Asosiy mazmunga o‘tish

Gurlenli qaraqalpaqlar haqqında jańa maǵlıwmatlar

Amangul PrekeyevaO‘zbekiston davlat san‘at va madaniyat instituti Nukus filiali https://ror.org/014aset472026

Konferensiyalar«O‘zbekiston olima ayollarining mamlakat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari (Nukus, 2026-yil 9–10-oktyabr)Jild 1Son 6Sahifa 1074–1077

Annotatsiya

Házirgi kúnde qońsılas Xorezm wálayatı Gúrlen rayonında da qaraqalpaqlar jasaydı. Dosımbiy dep atalǵan mákandaǵı qaraqalpaqlar menen ushırastıq. Dekxanabad hám Boz qala MPJda barlıǵı otız bes xojalıqtay qaraqalpaqlar ózbek, qazaq, koreec milleti wákilleri menen birge jasap kelmekte. Xorezmli qaraqalpaqlar ózleri tuwılıp ósken aymaǵında, ata mákanǵa jaqın jerde diyqanshılıǵı, sharwashılıǵı menen kúneltip kelmekte. Til tez ózgermeli qubılıs bolǵanlıqtan, gúrlenli qaraqalpaqlar tiliniń fonetikasında, leksikasında, morfologiyasında da ayırmashılıqlardı seziwge boladı. Olardıń da bul mákanlarǵa qonıs basqanına bir ásirdey waqıt bolǵan, bilimdi ózbek tilinde alǵanlıqtan sóylesimde ózgesheliktiń bolıwı tábiyiy. Bunday etnografiyalıq toparlar Túrkmenstan Respublikasınıń Qaraqalpaqstan menen shegaralas aymaqlarında da ushırasadı. Bul toparlardıń tariyxın, tilin, ádebiyatın, mádeniyatın úyrenip qaraqalpaq ilimine qosıw lazım dep esaplaymız.

Boshqa tillarda

ruschaНовые сведения о гурленских каракалпаках

В настоящее время каракалпаки живут и в Гурленском районе соседней Хорезмской области. Проведены встречи с каракалпаками, живущими в местности под названием Досымбий. В махаллях Декханабад и Бозкала насчитывается в общей сложности около тридцати пяти каракалпакских хозяйств, живущих вместе с представителями узбекской, казахской и корейской национальностей. Хорезмские каракалпаки по-прежнему живут за счёт земледелия и животноводства в краю, где они родились и выросли, неподалёку от земли предков. Поскольку язык — быстро меняющееся явление, различия ощущаются и в фонетике, лексике и морфологии языка гурленских каракалпаков. С тех пор как они обосновались в этих местах, прошло около века, а поскольку образование они получили на узбекском языке, особенности в их речи естественны. Подобные этнографические группы встречаются и на граничащих с Каракалпакстаном территориях Республики Туркменистан. Считаем необходимым изучать историю, язык, литературу и культуру этих групп и вводить полученные знания в каракалпакскую науку.

inglizchaNew data on the Gurlen Karakalpaks

Today, Karakalpaks also live in the Gurlen district of the neighboring Khorezm region. Meetings were held with Karakalpaks in the locality called Dosymbiy. In the Dekkhanabad and Bozkala mahallas, about thirty-five Karakalpak households in all live alongside people of Uzbek, Kazakh and Korean nationality. The Khorezm Karakalpaks still live by farming and animal husbandry where they were born and raised, close to their ancestral homeland. Since language is a rapidly changing phenomenon, differences can also be noticed in the phonetics, lexicon and morphology of the Gurlen Karakalpaks‘ language. About a century has passed since they settled here, and as they were educated in Uzbek, distinctive features in their speech are natural. Similar ethnographic groups also occur in areas of the Republic of Turkmenistan bordering Karakalpakstan. We consider it necessary to study the history, language, literature and culture of these groups and to incorporate this knowledge into Karakalpak scholarship.

Kalit so‘zlar

  • gúrlenli qaraqalpaqlar
  • Xorezm
  • etnografiyalıq toparlar
  • urıw
  • qonıs awdarıw
  • til
  • maǵlıwmat beriwshi

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar4 ta adabiyot

  1. Қарақалпақстанның жаңа тарийхы. Нөкис: Қарақалпақстан, 2003. – 10- б.
  2. Жоқарыдағы аты аталған мийнетте 14-бет.
  3. Федоров-Давыдов Г.А. Обшественный строй Золотой Орды Москва,1 973. -106-б.
  4. Камалов С. Қарақалпақлардың халық болып қәлиплесиўи ҳәм оның мәмлекетшилигиниң тарийхынан // ӨзРИАҚҚБ Хабаршысы. Нөкис, 2001. Б. 23.

Metama’lumot

Identifikator
REL-C-014403
Nashr sanasi
2026-10-31
Til
o‘zbek
Konferensiyalar
«O‘zbekiston olima ayollarining mamlakat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari (Nukus, 2026-yil 9–10-oktyabr)
Jild
1
Son
6
DOI
10.66073/refocus-conf/0910220
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
1074–1077
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Metadata manbasi
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus
Oxirgi yangilanish
2026-10-31