Asosiy mazmunga o‘tish
ReLibrary
UZ
Kirish
Konferensiya maqolasiOchiq kirish

Akrilamidning akril kislotasi bilan sopolimerlari 0,0125% li eritmalarining qovushqoqligiga monomerlar nisbati va sintez haroratining ta‘siri

Dauletbayeva Raushan Kuanishbayevna1, Dauletova Jamilya Ken‘esbayevna2, Abdikamalova Aziza Baxtiyarovna3, Naurizbayeva Tamara Orakbayevna2026

  1. 1Qoraqalpoq davlat universiteti https://ror.org/059w0gb06
  2. 2O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Qoraqalpog‘iston bo‘limi Qoraqalpoq tabiiy fanlar ilmiy-tadqiqot instituti
  3. 3O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Umumiy va noorganik kimyo instituti

Konferensiyalar«O‘zbekiston olima ayollarining mamlakat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari (Nukus, 2026-yil 9–10-oktyabr)Jild 1Son 6Sahifa 504–506

Annotatsiya

Ushbu maqolada akrilamid (AA) va akril kislota (AK) larning birgalikda sopolimerlari eritmalarining qovushqoqlik xususiyatlariga monomerlar nisbati va sintez haroratining ta‘siri keltirilgan. Kuchli suyultirilgan 0,0125% li eritmalarda sintez haroratining ta‘siri kuchsiz namoyon bo‘lishi, qovushqoqlikning sezilarsiz o‘zgarishi polimer zanjirlarining past konsentratsiyasi bilan bog‘liqligi aniqlangan.

Boshqa tillarda

ruschaВлияние соотношения мономеров и температуры синтеза на вязкость 0,0125%-ных растворов сополимеров акриламида с акриловой кислотой

В статье рассмотрено влияние соотношения мономеров и температуры синтеза на вязкостные свойства растворов сополимеров акриламида (АА) и акриловой кислоты (АК). Установлено, что в сильно разбавленных 0,0125%-ных растворах влияние температуры синтеза проявляется слабо, а незначительное изменение вязкости связано с низкой концентрацией полимерных цепей.

inglizchaEffect of monomer ratio and synthesis temperature on the viscosity of 0.0125% solutions of acrylamide–acrylic acid copolymers

The article considers the effect of monomer ratio and synthesis temperature on the viscosity properties of solutions of copolymers of acrylamide (AA) and acrylic acid (AK). It was found that in highly dilute 0.0125% solutions the effect of synthesis temperature is weak, and the slight change in viscosity is associated with the low concentration of polymer chains.

Kalit so‘zlar

  • akrilamid
  • akril kislota
  • sopolimer
  • sintez harorati
  • gidroliz darajasi
  • qovushqoqlik
  • polielektrolit
  • molekulyar og‘irlik

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

R E S E A RC H F O C US xalqaro ilmiy jurnali hamkorligida

QR-kod maqolaning DOI sahifasini ochadi SAHIFALAR TIL 504–506 O‘zbek IQTIBOS UCHUN Dauletbayeva Raushan Kuanishbayevna, Dauletova Jamilya Ken‘esbayevna, Abdikamalova Aziza Baxtiyarovna, Naurizbayeva Tamara Orakbayevna. Akrilamidning akril kislotasi bilan sopolimerlari 0,0125% li eritmalarining qovushqoqligiga monomerlar nisbati va sintez haroratining ta’siri // «O‘zbekiston olima ayollarining mamlakat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari (Nukus, 2026- yil 9–10-oktyabr). – Nukus, 2026. – B. 504–506. – DOI: https://doi.org/ 10.66073/ReFocus-Conf/0910094

«O‘zbekiston olima ayollarining mamlakat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi» XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA NUKUS, 9–10-OKT YABR 2026

AKRILAMIDNING AKRIL KISLOTASI BILAN SOPOLIMERLARI 0,0125% LI ERITMALARINING QOVUSHQOQLIGIGA MONOMERLAR NISBATI VA SINTEZ HARORATINING TA’SIRI Dauletbayeva Raushan Kuanishbayevna Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat Universiteti Fizikaviy va kolloid kimyo kafedrasi doktoranti k.f.f.d.(PhD) email: raushan@gmailcom Dauletova Jamilya Ken‘esbayevna Oʽzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Qoraqalpogʽiston bólimi Qoraqalpoq tabiiy fanlar ilmiy tadqiqod instituti tayanch doktoranti Abdikamalova Aziza Baxtiyarovna O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Umumiy va Noorganik kimyo instituti katta ilmiy xodim, k.f.d., (DSc), professor

Naurizbayeva Tamara Orakbayevna Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat Universiteti Fizikaviy va kolloid kimyo kafedrasi assistenti Annotatsiya: Ushbu maqolada akrilamid (AA) va akril kislota (AK)

larning birgalikda sopolimerlari eritmalarining qovushqoqlik xususiyatlariga monomerlar nisbati va sintez haroratining ta’siri keltirilgan. Kuchli suyultirilgan 0,0125% li eritmalarda sintez haroratining ta’siri kuchsiz namoyon bo‘lishi, qovushqoqlikning sezilarsiz o‘zgarishi polimer zanjirlarining past konsentratsiyasi bilan bog‘liqligi aniqlangan.

Kalit so‘zlar: akrilamid, akril kislota, sopolimer, sintez harorati, gidroliz darajasi, qovushqoqlik, polielektrolit, molekulyar og‘irlik. Kirish Kuchli suyultirilgan eritmalarning qovushqoqligi polimer zanjirlarining konsentratsiyasi va alohida makromolekulalarning molekulyar massasi hamda gidrodinamik hajmi bilan bog‘liq. Bunday tizimlarda makromolekulalar asosan individual holatda bo‘lib, bir-biri bilan deyarli o‘zaro ta’sirlashmaydi. Shu sababli sintez sharoitlarining o‘zgarishi 0,0125% li eritmalarda qovushqoqlikning faqat kichik fluktuatsiyalari darajasida namoyon bo‘ladi. Tajriba. Akrilamidning akril kislota bilan sopolimerlanishi teskari sovutgich, termometr, termostatlash tizimi va inert gaz (azot) bilan puflash imkoniyatiga ega bo‘lgan mexanik aralashtirishli GRL borosilikat reaktorida amalga oshirildi. Reaksion idishga tarkibida 10 g monomer bo‘lgan 100 ml suvli eritma yuborildi. Akrilamidning kislotaga mol nisbati (AA:AK) 1:1, 1:3, 1:5, 1:7 va 1:10 qiymatlarda o‘zgartirildi. Sintezdan keyin gidroliz 2 soat 50°C da olib borildi.

Natijalar va muhokama Kuchli suyultirilgan eritmalarning qovushqoqligi (0,0125%) o‘rganilganda sopolimerlar sintezi haroratining ta’siri kuchsiz namoyon bo‘lishi aniqlandi. Ushbu tizimlarda qovushqoqlikning sezilarsiz o‘zgarishi polimer zanjirlarining past konsentratsiyasi bilan bog‘liq bo‘lib, bunda makromolekulalar asosan individual NUKUS · 2026

holatda bo‘lib, bir-biri bilan deyarli o‘zaro ta’sirlashmaydi. Bunday konsentratsiyalarda qovushqoqlik xususiyatlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadigan fazoviy tuzilmalarni shakllantirish uchun zarur bo‘lgan zanjirlarning qoplanish chegarasiga erishib bo‘lmaydi. Bunday sharoitda qovushqoqlikka asosiy ta’sirni sintezning turli haroratlarida X A L Q A R O I L M I Y- A M A L I Y K O N F E R E N S I YA

olingan alohida makromolekulalarning molekulyar massasi va gidrodinamik hajmi ko‘rsatadi. Molekulyar massalarda farqlar mavjud bo‘lsa ham, eritmada polimerning past miqdori bu farqlarga tizimning reologik parametrlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatishga imkon bermaydi. Olingan ma’lumotlarning tahlili shuni ko‘rsatdiki, monomerlarning teng nisbatida (1:1) eritmalarning qovushqoqligi sintez haroratidan qat’i nazar minimal bo‘lib qoladi. Akril kislotasining monomer aralashmasidagi miqdori 1:3 va 1:5 nisbatlargacha oshirilganda qovushqoqlikning biroz oshishi kuzatiladi. Qovushqoqlikning eng yuqori qiymatlari AA:AK = 1:5 nisbatdagi va 55 va 60 °C haroratlarda sintez qilingan namunalar uchun qayd etilgan. « O ‘ Z B E K I S T O N O L I M A AY O L L A R I N I N G M A M L A K AT T A R A Q Q I Y O T I G A Q O ‘ S H AY O T G A N H I S S A S I »

Sintez vaqti 4 soatgacha qisqartirilganda, AA:AK nisbati turlicha bo‘lgan namunalar o‘rtasida qovushqoqlikdagi farqlar 6 soat davomida sintez qilingan namunalar bilan taqqoslaganda kamroq namoyon bo‘ladi. Qovushqoqlikning eng katta o‘sishi 1:5 nisbatda va sintez harorati 55 °C bo‘lganda kuzatiladi. AK miqdorini 1:7 va 1:10 nisbatlargacha oshirish bilan qovushqoqlikning o‘sishi sekinlashadi yoki barqarorlashadi. Xulosa Kuchli suyultirilgan eritmalar uchun (0,0125%) o‘rganilgan omillarning ta’siri kuchsiz ifodalangan, bu polimerning past konsentratsiyasida fazoviy strukturalar va molekulalararo o‘zaro ta’sirlarning shakllanishi uchun sharoitlar yo‘qligi bilan bog‘liq. Olingan ma’lumotlar berilgan reologik xususiyatlarga ega sopolimerlarni olish uchun monomerlar nisbati va sintez parametrlarini optimallashtirish zarurligini tasdiqlaydi. 0,0125% li eritmalarda sintez sharoitlarining o‘zgarishi asosan qovushqoqlikning kichik fluktuatsiyalari darajasida namoyon bo‘ladi.

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar7 ta adabiyot

  1. Abdikamalova, A.; Abdurakhimov, D.; Ismailov, B.; Seytnazarova, O.; Iembergenov, B. Hydrolysis of polyacrylamide and investigation of characteristics of its hydrolyzed forms // AIP Conf. Proc. – 2024. – DOI: 10.1063/5.0197882.10.1063/5.0197882
  2. Bigak, N., Agrkkaya, N., & Koza, G. Controlled conversion of polyacrylamide into polyacrylic acid // Polymer Bulletin. – 1997. – Vol. 39. – P. 459–464.
  3. Kuldasheva, Sh., Abdikamalova, A., Eshmetov, I., Sharipova, A., Nortojiyeva, G. Investigation of changes in the viscosity properties of acrylamide (co)polymer and their hydrolyzed forms depending on the conditions of their preparation // Polymer Bulletin. – 2023.
  4. Aripov E.A., Makhkamov I.K., Akhmedov K.S. Structure formation in aqueous solutions of potassium salt of vinyl acetate polyelectrolytes with acrylic acid and acrylamide // Uzbek Chemical Journal. – 1980. – No. 4. – P. 22–25.
  5. Kuldasheva, S., Adizova, N., Karimova, G., Dauletbayeva, R., Kurbonov, F. Compositions of clay suspensions for fixing moving sands and soils // E3S Web of Conferences. – 2023. – 390, 01029. NUKUS · 2026
  6. Ш. А. Кулдашева, И.Л. Ахмаджанов, И. Д. Эшметов, Д.Х. Абдурахимов. Сувда эрувчан полимерлар ёрдамида кўчма тупроқ-қумларда мустахкам структура ҳосил қилиш // Қўқон давлат педагогика институти Илмий хабарлар. – 2021. – №1. – 19–23 б.
  7. Abdikamalova A., Kuldasheva Sh., Eshmetov I., Abdurakhimov D., Akhmadjanov I., Mamayusupov S. Polymers as soil structure–forming agents (overview) // Annals of Forest X A L Q A R O I L M I Y- A M A L I Y K O N F E R E N S I YA Research. – 2022. – 65(1). – P. 2797–2810. « O ‘ Z B E K I S T O N O L I M A AY O L L A R I N I N G M A M L A K AT T A R A Q Q I Y O T I G A Q O ‘ S H AY O T G A N H I S S A S I »

Metama’lumot

Identifikator
REL-C-014277
Nashr sanasi
2026-10-31
Til
o‘zbek
Konferensiyalar
«O‘zbekiston olima ayollarining mamlakat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari (Nukus, 2026-yil 9–10-oktyabr)
Jild
1
Son
6
DOI
10.66073/refocus-conf/0910094
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
504–506
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Metadata manbasi
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus
Oxirgi yangilanish
2026-10-31