G. MAMADULLAYEV, O. DJURAKULOV, S. HAMIDOV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqolada VITI tuberkulyoz laboratoriyasi olimlari tomonidan yaratilgan Rifizostrep preparati bilan qishloq xo‘jalik hayvonlarining bakterial etiologiyali kasalliklarini davolash va profilaktika qilish uslubining ishlab chiqarishga joriy etish natijalari bayon qilingan. Mazkur uslubni tatbiq etilishi natijasida qishloq xo‘jalik hayvonlarining bakterial etiologiyali oftalmologik, respirator, ginekologik va jarroxlik kasalliklarini samarali davolash, shuningdek avitaminozlar profilaktikasini ta‘minlashga erishilgan
D. BOBOYEV, M. KARIMOV, F. ISMAILOV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada gidroksi polietilenglikol (HPEG) asosida yuqori samarali polimer xossalariga ega demulgatorlarni sintez qilish usullari bo‘yicha tajribalar o‘tkazilgan. Sintez qilingan demulgatorning neft-suv emulsiyalarini parchalashdagi samaradorligi o‘rganilgan. Bugungi kunda neftni qazib olish va qayta ishlash jarayonida hosil bo‘ladigan emulsiyalarni parchalash juda murakkab jarayon hisoblanadi. Ilmiy tadqiqot doirasida HPEG ning gidrofil zanjirlarini bir qator gidrofob komponentlar bilan modifikatsiyalash orqali sirt-faol moddalar sintez qilingan. Sintez qilingan demulgator neft namunasiga qo‘llanilib, uning neftdan suvni ajratishdagi samaradorligi o‘rganilgan. Bundan tashqari, demulgatorning kimyoviy tarkibi va molekulyar tuzilishi IQ-spektroskopiya hamda SEM tahlil usullari yordamida o‘rganilib, tahlil qilingan.
A. TUKHTAKUZIEV, A. KHUDAYBERDIEV, A. ROZABOEV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqolada qobiqlash qurilmasining barabanini ichki sirtiga sferik element mahkamlanib, uning ichida harakatlanayotgan urug‘larga ta‘sir etadigan kuchlar hamda ularni sferik element atrofidagi harakatini nazariy tadqiq etish natijalari to‘g‘risidagi ma‘lumotlar keltirilgan. Nazariy tadqiqotlarning natijasi shuni ko‘rsatdiki, urug‘ uchish masofasining maksimal qiymatini sin 2α=1, ya‘ni α=(π/4) ga teng bo‘lganda zabt etadi. Shuning uchun sferik elementga kelib urilgan bir nechta urug‘ qatlami ham ularga tekkandan keyin, ma‘lum burchak ostida aylanma harakatlanishga majbur bo‘ladi. Sferik elementlar shaxmat shaklida joylashganligi sababli, urug‘lar birinchi sferik elementga urilgandan ktyin aylanma harakat qilib, keyingisiga uriladi va yana aylanadi va haqazo takrorlanadi. Bu holat urug‘larni samarali va to‘liq bulanishi hamda texnologik jarayonga ketadigan vaqtni qisqarishiga olib keladi.
G. JALOLDINOV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu tadqiqotda tokzorlar qator oralariga ishlov berishga mo‘ljallangan diskli yumshatkich-tekislagichning ish ko‘rsatkichlariga harakat yo‘nalishiga nisbatan o‘lchanadigan tuproq surgich ishchi organlarining o‘rnatilish burchagi ta‘siri eksperimental ravishda o‘rganildi. Tajribalar davomida o‘rnatilish burchagi 25° dan 40° gacha 5° qadam bilan o‘zgartirildi. Agregatning ish samaradorligi dala yuzasidagi notekisliklarning o‘rtacha kvadratik chetlanishi, tuproqning uvoqlanish darajasi va solishtirma tortish qarshiligi kabi asosiy ko‘rsatkichlar orqali baholandi. Eksperimental tadqiqot natijalari tuproq surgich ishchi organlarining holati tuproqqa ishlov berish sifati va energiya samaradorligiga sezilarli ta‘sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. Eng maqbul natijalar tuproq surgich ishchi organlari harakat yo‘nalishiga nisbatan taxminan 30–35° burchak ostida o‘rnatilganda olindi. Ushbu oraliqda dala yuzasini tekislash sifati yaxshilandi, agregatning tortish qarshiligi esa kamaydi, natijada ish jarayonining samaradorligi oshdi. Tajribalar shuni ko‘rsatdiki, tekislagich tuproq taqsimlagichi vertikalga nisbatan kamida 40° burchak ostida o‘rnatilishi lozim. Bunday joylashuv tuproqni yanada samarali qayta taqsimlashga hamda ish jarayonida dala yuzasidagi notekisliklarni yaxshiroq bartaraf etishga imkon beradi. Olingan natijalar tokzorlarning qator oralariga ishlov berishda qo‘llaniladigan diskli yumshatkich-tekislagichlarning konstruktiv va ekspluatatsion parametrlarini optimallashtirish uchun amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi. Ishchi organlarning o‘rnatilish burchaklarini to‘g‘ri tanlash dala yuzasini tekislash sifatini yaxshilash, energiya sarfini kamaytirish va tuproqqa ishlov berish jarayonining umumiy samaradorligini oshirish imkonini beradi.
B. XAMIDOV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining janubiy hududlari, xususan Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlarida mevali bog‘lar hamda anorzorlarda tarqalgan asosiy meva kuyalarining faunasi, sistematik holati, tarqalish xususiyatlari, ozuqa o‘simliklari, bioekologiyasi va xo‘jalik ahamiyati tahlil qilingan. Janubiy hududlarning issiq va quruq iqlimi, uzoq vegetatsiya davri hamda mevachilik va anorchilikning rivojlanganligi ayrim kuya turlarining populyatsiyalari shakllanishi uchun qulay sharoit yaratadi. Tadqiqotlar va adabiyot ma‘lumotlari tahlili asosida olma mevaxo‘ri — Cydia pomonella (Linnaeus, 1758), sharq mevaxo‘ri — Grapholita molesta (Busck, 1916) hamda anor mevaxo‘ri — Euzophera punicaella Mooze kabi turlarning janubiy agroekotizimlardagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekistonda Tortricidae oilasi bo‘yicha so‘nggi tadqiqotlarda aniqlangan turlar tarkibi va ularning janubiy hududlarda uchrashi masalasi qiyosiy tahlil qilingan. Maqolada meva kuyalarining tarqalishini monitoring qilish, fenologik rivojlanishini kuzatish va integral himoya tizimini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar berilgan.
G. UMBETBAEVA, G. ABDRIMOVA · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada pilla hosildorligi yuqori bo‘lgan zot va duragaylarini yaratish dolzarb muammolardan ekanligini hisobga olinib, Ekstremal iqlim sharoitiga mos yangi shtammlarni yaratishni maqsad qilgan holda, Qoraqalpog‘istonning keskin kontinental iqlimli tumanida mahalliy va Toshkent Ipakchilik Ilimiy Tadqiqot Institutida yaratilgan ipak qurti zotlar sinab ko‘rildi. Zot va duragaylarning jonlanish, biologik va texnologik ko‘rsatgichlari aniqlanib muhokama qilinadi. Raqamli natija va xulosa yzishim kk
S. QURBANIYAZOVA · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Mazkur tadqiqotda Janubiy Qoraqalpog‘istonning tuproq-iqlim sharoitida Sharq biotasi (Platycladus orientalis L.) ko‘chatlarini yetishtirish texnologiyasi o‘rganilgan. Tadqiqotda urug‘dan ko‘paytirish, bir yillik ko‘chatlarni ko‘chirib o‘tqazish va yashil qalamchalar orqali ko‘paytirish usullari turli substratlarda sinovdan o‘tkazildi. Natijalar ko‘chatlarning o‘sishi va ko‘paytirish samaradorligi yetishtirish usuli hamda substrat turiga bog‘liqligini ko‘rsatdi. Torf urug‘dan ko‘paytirishda, torf va qumloq tuproq esa ko‘chatlarni ko‘chirib o‘tqazishda yaxshi natija berdi. Olingan natijalar P. orientalis turidan ko‘chatchilik, o‘rmon barpo etish va ekologik tiklash ishlarida foydalanish istiqbollarini tasdiqlaydi.
F. HAMRAEV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada yer va suv resurslari tobora tanqis bo‘lib borayotgan sharoitda foydalanishdan chiqib ketgan yerlarni bosqichma-bosqich qayta foydalanishga kiritish, bu yer turlaridan samarali foydalanish, yaxshilash va tuproq unumdorligini oshirish bo‘yicha yer tuzish tadbirlarining ahamiyati yoritilgan.
F. HAMRAEV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqolada Navoiy viloyatining tuproq-iqlim sharoitida kuzgi tritikalening “Svat” hamda “Tit” navlarini ekish muddatlari, me‘yorlari va yetishtirish agrotexnikasi, ya‘ni o‘simliklarning o‘sishi-rivojlanishi, yashovchanligi, hosildorligi, mahsulotning sifat ko‘rsatkichlari, shuningdek, kuzgi tritikale urug‘larini ekish muddat va me‘yorlari bo‘yicha olingan ma‘lumotlar to‘liq tahlil qilib berilgan. Tritikale ekini bug‘doy va javdar duragayi bo‘lgani uchun bu o‘simlik bug‘doy va javdarga nisbatan ancha moslashuvchan ekin turi bo‘lib, donining tarkibida oqsil miqdori 12–13 foiz, pichanining tarkibida 10–12 foiz bo‘ladi. Somoni chorva mollari uchun ozuqa, doni non va yem tayyorlashda foydalaniladi. Non mahsuloti tayyorlashda sifati bug‘doy mahsulotidan pastdir. Tuproq-iqlim sharoitiga qarab don hosili 45–65 s/ga, ko‘k massa hisobida 340–450 s/ga ni tashkil etadi. Ammo bunday yuqori hosil olish uchun albatta dala maydoni begona o‘tlardan va turli kasalliklardan toza bo‘lishi va mineral o‘g‘itlar bilan o‘z vaqtida belgilangan me‘yorlarda oziqlantirish lozim.
A. DJARASOV, T. ALLAMBERGENOV, S. JAŃABAEVA · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Mazkur maqolada mosh navlari va ulardan olingan F1 duragaylarda morfologik belgilari va irsiylanish xususiyatlari aniqlangan. Tadqiqotlarda moshning 2 ta mahalliy hamda 2 ta xorijiy tizmalari o‘rtasida diallel chatishtirish ishlari olib borilgan hamda duragay kombinatsiyalar olingan. Ota-ona shakllaridan olingan F1 duragaylarda o‘simlik bo‘yi, hosil shoxlari hamda dukkak uzinligi kabi morfologik belgilarida fenologik farqlanishlar o‘rganilgan. F1 duragaylarning ota-ona nav va tizmalariga nisbatan ijobiy yoki salbiy geterozis hosil qilishi S. Wright formulasi yordamida aniqlandi. Tadqiqot na‘tijalariga asoslanib har bir morfologik belgilari bo‘yicha ota-ona namunlariga nisbatan yuqori ko‘rsatkishga ega bo‘lgan duragay kombinatsiyalari istiqbolli namunalar sipatida keyingi selektsiya tadqiqotlari ushun tanlab olingan.
S. SULAYMANOV, K. NIYOZOV, A. RUZIYEV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Laminit yuqori mahsuldor sog‘in sigirlarda uchraydigan va katta iqtisodiy ahamiyatga ega bo‘lgan ortopedik kasalliklardan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada qoramollarda laminitning etiologiyasi, patogenezi va klinik belgilari bo‘yicha mahalliy va xorijiy adabiyotlar tahlil qilindi. Tadqiqotlar natijasida kasallikning rivojlanishida subakut rumen atsidozi, endotoksemiya, mikrotsirkulyatsiya buzilishlari, oziqlantirishdagi xatolar hamda saqlash sharoitlarining nomutanosibligi asosiy xavf omillari ekanligi aniqlandi. Laminit tuyoq lamellyar apparatida morfofunksional o‘zgarishlarni keltirib chiqarib, oqsoqlik, sut mahsuldorligining pasayishi va reproduktiv ko‘rsatkichlarning yomonlashishiga sabab bo‘ladi. Kasallikni erta aniqlash va profilaktika chora-tadbirlarini takomillashtirish qoramolchilikda iqtisodiy samaradorlikni oshirishda muhim ahamiyatga ega.
L. SHARIPOVA, N. YULDASHEV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Mazkur maqolada qo‘ylar diktiokaulyoziga qarshi kurashishda qo‘llanilayotgan turli antgelmint preparatlarining qiyosiy terapevtik samaradorligini baholash natijalari keltirilgan. Adabiyotlar tahliliga ko‘ra, diktiokaulyoz dunyoning ko‘plab mamlakatlarida keng tarqalgan bo‘lib, kasallikning uchrash darajasi 18,7–75,5 % ni tashkil etadi. O‘zbekiston Respublikasida o‘tkazilgan avvalgi tadqiqotlarda kasallikning ekstensivligi ayrim hududlarda 65,5 % gacha yetishi qayd etilgan. Shunga qaramay, hozirgi davrda respublikaning turli hududlarida diktiokaulyozning zamonaviy epizootik holati, tarqalish xususiyatlari, shuningdek amaliyotda qo‘llanilayotgan antgelmint preparatlarining samaradorligi va ularga nisbatan parazitlarning rezistentlik darajasi yetarli darajada o‘rganilmagan. Tadqiqot davomida O‘zbekiston Respublikasida davlat ro‘yxatidan o‘tgan hamda chorva hayvonlari gelmintozlariga qarshi veterinariya amaliyotida keng qo‘llanilayotgan Rossiya Federatsiyasining «Nita-Farm» MChJ tomonidan ishlab chiqarilgan LEVAMIZOL 75 va RIKAZOL®, shuningdek Xitoyda ishlab chiqarilgan IVERMEC 1 % antgelmint preparatlarining qiyosiy terapevtik samaradorligi o‘rganildi va olingan natijalar tahlil qilindi.
O. ABDURAIMOVA · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqolada fermer xo‘jaligida abort qilgan qo‘ylarda o‘tkazilgan patologoanatomik tekshiruv natijalari tahlil qilindi. Tadqiqot davomida homila va yo‘ldoshdagi makroskopik patologik o‘zgarishlar o‘rganilib, ularning salmonellyozga xos belgilari differensial diagnostika nuqtai nazaridan baholandi. Olingan natijalarga ko‘ra, aniqlangan patologik o‘zgarishlarning o‘zi salmonellyoz tashxisini tasdiqlash uchun yetarli bo‘lmadi. Tadqiqot natijalari qo‘ylarda abortlarning sababini aniqlashda kompleks diagnostik yondashuv, jumladan patologoanatomik, bakteriologik va boshqa laboratoriya tekshiruvlarini birgalikda qo‘llash muhimligini ko‘rsatadi.
B. KHAKIMOV, H. HOJIQULOV, J. AYUPOVA · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada Toshkent viloyati Bekobod tumanining «Navbahor» hududida joylashgan «Xoji-Ahmad» sut yo‘nalishidagi fermer xo‘jaligida o‘tkazilgan radiometrik tadqiqotlar natijalari yoritilgan. Tadqiqot vaqtidagi radiatsion-gigiyenik holatni har tomonlama baholash maqsadida xo‘jalik hududidagi tuproq, suv havzalari, shuningdek chorva ozuqasi hisoblangan beda va pichan namunalarida radiatsiyaviy ko‘rsatkichlar va radionuklidlar miqdori laboratoriya sharoitida atroflicha tahlil qilingan. Olingan tahlil natijalari asosida hududning radiatsion foni holatiga baho berilgan hamda sut yo‘nalishidagi chorvachilik mahsulotlarining ekologik xavfsizligi va radiatsion tozaligini ta‘minlash bo‘yicha ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
B. KHAKIMOV, H. HOJIQULOV, J. AYUPOVA · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada Toshkent viloyatining Bekobod tumani «Turon» hududida joylashgan sut yo‘nalishidagi fermer xo‘jaliklarida o‘tkazilgan radiometrik va radiatsion-gigiyenik tadqiqotlar natijalari yoritilgan. Tadqiqot davomida ushbu xo‘jaliklardagi radiatsiyaviy muhit holati, jumladan tuproq, ozuqa bazasi hamda chorva mahsulotlari (sut) tarkibidagi radionuklidlar miqdori va gamma-nurlanish dozasining quvvati tahlil qilingan. Olingan ma‘lumotlar asosida chorvachilik mahsulotlarining ekologik va radiatsion xavfsizligini ta‘minlash hamda hududdagi radiatsion fonni baholashga qaratilgan ilmiy asoslangan xulosalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Xo‘jalik hududidagi tuproq, beda, suv havzalari va pichan namunalari laboratoriya sharoitida tekshirilgani haqida batafsil ma‘lumotlar berilgan.
G. MAMADULLAEV, O. DJURAEV, O. DJURAKULOV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqolada Rifizostrep preparatining tajribadagi buzoqlar eksperimental tuberkulyozida ichki a‘zolardagi patologoanatomik va gistomorfologik o‘zgarishlar bo‘yicha tekshirishlar natijalari bayon qilingan. Yangi kombinatsiyalangan Rifizostrep preparati Veterinariya ilmiy-tadqiqot instituti tuberkulyoz laboratoriyasi xodimlari tomonidan ishlab chiqilgan. Preparat eksperimental tuberkulyozda M. tuberculosis qo‘zg‘atuvchilariga qarshi yetarli darajada samarali bakteritsid faollikka ega ekanligi aniqlangan. Shu bilan bir qatorda, Rifizostrep hayvon organizmiga va buzoqlarning ichki a‘zolari strukturasiga nomaqbul ta‘sir ko‘rsatmaydi. Tahlillarga ko‘ra, preparat buzoqlar organizmiga uzoq vaqt davomida qo‘llanilganda ichki a‘zolarda nisbatan kam sonli strukturaviy o‘zgarishlar — parenximatoz a‘zolar hujayra strukturasida gemosideroz ko‘rinishida va oshqozon-ichak traktida sekretsiyaning bir oz kuchayishi kabi o‘zgarishlar kuzatilgan. Patologoanatomik va gistomorfologik tekshirishlar natijasiga ko‘ra, preparat hayvon organizmi uchun bezarar bo‘lib, umumiy va o‘tkir toksik ta‘sirga ega emas.
O. DJURAEV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqolada tuberkulyozga qarshi preparatlarning yangi kompleksi «Rifizostrep»ning ta‘sirini o‘rganish bo‘yicha sinovlarda bo‘lgan tajriba buzoqlarining ichki a‘zolarini gistologik tekshirish natijalari keltirilgan. Aniqlanishicha, mazkur preparat eksperimental tuberkulyozdagi hayvonlarga uzoq muddat davomida qo‘llanganda kasallikning M. tuberculosis-7880 shtammiga qarshi yuqori darajadagi bakteritsid faollikka ega. Shu bilan bir qatorda, Rifizostrep tajriba hayvonlarining organizmiga umuman va ichki a‘zolarning strukturaviy tuzilishiga xususan biron-bir nojo‘ya yoki salbiy oqibat ko‘rsatmasligi aniqlangan.
U. ABBOSOV, A. KHUSHNAZAROV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi hayvonlarida, ayniqsa quyonlarda uchraydigan eymeriozlarning klinik belgilari, kasallikning kechish xususiyatlari, oqibatlari va yoshga bog‘liq ma‘lumotlar keltirilgan. Quyonlarda kasallikning yil fasllariga qarab uchrash holati, xo‘jaliklardagi kuzatishlar natijalari, kasallikni aniqlashda keng qo‘llaniladigan klassik usullar va ularni bajarish tartibi ketma-ketlikda bayon qilingan. Bulardan tashqari, eymerioz bilan zararlangan yoki zararlanmagan quyonlarni tashqi ko‘rinishidan aniqlash, anamnez ma‘lumotlarini olish va paypaslash usullarini bajarish bo‘yicha yo‘riqnomalar keltirilgan. Maqoladagi asosiy ma‘lumotlar adabiyot manbalaridan tahlil qilib olingan va mujassamlashtirilgan holda taqdim etilgan.
O. MURODULLAYEV, J. ISAYEV · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqolada Farg‘ona vodiysi agroekotizimlarida qoramollarda uchraydigan asosiy trematodoz qo‘zg‘atuvchilari — Fasciola hepatica, Fasciola gigantica, Paramphistomum spp. va Dicrocoelium dendriticum ning populyatsion-bioekologik xususiyatlari adabiyotlar tahlili asosida yoritilgan. Trematodalarning rivojlanish sikli, oraliq xo‘jayinlari, ekologik omillarga moslashuvi hamda agroekotizimlarda tarqalish qonuniyatlari tahlil qilingan. Farg‘ona vodiysining iqlim va gidrologik sharoitlari trematodozlarning epizootologik jarayonlariga sezilarli ta‘sir ko‘rsatishi aniqlangan.
S. BALIYEV, N. SULAYMANOVA · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu ilmiy maqolada ilonbosh va ilonbaliqlar (Channidae oilasi va Anguilliformes turkumi vakillari) biologiyasi, ularning zamonaviy intensiv baliqchilikdagi va akvakulturadagi yuqori iqtisodiy hamda dietik ahamiyati kompleks ravishda tahlil qilingan. Maqolada dunyo miqyosida sanoat usulida yetishtirilayotgan asosiy baliq turlarining umumiy tavsifi va baliq go‘shtining kimyoviy tarkibi, inson salomatligi uchun zarur bo‘lgan aminokislotalar, omega-3 kislotalari, mikro- va makroelementlar balansi batafsil yoritilgan. Tadqiqotning asosiy qismi ilonbaliqchilik tarmog‘ining bugungi kundagi dolzarb muammolaridan biri bo‘lgan zamburug‘li kasalliklarga, xususan, Saprolegnia oilasi vakillari tomonidan qo‘zg‘atiladigan dermatomikoz (saprolegnioz) kasalligiga bag‘ishlangan. Maqolada ushbu infeksiyaning ilonbaliqlar organizmida kechishi, suv havzalari bo‘ylab tarqalish qonuniyatlari, kasallikni keltirib chiqaruvchi ekologik va etologik omillar hamda o‘ziga xos klinik belgilari ilmiy asoslangan holda bayon etilgan. Shuningdek, ilonbosh va ilonbaliqlarda dermatomikoz patologiyasiga qarshi kurashishda zamonaviy ixtiopatologik usullar, kimyoviy va biologik preparatlarni qo‘llash texnologiyalari tizimlashtirilgan. Baliqchilik xo‘jaliklari uchun suv muhitini sog‘lomlashtirish, ohaklash (kalsiy oksidi va gidroksidi), dezinfeksiya tadbirlarini o‘tkazish va baliqlar immunitetini oshirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan bo‘lib, ular ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.