Polat korroziyasın ingibirlewdi elektroximiyalıq usıl járdeminde izertlew

Bul maqalanıń maqseti quramında fosfor saqlaǵan oligomerdi agressiv eritpede (1 M HCl) uglerodlı polattıń korroziya ingibitori retinde úyreniw bolıp tabıladı. Ciyanur kislota menen fosfor (V) xlorid tiykarındaǵı quramında fosfor saqlaǵan oligomerdiń hár túrli koncentraciyalarda tásiri potenciodinamikalıq polyarizaciya járdeminde bahalandı. 1 M HCl da PSK-1 koncentraciyası artıwı menen katod hám anodlıq korroziya aǵımı tıǵızlıǵı sezilerli dárejede kemeydi, bul quramında fosfor saqlaǵan oligomer ingibitor katod hám anodlıq reakciyalarǵa da tásir etiwi múmkinligin kórsetedi. Polimerdiń Ecorr mánisi −451,7 mV tı quradı, sol sebepli ol aralas túrdegi ingibitor sıpatında klassifikaciyalanadı. 1 M HCl daǵı fosfor oligomeriniń 500 mg/l polyarizaciya parametrleri sáykes túrde 97,76 % ti quraytuǵın sezilerli dárejede joqarı ingibirlew nátiyjeliligine iye hám fosfor oligomeriniń koncentraciyası artıwı menen ingibirlew nátiyjeliligi de artadı.

R E S E A RC H F O C US xalqaro ilmiy jurnali hamkorligida

QR-kod maqolaning DOI sahifasini ochadi SAHIFALAR

IQTIBOS UCHUN Durdubaeva R.M., Kengashboeva X.B. Polat korroziyasın ingibirlewdi elektroximiyalıq usıl járdeminde izertlew // «O‘zbekiston olima ayollarining mamlakat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari (Nukus, 2026-yil 9–10- oktyabr). – Nukus, 2026. – B. 537– 539. – DOI: https://doi.org/10.66073/ ReFocus-Conf/0910101

«O‘zbekiston olima ayollarining mamlakat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi» XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA NUKUS, 9–10-OKT YABR 2026

POLAT KORROZIYASÍN INGIBIRLEWDI ELEKTROXIMIYALIQ USIL JÁRDEMINDE IZERTLEW

Durdubaeva R.M. docent w.a Kengashboeva X.B. magistrant Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti

Kirisiw. Metall korroziyasınıń tezligin kemeytiw ushın hár qıylı sanaat úskeneleri hám jabıq konturlı suwıtıw sistemalarında

qollanılatuǵın jumısshı suyıqlıqlar hám de eritpelerge ingibitorlar qosıw zárúr boladı. Korroziya ingibitorlarınan paydalanıw, ásirese, polat betlerin kislota járdeminde tazalaw procesinde úlken áhmiyetke iye. Bekkemliligi joqarı, fizikalıq hám ximiyalıq qásiyetleri hám salıstırmalı arzanlıǵı sebepli uglerodlı polat eń kóp qollanılatuǵın materiallardan biri bolıp tabıladı [1]. Polat korroziyasınıń ingibitorları retinde aktiv orınlarǵa (ásirese, O, N hám S sıyaqlı geteroatomlar), aromatikalıq saqıynalarǵa, epoksi gruppalarǵa, fosfor atomlarına hám π-elektronlarǵa iye bolǵan quramında fosfor saqlaǵan polimerlerden paydalanıw múmkin [2]. Bul maqalanıń maqseti quramında fosfor saqlaǵan oligomerdi agressiv eritpede (1 M HC1) uglerodlı polattıń korroziya ingibitori retinde úyreniw bolıp tabıladı. Ciyanur kislota menen fosfor (v) xlorid tiykarındaǵı quramında fosfor saqlaǵan oligomerdiń hár túrli koncentraciyalarda tásiri potenciodinamikalıq polyarizaciya járdeminde bahalandı. Eksperimental bólim. Ótkerilgen tájiriybede tómendegi ximiyalıq quramdaǵı (massa %) uglerodlı polattıń úlgileri sınap kórildi: 0,19 uglerod, 0,075 marganec, 0,055 fosfor, 0,625 temir, 0,047 kúkirt hám 0,008 basqalar. Qollanılǵan eritpe (1 M HC1) bidistillengen suw menen suyıltırıw járdeminde 37% HCI tiykarında analiz qılındı. 100 mg / l den 500 mg / l ge shekem bolǵan koncentraciya diapazonında ámelge asırıladı hám qollanılatuǵın uglerodlı polattıń júzesi 1 sm2 tı quraydı. Elektroximiyalıq ólshewler ushın apparat úsh elektrodlı yasheykadan, yaǵnıy sáykes túrde qarsı elektrod (platina), uqsas elektrod (Ag / AgCI) hám jumısshı elektrodtan (uglerodlı polat) ibarat. Elektroximiyalıq ólshew signal amplitudası (10 mV) menen SP-200 apparatına jalǵanǵan [3]. Alınǵan nátiyjeler hám olardı talqılaw. Tafel grafikleri katod hám anod korroziya reakciyalarınıń kinetikasın tereńirek túsiniw ushın dúzilgen. Agressiv eritpede ingibitorsız hám quramında fosfor saqlaǵan oligomerdiń túrli koncentraciyasınan keyin uglerodlı polat úlgisiniń potenciodinamikalıq polyarizaciyası grafikleri 298 K de 30 minuttan keyin shógiwi 1-súwrette kórsetilgen.

Elektroximiyalıq parametrlerdi Tafel sızılmaları tiykarında esaplaw múmkin [3]. 1 M HCI da PSK-1 koncentraciyası artıwı menen katod hám anodlıq korroziyanıń aralıqtaǵı tıǵızlıǵı sezilerli dárejede kemeydi, bul quramında fosfor saqlaǵan oligomer ingibitor katod hám anodlıq reakciyalarǵa da tásir etiwi múmkinligin kórsetedi. NUKUS · 2026 X A L Q A R O I L M I Y- A M A L I Y K O N F E R E N S I YA

1-súwret. 298 K de PSK-1 diń hár túrli koncentraciyalarda ingibirlengen hám ingibirlenbegen « O ‘ Z B E K I S T O N O L I M A AY O L L A R I N I N G M A M L A K AT T A R A Q Q I Y O T I G A Q O ‘ S H AY O T G A N H I S S A S I »

1M HCIda uglerodlı polattıń polyarizaciya iymek sızıqları Polimerdiń Ecorr ma`nisi -451, 7 mv tı quradı, sol sebepli ol aralas túrdegi ingibitor sıpatında klassifikaciyalanadı. Katod tarmaǵınıń korroziya aǵımı tıǵızlıǵınıń tómenlewi sonı kórsetiwi múmkin, 1 M HCI eritpesine quramında fosfor saqlaǵan oligomerdiń qosılıwı katod tarmaǵınıń qiyalıǵına sezilerli tásir kórsetti. PSK-1 diń metall júzesinde adsorbsiyası sebepli vodorod payda etiw mexanizmi ózgertildi. ∆Ecorr = Ecorr -E0 (1) bul jerde E0 hám Eing korroziya potentsialı ingibirlenbeytuǵının hám korroziya potentsialınıń sáykes túrde PSK-1 dıń túrli konsentraciyaları menen ingibirlenetuǵının ańlatadı. Juwmaq. Solay etip, uglerodlı polatta quramında fosfor saqlaǵan oligomerdiń korroziyanı ingibirlew nátiyjeliligi potenciodinamikalıq polyarizatsiya járdeminde agressiv eritpede tekserildi. 1 M HC1 daǵı fosfor oligomeriniń 500 mg/l polyarizaciya parametrleri sáykes túrde 97, 76% ti quraytuǵın sezilerli dárejede joqarı ingibirlew nátiyjeliligine iye hám fosfor oligomeriniń koncentraciyası artıwı menen ingibirlew nátiyjeliligi de artadı.

Paydalanılǵan ádebiyatlar 1. Нуриллоев З.И., Бекназаров Х.С., Джалилов А.Т. Исследование ингибирование коррозии стали 20 в 1М растворах H2SO4, исследованных методом атомно-абсорбционной спектрометрии // Universum: Технические науки: электрон. научн. журн. 2019. No 2(59). URL: http://7universum.com/ru/tech/archive/item/6947 2. Athira R, Poongothai N, Neena PK, Babu TGS, Stanley J. Stady of corrosion ptotection effect of low cost bio extractpolumer coating material for mild steel in acidic and marine Environments-a cost effective approach. Int J Eng Technol 2018;7:315-21.

3. Дурдубаева Р.М., Бекназаров Х.С., Номозов А.К. Оценка эффективности ингибирования коррозии фосфорсодержащего олигомера // Universum: химия и биология: электрон. научн. журн. 2021. No 3(81). URL: http://7universum.com/ru/nature/archive/item/11334 NUKUS · 2026 X A L Q A R O I L M I Y- A M A L I Y K O N F E R E N S I YA « O ‘ Z B E K I S T O N O L I M A AY O L L A R I N I N G M A M L A K AT T A R A Q Q I Y O T I G A Q O ‘ S H AY O T G A N H I S S A S I »