Homiladorlikda intragepatik xolestazning yuzaga kelishining patogenetik jihatlari

Kenjayev Sherzod Ravshan ugli; Khoshimov Bobur Lukmanovich

doi:10.66073/refocus-conf/3010127

Homiladorlikda intragepatik xolestazning yuzaga kelishining patogenetik jihatlari

Kenjayev Sherzod Ravshan ugli¹, Khoshimov Bobur Lukmanovich²2026

¹Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti
²Toshkent Kimyo xalqaro universiteti

KonferensiyalarFundamental va amaliy mikrobiologiyaning bugungi holati va rivojlanish istiqbollari: yosh olimlar nigohiJild 1Son 8Sahifa 447–449

Annotatsiya

Homiladorlikdagi jigar ichi xolestazi (HJIX) — II–III trimestrda o‘t kislotalari almashinuvi buzilishi bilan kechadigan, ona va homila uchun xavfli holat. 2013–2023-yillarda HJIX asoratlaridan vafot etgan 51 nafar ayol va 12 nafar nazorat materiali morfologik, morfometrik hamda immunogistokimyoviy usullarda o‘rganildi. Oshqozon osti bezida dimlanishli pankreatit va steatonekroz ustunlik qildi. Natijalar patogenezda ichak mikrobiotasining dekonyugatsiyalovchi faolligi muhim bo‘g‘in bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Boshqa tillarda

ruschaПатогенетические аспекты возникновения внутрипечёночного холестаза беременных

Внутрипечёночный холестаз беременных (ВХБ) — состояние II–III триместров с нарушением обмена жёлчных кислот, опасное для матери и плода. Изучены материалы 51 женщины, умершей от ВХБ в 2013–2023 гг., и 12 случаев контроля морфологическими, морфометрическими и иммуногистохимическими методами. В поджелудочной железе преобладали застойный панкреатит и стеатонекроз. Результаты указывают на роль деконъюгирующей активности кишечной микробиоты в патогенезе ВХБ.

inglizchaPathogenetic aspects of the onset of intrahepatic cholestasis of pregnancy

Intrahepatic cholestasis of pregnancy (ICP) is a second- and third-trimester disorder of bile acid homeostasis hazardous to both mother and fetus. Archival material from 51 women who died of ICP complications between 2013 and 2023 and from 12 controls was examined morphologically, morphometrically and immunohistochemically. Congestive pancreatitis and steatonecrosis predominated in the pancreas. The findings implicate the deconjugating activity of the gut microbiota in ICP pathogenesis.

Kalit so‘zlar

jigar ichi xolestazi
o‘t kislotalari
ichak mikrobiotasi
o‘t tuzlari gidrolazasi (BSH)
FXR
oshqozon osti bezi
steatonekroz

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0 litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

FUNDAMENTAL VA AMALIY MIKROBIOLOGIYANING BUGUNGI HOLATI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI: YOSH OLIMLAR NIGOHI Respublika ilmiy-amaliy anjumani · Toshkent, 2026-yil 30-oktabr

V INFEKSION KASALLIKLAR, IMMUNOLOGIYA VA LABORATOR DIAGNOSTIKA DOI 10.66073/ReFocus-Conf/3010127

UO‘K 616.37-002:618.3 HOMILADORLIKDA INTRAGEPATIK XOLESTAZNING YUZAGA KELISHINING PATOGENETIK JIHATLARI Kenjayev Sherzod Ravshan o‘g‘li Travmatologiya va Ortopediya kafedrasi assistenti, Farg‘ona Jamoat Salomatligi Tibbiyot Instituti, Farg‘ona, O‘zbekiston Xoshimov Bobur Luqmanovich Fundamental fanlar kafedrasi professori, DSc, Toshkent Kimyo Xalqaro Universiteti, Toshkent, O‘zbekiston Annotatsiya: Homiladorlikdagi jigar ichi xolestazi (HJIX) — II–III trimestrda o‘t kislotalari almashinuvi buzilishi bilan kechadigan, ona va homila uchun xavfli holat. 2013–2023-yillarda HJIX asoratlaridan vafot etgan 51 nafar ayol va 12 nafar nazorat materiali morfologik, morfometrik hamda immunogistokimyoviy usullarda o‘rganildi. Oshqozon osti bezida dimlanishli pankreatit va steatonekroz ustunlik qildi. Natijalar patogenezda ichak mikrobiotasining dekonyugatsiyalovchi faolligi muhim bo‘g‘in bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Kalit so‘zlar: jigar ichi xolestazi, o‘t kislotalari, ichak mikrobiotasi, o‘t tuzlari gidrolazasi (BSH), FXR, oshqozon osti bezi, steatonekroz. Аннотация: Внутрипечёночный холестаз беременных (ВХБ) — состояние II–III триместров с нарушением обмена жёлчных кислот, опасное для матери и плода. Изучены материалы 51 женщины, умершей от ВХБ в 2013–2023 гг., и 12 случаев контроля морфологическими, морфометрическими и иммуногистохимическими методами. В поджелудочной железе преобладали застойный панкреатит и стеатонекроз. Результаты указывают на роль деконъюгирующей активности кишечной микробиоты в патогенезе ВХБ. Ключевые слова: внутрипечёночный холестаз, жёлчные кислоты, кишечная микробиота, гидролаза солей жёлчных кислот (BSH), FXR, поджелудочная железа, стеатонекроз. Abstract: Intrahepatic cholestasis of pregnancy (ICP) is a second- and third-trimester disorder of bile acid homeostasis hazardous to both mother and fetus. Archival material from 51 women who died of ICP complications between 2013 and 2023 and from 12 controls was examined morphologically, morphometrically and immunohistochemically. Congestive pancreatitis and steatonecrosis predominated in the pancreas. The findings implicate the deconjugating activity of the gut microbiota in ICP pathogenesis. Keywords: intrahepatic cholestasis of pregnancy, bile acids, gut microbiota, bile salt hydrolase, FXR, pancreas, steatonecrosis. Kirish HJIX teri qichishishi hamda zardobda umumiy o‘t kislotalari (UO‘K) va aminotransferazalar darajasining ortishi bilan kechadi. Individual ma’lumotlar meta-tahliliga ko‘ra, o‘lik tug‘ilish HJIX da 0,83 %, nazorat homiladorliklarida 0,32 % ni tashkil etadi; UO‘K ≥ 100 µmol/l bo‘lganda bu ko‘rsatkich 3,44 % gacha ko‘tariladi (HR 30,50; 95 % IO 8,83–105,30) [1]. 21 ta tadqiqotni qamragan meta-tahlilda HJIX muddatidan oldin tug‘ilish (OR 2,64), preeklampsiya (OR 2,64) va neonatal

IQTIBOS UCHUN Kenjayev S.R., Xoshimov B.L. Homiladorlikda intragepatik xolestazning yuzaga kelishining patogenetik jihatlari // Fundamental va amaliy mikrobiologiyaning bugungi holati va rivojlanish istiqbollari: yosh olimlar nigohi: Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Toshkent, 2026. – B. 447–449. DOI: https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/3010127 intensiv terapiyaga yotqizish (OR 2,10) xavfini oshirgani aniqlangan [2]. Etiopatogenez hanuz to‘liq ochilmagan: gormonal, genetik va mexanik omillar bilan bir qatorda ichak mikrobiotasining o‘t kislotalari almashinuvidagi roli alohida ahamiyat kasb etmoqda [3]. Oshqozon osti bezining HJIX dagi morfologik holati esa kam o‘rganilgan. Tadqiqot maqsadi HJIX patogenezining morfologik asoslarini, xususan oshqozon osti bezidagi o‘zgarishlarni aniqlash va ularni «o‘t kislotalari — ichak mikrobiotasi» o‘qi nuqtai nazaridan baholash. Material va metodlar Respublika patologik anatomiya markazi arxivi asosida retrospektiv tadqiqot o‘tkazildi. Asosiy guruh — 2013–2023-yillarda HJIX asoratlaridan vafot etgan 51 nafar fertil yoshdagi ayol; nazorat guruhi — o‘tkir miokard infarktidan vafot etgan shu yoshdagi 12 nafar ayol. Material 10 % neytral formalinda fiksatsiya qilinib, gematoksilin-eozin, Van Gizon va PAS-reaksiyasi bilan bo‘yaldi; immunogistokimyoda CK19, α-SMA va CD68 markerlari qo‘llanildi. Morfometriya ImageJ muhitida bajarildi. Statistik tahlil STATA 19.5 da Styudent t-mezoni va χ² mezoni yordamida o‘tkazildi; p < 0,05 ahamiyatli hisoblandi. Natijalar Asosiy guruhda bez to‘qimasi barcha kuzatuvlarda o‘zgargan: interstitsial shish va to‘laqonlik 44 (86,3 %), atsinar hujayralar distrofiyasi 39 (76,5 %), duktal ektaziya va sekret dimlanishi 31 (60,8 %), steatonekroz o‘choqlari 27 (52,9 %) holatda qayd etildi (1-jadval). Duktal dimlanish darajasi xoledoxdagi dimlanish bilan parallel kechdi. Morfometrik tahlilda atsinuslarning o‘rtacha diametri asosiy guruhda 38,6 ± 4,2 µm, nazoratda 46,1 ± 3,8 µm ni tashkil etdi (p < 0,001); steatonekroz maydonining nisbiy ulushi o‘rtacha 12,4 ± 3,1 % ga yetdi. Duktal epiteliyda CK19 ekspressiyasi kuchaygan, CD68-pozitiv makrofaglar infiltratsiyasi ortgan.

1-jadval. HJIX da oshqozon osti bezidagi morfologik o‘zgarishlarning guruhlar bo‘yicha taqsimlanishi Morfologik belgi Asosiy Nazorat (n = 12) p guruh (n = 51) Interstitsial shish va to‘laqonlik 44 (86,3 %) 3 (25,0 %) < 0,001 Atsinar hujayralar distrofiyasi 39 (76,5 %) 2 (16,7 %) < 0,001 Duktal ektaziya, sekret dimlanishi 31 (60,8 %) 2 (16,7 %) 0,006 Steatonekroz o‘choqlari 27 (52,9 %) 1 (8,3 %) 0,004 Muhokama Natijalar HJIX da o‘t dimlanishi jigar bilan cheklanmasligini, oshqozon osti bezi sekretsiyasi ham parallel ravishda tormozlanishini ko‘rsatadi. Bu jarayonning muhim bo‘g‘ini — ichak mikrobiotasi: bakterial o‘t tuzlari gidrolazasi (bile salt hydrolase, BSH) konyugatsiyalangan o‘t kislotalarini dekonyugatsiyalab, ikkilamchi o‘t kislotalari hovuzini o‘zgartiradi va FXR signalizatsiyasini susaytiradi. Tang va hammualliflar HJIX bilan kasallangan ayollar mikrobiotasida Bacteroides fragilis ustunligini aniqlab, uning BSH faolligi FXR signalini to‘sishi orqali o‘t kislotalari sintezini oshirishi va gepatik ekskretsiyani buzishini isbotladilar; bemorlar mikrobiotasi ko‘chirilgan sichqonlarda xolestaz rivojlangan [4]. Zhan va hammualliflar kasallikning og‘ir kechishida Escherichia–Shigella, Olsenella va Turicibacter avlodlari ko‘payishini ko‘rsatdi [5]. Disbioz homilaga ham ta’sir qiladi: bunday chaqaloqlarda yallig‘lanishga moyillik ortishi va Lactobacillus rhamnosus bilan korreksiya imkoniyati tajribada tasdiqlangan [6]. Shundan kelib chiqib, bizda qayd etilgan duktal dimlanish va steatonekroz manzarasi o‘t kislotalari hovuzining sifat o‘zgarishi — gidrofob, sitotoksik fraksiyalar ulushining ortishi bilan izohlanishi mumkin. Ursodezoksixol kislotasi terapiyasining o‘lik tug‘ilishga ta’siri meta-tahlilda ishonchli bo‘lmagani [7] mikrobiota–o‘t kislotalari o‘qiga qaratilgan qo‘shimcha strategiyalar zarurligini ko‘rsatadi. Cheklov — retrospektiv dizayn va mikrobiologik materialning yo‘qligi. Xulosa 1. HJIX da oshqozon osti bezida dimlanishli pankreatit, atsinar distrofiya va steatonekroz ko‘rinishidagi barqaror morfologik o‘zgarishlar shakllanadi; ularning ifodalanishi xoledoxdagi dimlanish darajasiga mutanosib. 2. Patogenezning markaziy bo‘g‘ini o‘t kislotalari hovuzining miqdoriy va sifat o‘zgarishi bo‘lib, bunda ichak mikrobiotasining BSH faolligi hamda FXR signalizatsiyasi muhim o‘rin tutadi. 3. HJIX ni erta aniqlash va prognozlashda zardob o‘t kislotalari monitoringini 16S rRNK sekvenlash va mikrobiota metabolitlari profili bilan birgalikda qo‘llash istiqbolli yo‘nalishdir.

Iqtiboslar dinamikasi

Ma’lumot topilmadi

ma’lumot kutilmoqda

Adabiyotlar9 ta adabiyot

Ovadia C. [et al.] Association of adverse perinatal outcomes of intrahepatic cholestasis of pregnancy with biochemical markers // Lancet. – 2019. – Vol. 393. – P. 899–909. – DOI:
1016/S0140-6736(18)31877-4.
Huang X. [et al.] Evaluating the influence of intrahepatic cholestasis of pregnancy on obstetric and neonatal outcomes // PLoS One. – 2024. – Vol. 19, № 6. – P. e0304604. – DOI:
1371/journal.pone.0304604.
Ren S., Zhou Y., Xuan R. Role of gut microbiota and its metabolites in intrahepatic cholestasis of pregnancy // Expert Rev. Gastroenterol. Hepatol. – 2021. – Vol. 15, № 12. – P. 1361–1366. – DOI: 10.1080/17474124.2021.2011211.
Tang B. [et al.] Gut microbiota alters host bile acid metabolism to contribute to intrahepatic cholestasis of pregnancy // Nat. Commun. – 2023. – Vol. 14. – P. 1305. – DOI:
Zhan Q. [et al.] Alterations of the human gut microbiota in intrahepatic cholestasis of pregnancy // Front. Cell. Infect. Microbiol. – 2021. – Vol. 11. – P. 635680. – DOI:
Lin Q.-X. [et al.] Intrahepatic cholestasis of pregnancy increases inflammatory susceptibility in neonatal offspring by modulating gut microbiota // Front. Immunol. – 2022. – Vol. 13. – P. 889646. – DOI: 10.3389/fimmu.2022.889646.
Ovadia C. [et al.] Ursodeoxycholic acid in intrahepatic cholestasis of pregnancy: a systematic review and individual participant data meta-analysis // Lancet Gastroenterol. Hepatol. – 2021. – Vol. 6, № 7. – P. 547–558. – DOI: 10.1016/S2468-1253(21)00074-1.

Metama’lumot

Identifikator: REL-C-014813
Nashr sanasi: 2026-10-30
Til: o‘zbek
Konferensiyalar: Fundamental va amaliy mikrobiologiyaning bugungi holati va rivojlanish istiqbollari: yosh olimlar nigohi
Jild: 1
Son: 8
DOI: 10.66073/refocus-conf/3010127
Nashriyot: LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa: 447–449
Litsenziya: Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Metadata manbasi: Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus
Oxirgi yangilanish: 2026-11-03

[1] Ovadia C. [et al.] Association of adverse perinatal outcomes of intrahepatic cholestasis of pregnancy with biochemical markers // Lancet. – 2019. – Vol. 393. – P. 899–909. – DOI:

[2] 1016/S0140-6736(18)31877-4.

[3] Huang X. [et al.] Evaluating the influence of intrahepatic cholestasis of pregnancy on obstetric and neonatal outcomes // PLoS One. – 2024. – Vol. 19, № 6. – P. e0304604. – DOI:

[4] 1371/journal.pone.0304604.

[5] Ren S., Zhou Y., Xuan R. Role of gut microbiota and its metabolites in intrahepatic cholestasis of pregnancy // Expert Rev. Gastroenterol. Hepatol. – 2021. – Vol. 15, № 12. – P. 1361–1366. – DOI: 10.1080/17474124.2021.2011211.

[6] Tang B. [et al.] Gut microbiota alters host bile acid metabolism to contribute to intrahepatic cholestasis of pregnancy // Nat. Commun. – 2023. – Vol. 14. – P. 1305. – DOI:

[7] Zhan Q. [et al.] Alterations of the human gut microbiota in intrahepatic cholestasis of pregnancy // Front. Cell. Infect. Microbiol. – 2021. – Vol. 11. – P. 635680. – DOI:

[8] Lin Q.-X. [et al.] Intrahepatic cholestasis of pregnancy increases inflammatory susceptibility in neonatal offspring by modulating gut microbiota // Front. Immunol. – 2022. – Vol. 13. – P. 889646. – DOI: 10.3389/fimmu.2022.889646.

[9] Ovadia C. [et al.] Ursodeoxycholic acid in intrahepatic cholestasis of pregnancy: a systematic review and individual participant data meta-analysis // Lancet Gastroenterol. Hepatol. – 2021. – Vol. 6, № 7. – P. 547–558. – DOI: 10.1016/S2468-1253(21)00074-1.