Tuproq bakteriyalaridan olingan biofaol metabolitlarning sitotoksik xususiyatlari

Alimova Dildora Farkhod kizi; Murodullayev Dilmurod Dilshodovich; Temirova Marguba; Rayimberdiyeva Sanobar; Absattorova Khursanoy; Rustamova Nigora

doi:10.66073/refocus-conf/3010098

Tuproq bakteriyalaridan olingan biofaol metabolitlarning sitotoksik xususiyatlari

Alimova Dildora Farkhod kizi¹, Murodullayev Dilmurod Dilshodovich, Temirova Marguba², Rayimberdiyeva Sanobar, Absattorova Khursanoy, Rustamova Nigora2026

¹O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Mikrobiologiya instituti
²Qarshi davlat universiteti

KonferensiyalarFundamental va amaliy mikrobiologiyaning bugungi holati va rivojlanish istiqbollari: yosh olimlar nigohiJild 1Son 8Sahifa 353–355

Annotatsiya

O‘zbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati tuprog‘idan bakteriya izolyatlari ajratib olindi va 16S rRNK geni ketma-ketligi tahlili asosida identifikatsiya qilindi. Tadqiqotda 30 dan ortiq izolyat olindi; ulardan to‘rtta shtamm antimikroblik va yallig‘lanishga xos xususiyatlariga ko‘ra tanlab olindi va ular: Bacillus atrophaeus AD80, Priestia endophytica AD81, Paenibacillus lautus AD83 va Peribacillus frigoritolerans AD90 sifatida aniqlandi. Tanlangan shtammlarning xom ekstraktlari inson ko‘krak bezi adenokarsinomasi MCF-7 va bachadon bo‘yni saratoni HeLa hujayralariga nisbatan CCK-8 testi yordamida baholandi. B. atrophaeus AD80 ekstrakti eng yuqori sitotoksik faollikni ko‘rsatib, IC₅₀ qiymatlari MCF-7 hujayralarida 174,4 µg/ml va HeLa hujayralarida 151,0 µg/ml ni tashkil etdi. P. endophytica AD81 ekstrakti MCF-7 hujayralariga nisbatan kuchsizroq faollik ko‘rsatdi (IC₅₀ = 765,8 µg/ml). P. lautus AD83 va P. frigoritolerans AD90 ekstraktlari 1000 µg/ml gacha bo‘lgan konsentratsiyada hujayra hayotchanligini 50% ga kamaytirmadi. Natijalar B. atrophaeus AD80 shtammini keyingi tadqiqotlar uchun istiqbolli biofaol metabolitlar manbai sifatida ko‘rsatadi.

Boshqa tillarda

ruschaЦитотоксические свойства биоактивных метаболитов, полученных из почвенных бактерий

Из почвы Кашкадарьинской области Республики Узбекистан были выделены бактериальные изоляты и идентифицированы на основе анализа нуклеотидной последовательности гена 16S рРНК. В ходе исследования было получено более 30 изолятов. По результатам оценки антимикробных и противовоспалительных свойств были отобраны четыре штамма: Bacillus atrophaeus AD80, Priestia endophytica AD81, Paenibacillus lautus AD83 и Peribacillus frigoritolerans AD90. Цитотоксическую активность сырых экстрактов отобранных штаммов оценивали с помощью теста CCK-8 на клеточных линиях аденокарциномы молочной железы человека MCF-7 и рака шейки матки человека HeLa. Наибольшую цитотоксическую активность проявил экстракт B. atrophaeus AD80: значения IC₅₀ составили 174,4 мкг/мл для клеток MCF-7 и 151,0 мкг/мл для клеток HeLa. Экстракт P. endophytica AD81 продемонстрировал более низкую активность в отношении клеток MCF-7 (IC₅₀ = 765,8 мкг/мл). Экстракты P. lautus AD83 и P. frigoritolerans AD90 не снижали жизнеспособность клеток на 50% при концентрациях до 1000 мкг/мл. Полученные результаты указывают на перспективность штамма B. atrophaeus AD80 в качестве источника биоактивных вторичных метаболитов для дальнейших исследований.

inglizchaCytotoxic properties of bioactive metabolites obtained from soil bacteria

Bacterial isolates were obtained from soil in the Kashkadarya Region of the Republic of Uzbekistan and identified based on analysis of the 16S rRNA gene nucleotide sequences. More than 30 isolates were recovered during the study. Four strains were selected based on their antimicrobial and anti-inflammatory properties: Bacillus atrophaeus AD80, Priestia endophytica AD81, Paenibacillus lautus AD83, and Peribacillus frigoritolerans AD90. The cytotoxic activity of crude extracts from the selected strains was evaluated against human breast adenocarcinoma MCF-7 cells and human cervical cancer HeLa cells using the CCK-8 assay. The B. atrophaeus AD80 extract exhibited the highest cytotoxic activity, with IC₅₀ values of 174.4 µg/mL against MCF-7 cells and 151.0 µg/mL against HeLa cells. The P. endophytica AD81 extract showed weaker activity against MCF-7 cells, with an IC₅₀ value of 765.8 µg/mL. The extracts of P. lautus AD83 and P. frigoritolerans AD90 did not reduce cell viability by 50% at concentrations of up to 1,000 µg/mL. These findings indicate that B. atrophaeus AD80 is a promising source of bioactive secondary metabolites for further investigation.

Kalit so‘zlar

tuproq bakteriyalari
ikkilamchi metabolitlar
sitotoksik faollik
IC₅₀
MCF-7
HeLa
16S rRNK

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0 litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

FUNDAMENTAL VA AMALIY MIKROBIOLOGIYANING BUGUNGI HOLATI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI: YOSH OLIMLAR NIGOHI Respublika ilmiy-amaliy anjumani · Toshkent, 2026-yil 30-oktabr

IV TUPROQ, SUV, EKOLOGIYA VA SANITARIYA MIKROBIOLOGIYASI DOI 10.66073/ReFocus-Conf/3010098

TUPROQ BAKTERIYALARIDAN OLINGAN BIOFAOL METABOLITLARNING SITOTOKSIK XUSUSIYATLARI Alimova Dildora Farxod qizia, Murodullayev Dilmurod Dilshodovicha, Temirova Marg‘ubab, Rayimberdiyeva Sanobarb, Absattorova Xursanoyb, & Rustamova Nigoraa* a O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Mikrobiologiya instituti, Toshkent, O‘zbekiston b Qarshi davlat universiteti Annotatsiya: O‘zbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati tuprog‘idan bakteriya izolyatlari ajratib olindi va 16S rRNK geni ketma-ketligi tahlili asosida identifikatsiya qilindi. Tadqiqotda 30 dan ortiq izolyat olindi; ulardan to‘rtta shtamm antimikroblik va yallig‘lanishga xos xususiyatlariga ko‘ra tanlab olindi va ular: Bacillus atrophaeus AD80, Priestia endophytica AD81, Paenibacillus lautus AD83 va Peribacillus frigoritolerans AD90 sifatida aniqlandi. Tanlangan shtammlarning xom ekstraktlari inson ko‘krak bezi adenokarsinomasi MCF-7 va bachadon bo‘yni saratoni HeLa hujayralariga nisbatan CCK-8 testi yordamida baholandi. B. atrophaeus AD80 ekstrakti eng yuqori sitotoksik faollikni ko‘rsatib, IC₅₀ qiymatlari MCF-7 hujayralarida 174,4 µg/ml va HeLa hujayralarida 151,0 µg/ml ni tashkil etdi. P. endophytica AD81 ekstrakti MCF-7 hujayralariga nisbatan kuchsizroq faollik ko‘rsatdi (IC₅₀ = 765,8 µg/ml). P. lautus AD83 va P. frigoritolerans AD90 ekstraktlari 1000 µg/ml gacha bo‘lgan konsentratsiyada hujayra hayotchanligini 50% ga kamaytirmadi. Natijalar B. atrophaeus AD80 shtammini keyingi tadqiqotlar uchun istiqbolli biofaol metabolitlar manbai sifatida ko‘rsatadi. Kalit so‘zlar: tuproq bakteriyalari, ikkilamchi metabolitlar, sitotoksik faollik, IC₅₀, MCF-7, HeLa, 16S rRNK. Аннотация: Из почвы Кашкадарьинской области Республики Узбекистан были выделены бактериальные изоляты и идентифицированы на основе анализа нуклеотидной последовательности гена 16S рРНК. В ходе исследования было получено более 30 изолятов. По результатам оценки антимикробных и противовоспалительных свойств были отобраны четыре штамма: Bacillus atrophaeus AD80, Priestia endophytica AD81, Paenibacillus lautus AD83 и Peribacillus frigoritolerans AD90. Цитотоксическую активность сырых экстрактов отобранных штаммов оценивали с помощью теста CCK-8 на клеточных линиях аденокарциномы молочной железы человека MCF-7 и рака шейки матки человека HeLa. Наибольшую цитотоксическую активность проявил экстракт B. atrophaeus AD80: значения IC₅₀ составили 174,4 мкг/мл для клеток MCF-7 и 151,0 мкг/мл для клеток HeLa. Экстракт P. endophytica AD81 продемонстрировал более низкую активность в отношении клеток MCF-7 (IC₅₀ = 765,8 мкг/мл). Экстракты P. lautus AD83 и P. frigoritolerans AD90 не снижали жизнеспособность клеток на 50% при концентрациях до 1000 мкг/мл. Полученные результаты указывают на перспективность штамма B. atrophaeus AD80 в качестве источника биоактивных вторичных метаболитов для дальнейших исследований. Ключевые слова: почвенные бактерии, вторичные метаболиты, антимикробная активность, противовоспалительная активность, цитотоксическая активность, IC₅₀, MCF-7, HeLa, 16S рРНК. Abstract: Bacterial isolates were obtained from soil in the Kashkadarya Region of the Republic of Uzbekistan and identified based on analysis of the 16S rRNA gene nucleotide sequences.

IQTIBOS UCHUN Alimova D., Murodullayev D., Temirova M., Rayimberdiyeva S. va boshq. Tuproq bakteriyalaridan olingan biofaol metabolitlarning sitotoksik xususiyatlari // Fundamental va amaliy mikrobiologiyaning bugungi holati va rivojlanish istiqbollari: yosh olimlar nigohi: Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Toshkent, 2026. – B. 353–355. DOI: https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/3010098

More than 30 isolates were recovered during the study. Four strains were selected based on their antimicrobial and anti-inflammatory properties: Bacillus atrophaeus AD80, Priestia endophytica AD81, Paenibacillus lautus AD83, and Peribacillus frigoritolerans AD90. The cytotoxic activity of crude extracts from the selected strains was evaluated against human breast adenocarcinoma MCF-7 cells and human cervical cancer HeLa cells using the CCK-8 assay. The B. atrophaeus AD80 extract exhibited the highest cytotoxic activity, with IC₅₀ values of 174.4 µg/mL against MCF-7 cells and 151.0 µg/mL against HeLa cells. The P. endophytica AD81 extract showed weaker activity against MCF-7 cells, with an IC₅₀ value of 765.8 µg/mL. The extracts of P. lautus AD83 and P. frigoritolerans AD90 did not reduce cell viability by 50% at concentrations of up to 1,000 µg/mL. These findings indicate that B. atrophaeus AD80 is a promising source of bioactive secondary metabolites for further investigation. Keywords: soil bacteria, secondary metabolites, antimicrobial activity, anti-inflammatory activity, cytotoxic activity, IC₅₀, MCF-7, HeLa, 16S rRNA. Materiallar va metodlar Tadqiqot davomida O‘zbekistonning Qashqadaryo viloyati tuprog‘idan 30 dan ortiq bakterial izolyat ajratib olindi. 16S rRNK geni nukleotid ketma-ketligi tahlili asosida to‘rtta vakil shtamm antimikroblik va yallig‘lanishga xos xususiyatlariga ko‘ra tanlab olindi: Bacillus atrophaeus AD80, Priestia endophytica AD81, Paenibacillus lautus AD83 va Peribacillus frigoritolerans AD90 sifatida identifikatsiya qilindi. Tanlangan shtammlardan olingan xom ekstraktlarning sitotoksik faolligi inson ko‘krak bezi adenokarsinomasi MCF-7 va inson bachadon bo‘yni saratoni HeLa hujayralarida CCK-8 testi yordamida baholandi. Ekstraktlar 62,2-1000 µg/ml konsentratsiya oralig‘ida 24 soat davomida sinovdan o‘tkazildi. Natija va muhokama 16S rRNK geni ketma-ketligi tahlili natijasida to‘rtta bakteriya shtammi identifikatsiya qilindi. Sitotoksiklik sinovida B. atrophaeus AD80 ekstrakti eng yuqori faollikni namoyon etdi: uning IC₅₀ qiymati MCF-7 hujayralariga nisbatan 174,4 µg/ml, HeLa hujayralariga nisbatan 151,0 µg/ml bo‘ldi. P. endophytica AD81 ekstrakti MCF-7 hujayralariga nisbatan IC₅₀ = 765,8 µg/ml qiymat bilan kuchsizroq ta’sir ko‘rsatdi. P. lautus AD83 va P. frigoritolerans AD90 ekstraktlari 1000 µg/ml gacha bo‘lgan konsentratsiyada hujayra hayotchanligini 50% ga kamaytirmadi. P. endophytica AD81 ekstraktining HeLa hujayralariga nisbatan IC₅₀ qiymati ham tekshirilgan konsentratsiyalar oralig‘ida aniqlanmadi. Natijalar o‘rganilgan shtammlar xom ekstraktlarining sitotoksik faolligi bir xil emasligini ko‘rsatdi. B. atrophaeus AD80 ekstrakti ikkala hujayra liniyasida ham eng past IC₅₀ qiymatlarini namoyon etgani sababli, ushbu shtamm keyingi izlanishlar uchun ustuvor nomzod sifatida qaralishi mumkin. Ammo bu natijalar ekstrakt tarkibidagi muayyan birikmaning saratonga qarshi ta’sirini yoki klinik samaradorlikni isbotlamaydi. Faollik xom ekstraktga tegishli bo‘lib, faol komponentlarni aniqlash uchun ularni ajratish, tozalash va kimyoviy tuzilishini o‘rganish zarur. Xulosa Qashqadaryo viloyati tuprog‘idan ajratilgan bakteriyalar orasidan to‘rtta shtamm 16S rRNK geni ketma-ketligi asosida identifikatsiya qilindi. Ularning xom ekstraktlari ichida B. atrophaeus AD80 MCF-7 va HeLa saraton hujayralariga nisbatan eng yuqori sitotoksik faollikni ko‘rsatdi. Ushbu shtamm biofaol ikkilamchi metabolitlarni keyingi bosqichda o‘rganish uchun istiqbolli manba hisoblanadi. Faol birikmalarni ajratish va tavsiflash hamda saraton bo‘lmagan hujayralardagi selektivligini tekshirish bo‘yicha qo‘shimcha tadqiqotlar talab etiladi.

Iqtiboslar dinamikasi

Ma’lumot topilmadi

ma’lumot kutilmoqda

Adabiyotlar4 ta adabiyot

Abdelli F., Jardak M., Elloumi J. et al. Antibacterial, anti-adherent and cytotoxic activities of surfactin(s) from a lipolytic strain Bacillus safensis F4 // Biodegradation. – 2019. – Vol. 30, No. 4. – P. 287–300. – DOI: 10.1007/s10532-018-09865-4.
Asadi S., Soleimani N., Khosravi Babadi Z. et al. Isolation and identification of the bacterium producing antitumor and antimicrobial compounds derived from Iranian swamp frog (Rana ridibunda) skin // Iranian Journal of Microbiology. – 2021. – Vol. 13, No. 3. – P. 372–380. – DOI: 10.18502/ijm.v13i3.6400.
Rustamova N., Movlanov J., Alimova D. et al. Soil-associated microorganisms: A natural source of biologically active compounds // Phytochemistry. – 2026. – Vol. 246. – Art. 114820. – DOI: 10.1016/j.phytochem.2026.114820.
Wu Y.S., Ngai S.C., Goh B.H. et al. Anticancer Activities of Surfactin and Potential Application of Nanotechnology Assisted Surfactin Delivery // Frontiers in Pharmacology. – 2017. – Vol. 8. – Art. 761. – DOI: 10.3389/fphar.2017.00761.

Metama’lumot

Identifikator: REL-C-014784
Nashr sanasi: 2026-10-30
Til: o‘zbek
Konferensiyalar: Fundamental va amaliy mikrobiologiyaning bugungi holati va rivojlanish istiqbollari: yosh olimlar nigohi
Jild: 1
Son: 8
DOI: 10.66073/refocus-conf/3010098
Nashriyot: LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa: 353–355
Litsenziya: Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Metadata manbasi: Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus
Oxirgi yangilanish: 2026-11-03

[1] Abdelli F., Jardak M., Elloumi J. et al. Antibacterial, anti-adherent and cytotoxic activities of surfactin(s) from a lipolytic strain Bacillus safensis F4 // Biodegradation. – 2019. – Vol. 30, No. 4. – P. 287–300. – DOI: 10.1007/s10532-018-09865-4.

[2] Asadi S., Soleimani N., Khosravi Babadi Z. et al. Isolation and identification of the bacterium producing antitumor and antimicrobial compounds derived from Iranian swamp frog (Rana ridibunda) skin // Iranian Journal of Microbiology. – 2021. – Vol. 13, No. 3. – P. 372–380. – DOI: 10.18502/ijm.v13i3.6400.

[3] Rustamova N., Movlanov J., Alimova D. et al. Soil-associated microorganisms: A natural source of biologically active compounds // Phytochemistry. – 2026. – Vol. 246. – Art. 114820. – DOI: 10.1016/j.phytochem.2026.114820.

[4] Wu Y.S., Ngai S.C., Goh B.H. et al. Anticancer Activities of Surfactin and Potential Application of Nanotechnology Assisted Surfactin Delivery // Frontiers in Pharmacology. – 2017. – Vol. 8. – Art. 761. – DOI: 10.3389/fphar.2017.00761.