцион моделлар қурилган.

Ҳавзанинг геометрик Ўлчов қийматлари параметрлари Канал кенглиги 600 мм Канал баландлиги 200 мм Суюриш бурчаги 45º Кириш кенглиги 200 мм Ҳавза диаметри 1000 мм Оғиш бурчаги 5º - 45º Чиқиш диаметри 80 мм

Келтирилган геометрик ўлчамлар бўйича SOLIDWORKS ёрдамида гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станциясининг 3-расмда келтирилган симуляцион шакли ҳосил қилинди. Ҳавзага кирувчи сув миқдорини 0,001 м3/с ҳолатида ўзгармас катталикда олинди.

3-расм. Гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станцияси конуссимон ҳавзасининг симуляцион модели.

O‘ZBEKGIDROENERGETIKA PRINT ISSN 3060-4672 46 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024

NAZARIYA VA AMALIYOT Расм-3. Гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станцияси конуссимон ҳавзасининг симуляцион модели Ҳавза ичида ҳосил бўладиган гирдоб қуввати бевосита ҳавза параметрларига Ҳавза ичидабоғлиқ бўлади. гирдоб ҳосил бўладиган Ҳавзанинг қувватичиқиш диаметри бевосита ўзгармас ва ҳавза параметрларига конус боғлиқ бўлади. Ҳавзанинг чиқиш диаметри ўзгармас ва конус қисми оғиш бурчагиниорқали қисми оғиш бурчагини 5º - 45º қийматларида ўзгартириш 5º - олинган симуляцион 45º қийматларида моделлар ўзгартириш орқалитаҳлили ўтказилди.моделлар таҳлили ўтказилди. олинган симуляцион Бунда 9 ҳил ҳолатдаги конус қисмининг оғиш бурчагини ўзгариши натижасида олинган Бунда моделлар симуляцион 9 хил ҳолатдаги конускелтирилган. қуйидаги 4-расмда қисмининг оғиш бурчагини ўзгариши натижасида олинган симуляцион моделлар қуйидаги 4-расмда келтирилган.

Расм-4. Конуссимон ҳавзанинг оғиш бурчаги: а) 5º, б) 10º, в) 15º, г) 20º, д) 25º, е) 30º, ё) 4-расм. Конуссимон 35º, ж) 40º, з) ҳавзанинг оғиш 45 қийматларида бурчаги: олинган а) 5º,моделлар. симуляцион б) 10º, в) 15º, г) 20º, д) 25º, е) 30º, ё) 35º, ж) 40º, з) 45 қийматларида олинган Ҳавзанинг геометрик параметрлари симуляцион ўзгармас ҳолда олинди, конуссимон қисм оғиш моделлар. бурчагини 5º интервалда ошириб бориш орқали гирдоб параметрлари аниқланди. Симуляцион модел таҳлиллари шуни курсатдики, ҳавза конуссимон қисмининг горизонталга нисбатан оғиш бурчагини 5º дан бошлаб ошириб борилганда 4-расмда PRINTкщрсатилганидек, ISSN 3060-4672 ҳавза ичидаги сувнинг тангенциал тезлиги ва гирдоб баландлиги ортиб O‘ZBEKGIDROENERGETIKA борди, оғиш бурчаги 30º га етганда кўрсаткичлар максимал VOLUME оғиш6бурчагини | ISSUE 3орттирилганда | 2024 қийматни ташкил этди. Конус УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА тангенциал тезлик ва гирдоб баландлиги камайиб борди. UZBEKHYDROPOWER 47 Олинган симуляцион моделларнинг геометрик параметрлари қуйидаги 3-жадвалда келтириб ўтилган.

Ҳавзанинг геометрик параметрлари ўзгармас ҳолда олинди, конус­ симон қисм оғиш бурчагини 5º интервалда ошириб бориш орқали гирдоб параметрлари аниқланди. Симуляцион модел таҳлиллари шуни кўрсатдики, ҳавза конуссимон қисмининг горизонталга нисбатан оғиш бурчагини 5º дан бошлаб ошириб борилганда 4-расмда кўрсатилганидек, ҳавза ичидаги сувнинг тангенциал тезлиги ва гирдоб баландлиги ортиб борди, оғиш бурчаги 30º га етганда кўрсаткичлар максимал қийматни ташкил этди. Конус оғиш бурчагини орттирилганда тангенциал тезлик ва гирдоб баландлиги камайиб борди. Олинган симуляцион моделларнинг геометрик параметрлари қуйидаги 3-жадвалда келтириб ўтилган.

№ Ҳавзанинг чиқиш Ҳавза цилиндр Ҳавза конус Ҳавзада диаметрини ва юқори қисмининг қисмининг ҳосил бўлган диаметрига нисбати баландлиги горизонталга гирдобнинг ўзгармас миқдори h [мм] нисбатан оғиш тангенциал [d/D] бурчаги [αº] тезлиги [м/с] 1 5 0,773 2 10 0,806 3 15 0,883 4 20 0,885 5 25 0,903 0,14 200 6 30 0,944 7 35 0,931 8 40 0,862 9 45 0,849

Олиб борилган тадқиқот натижаларига кўра, гравитацион гирдобли микроГЭС энергия самарадорлиги геометрик параметрларига бевосита боғлиқ. Хусусан, конуссимон қисмининг горизонталга нисбатан оғиш бурчагига боғлиқ экан. Таҳлилларга асосан конуссимон қисм оғиш бурчагини 30º ҳолатида олинган симуляцион модел гирдобининг тангенциал тезлиги ва гирдоб баландлиги энг юқори қийматга эришди.

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 январдаги “2022 – 2026 йилларга мўлжалланган янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида”ги ПФ-60 сон Фармони. //www.lex.uz.

2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 22 августдаги “Иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳанинг энергия самарадорлигини ошириш, энергия тежовчи технологияларни жорий этиш ва қайта тикланувчи энергия манбаларини

O‘ZBEKGIDROENERGETIKA PRINT ISSN 3060-4672 48 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024

ривожлантиришнинг тезкор чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ- 4422-сон Қарори. //www.lex.uz.

3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 9 сентябрдаги “Энергия тежовчи технологияларни жорий қилиш ва кичик қувватли қайта тикланувчи энергия манбаларини ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-220-сон Фармони. //www.lex.uz.

4. Мамаджанов А.Б. Инновационный метод выработки электроэнергии с использованием гравитационной водоворотной турбины / НамМТИ илмий-техника журнали, махсус сон (№1), 2019, 234-238 бетлар.

5. Мамаджанов А.Б. Гравитацион гирдобли микрогидр электростанция – муқобил ва қайта тикланувчи энергия манбаси сифатида. / “Ўзбекгидроэнергетика” илмий-техник журнали, 2020 йил, №4, 12-13 бетлар.

6. Мамаджанов А.Б. Гравитацион гирдобли микрогидроэлектр станция параметрларини тадқиқ қилиш / Энергия ва ресурс тежаш муаммолари журнали, 2020 йил, № 3-4.

7. Мамаджанов А.Б., Хуррамова З.Д., Абдуллажонов А.Ф. Особенности работы водоворотной турбины микро ГЭС / “Таълим сифатини оширишда инновацион таълим технологияларининг ўрни: муаммо ва ечимлар” мавзусида Республика миқёсидаги илмий-амалий конференция материаллар тўплами. – Наманган-2019, 117- 120 бетлар.

8. Rahman M. M., Tan J.H., Fadzlita M.T., Wan A.R. A Review on the Development of Gravitational Water Vortex Power Plant as Alternative Renewable Energy Resources. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering Vols. 217-227 (2017) pp.

9. Marian M. G., Sajin T., and Azzouz A. “Study of micro hydropower plant operating in gravitational vortex flow mode,” Appl. Mech. Mater.,vol. 371, pp. 601–605, 2013, doi: 10.4028/www.scientific.net/AMM.371.601.

10. Venukumar A. “Artificial Vortex (ArVo) Power Generation- An Innovative Micro Hydroelectric Power Generation Scheme,” in Global Humanitarian Technology Conference: South Asia Satellite (GHTCSAS) IEEE 53-57, 2013.

11. Mulligan S., Casserly J., Sherlock R. Experimental and numerical modelling of free-surface turbulent flows in full air-core water

PRINT ISSN 3060-4672 O‘ZBEKGIDROENERGETIKA

VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER

vortices, [in:] Gourbesville P., Cunge J., Caignaert G. [Eds] / Advances in Hydroinformatic, pp. 549–569, Springer Singapore, Singapore, 2014.

12. Dhakal S. et al., “Comparison of cylindrical and conical basins with optimum position of runner: Gravitational water vortex power plant,” / Renew. Sustain. Energy Rev., vol. 48, no. September 2018, pp. 662–669, 2015.

13. Sritram P., Treedet W., and Suntivarakorn R., “Effect of turbine materials on power generation efficiency from free water vortex hydropower plant,” IOP Conf. Ser. Mater. Sci. Eng., vol. 103, no. 1, 2015, doi: 10.1088/1757-899X/103/1/012018.

14. Wanchat S, Suntivarakorn R. Sujin Wanchat, Tonmit Kitipong, and Pongpun Kayaniem, “A Parametric Study of Gravitational Water Vortex Power Plant” / Advance Materials Research, vol. 805-806, pp. 811-817, 2013.

15. Punit Singh and Franz Nestmann, “Experimental Optimization of a free Vortex propeller runner for micro hydro application” Experimental Thermal and Fluid Science, vol. 33, pp. 991-1002, 2009.

16. Abdushoxid Mamadjanov, Romen Zakhidov, Jurabek Izzatillayev, et al, Study on the optimization of the basin’s design parameters of the gravitational water vortex microhydropower plant, : AIP Conference Proceedings 2686, 020024 (2022); https://doi.org/10.1063/5.0113910.

17. Mamadjanov A.B. et al 2023 IOP Conf. Ser.: Earth Environ. Sci. 1142 012015, Improving the gravity-vortex micro-hydroelectric power station efficiency by ensuring an acceptable value of the water inlet canal’s twist angle.

O‘ZBEKGIDROENERGETIKA PRINT ISSN 3060-4672 50 УЗБЕKГИДРОЭНЕРГЕТИКА UZBEKHYDROPOWER VOLUME 6 | ISSUE 3 | 2024

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar0 ta adabiyot

Ma’lumot topilmadi

ma’lumot kutilmoqda

Metama’lumot

Identifikator
REL-A-014062
Nashr sanasi
2024-01-01
Til
o‘zbek
Jurnal
“O‘ZBEKGIDROENERGETIKA” ilmiy-texnik jurnal
Jild
6
Son
3
DOI
10.5281/zenodo.14675592
ISSN
3060-4672
Nashriyot
“O‘ZBEKGIDROENERGETIKA” ilmiy-texnik jurnal
Sahifa
41–50
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Metadata manbasi
“O‘ZBEKGIDROENERGETIKA” ilmiy-texnik jurnal
Oxirgi yangilanish
2025-08-29