Asosiy mazmunga o‘tish
ReLibrary
UZ
Kirish
Konferensiya maqolasiOchiq kirish

TASVIRIY SAN‘ATNING KELIB CHIQISH TARIXI RIVOJLANISHI VA ISTIQBOLI

Tojiddinova Fotima Davkarali qiziNamangan davlat pedagogika instituti https://ror.org/037z3rx482026

KonferensiyalarART PEDAGOGIKANING ZAMONAVIY PARADIGMALARI, RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari to‘plamiJild 1Son 2Sahifa 222–226

Annotatsiya

Mazkur maqolada tasviriy san‘atning kelib chiqish tarixi, uning bosqichma-bosqich rivojlanishi hamda zamonaviy istiqbollari yoritilgan. Xususan, ibtidoiy davr g‘or rasmlaridan boshlab Uyg‘onish davri va hozirgi zamon raqamli san‘atigacha bo‘lgan jarayonlar tahlil qilinadi. Shuningdek, san‘atning ilmiy asoslari – rangshunoslik, perspektiva, anatomiya va kompozitsiya kabi yo‘nalishlar haqida ma‘lumot beriladi.Maqolada Leonardo da Vinci, Isaac Newton kabi jahon olimlari bilan bir qatorda Kamoliddin Behzod, Ural Tansiqboyev singari o‘zbek tasviriy san‘ati namoyandalarining ilmiy-badiiy hissasi ham ko‘rib chiqiladi.Tadqiqot natijasida tasviriy san‘at inson tafakkuri, madaniyati va ilm-fani bilan uzviy bog‘liq holda rivojlanib kelayotgani hamda kelajakda raqamli texnologiyalar asosida yangi bosqichga ko‘tarilishi asoslab beriladi.

Boshqa tillarda

ruschaИСТОРИЯ ПРОИСХОЖДЕНИЯ, РАЗВИТИЕ И ПЕРСПЕКТИВЫ ИЗОБРАЗИТЕЛЬНОГО ИСКУССТВА

В настоящей статье освещены история возникновения изобразительного искусства, его поэтапное развитие, а также современные перспективы. В частности, анализируются процессы, начиная с наскальных рисунков первобытной эпохи и заканчивая эпохой Возрождения и современным цифровым искусством. Также приводятся сведения о научных основах искусства — таких направлениях, как цветоведение, перспектива, анатомия и композиция. В статье наряду с такими мировыми учёными, как Леонардо да Винчи, Исаак Ньютон, рассматривается и научно-художественный вклад представителей узбекского изобразительного искусства — Камолиддина Бехзода, Урала Тансыкбаева. В результате исследования обосновывается, что изобразительное искусство развивается в неразрывной связи с мышлением, культурой и наукой человека и в будущем поднимется на новый этап на основе цифровых технологий.

inglizchaTHE ORIGIN, DEVELOPMENT AND PROSPECTS OF FINE ART

This article examines the history of the origin of fine art, its stage-by-stage development, and its contemporary prospects. In particular, it analyses the processes extending from the cave paintings of the primitive era to the Renaissance and present-day digital art. It also provides information on the scientific foundations of art, such as colour theory, perspective, anatomy, and composition. Alongside world scholars such as Leonardo da Vinci and Isaac Newton, the article also considers the scientific and artistic contribution of representatives of Uzbek fine art such as Kamoliddin Behzod and Ural Tansiqboyev. As a result of the research, it is substantiated that fine art has developed in inseparable connection with human thought, culture, and science, and that in the future it will rise to a new stage on the basis of digital technologies.

Kalit so‘zlar

  • ta‘lim
  • san‘at
  • metodika
  • pedagogik yondashuv
  • ijodiy rivojlanish
  • estetik tafakkur

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

TASVIRIY SAN’ATNING KELIB CHIQISH TARIXI, RIVOJLANISHI VA ISTIQBOLI

Tojiddinova Fotima Davkarali qizi Namangan davlat pedagogika instituti Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi yo‘nalishi 1-bosqich talabasi

Annotatsiya: Mazkur maqolada tasviriy san’atning kelib chiqish tarixi, uning bosqichma-bosqich rivojlanishi hamda zamonaviy istiqbollari yoritilgan. Xususan, ibtidoiy davr g‘or rasmlaridan boshlab Uyg‘onish davri va hozirgi zamon raqamli san’atigacha bo‘lgan jarayonlar tahlil qilinadi. Shuningdek, san’atning ilmiy asoslari – rangshunoslik, perspektiva, anatomiya va kompozitsiya kabi yo‘nalishlar haqida ma’lumot beriladi.Maqolada Leonardo da Vinci, Isaac Newton kabi jahon olimlari bilan bir qatorda Kamoliddin Behzod, Ural Tansiqboyev singari o‘zbek tasviriy san’ati namoyandalarining ilmiy-badiiy hissasi ham ko‘rib chiqiladi.Tadqiqot natijasida tasviriy san’at inson tafakkuri, madaniyati va ilm-fani bilan uzviy bog‘liq holda rivojlanib kelayotgani hamda kelajakda raqamli texnologiyalar asosida yangi bosqichga ko‘tarilishi asoslab beriladi. Kalit so‘zlar: tasviriy san’at, san’at tarixi, rangtasvir, miniatyura san’ati, kompozitsiya, perspektiva, rangshunoslik, anatomiya, estetik nazariya, Uyg‘onish davri, zamonaviy san’at, raqamli san’at, sun’iy intellekt va san’at, o‘zbek rassomlari, Kamoliddin Behzod, Ural Tansiqboyev, san’atshunoslik, madaniy meros, vizual tafakkur, ijodiy faoliyat. Tasviriy san’at insoniyat tarixining eng qadimiy faoliyat turlaridan biri hisoblanadi. U ibtidoiy jamiyat davrida, ya’ni odamlar hali yozuvni bilmagan paytda paydo bo‘lgan. Dastlabki tasvirlar g‘or devorlariga chizilgan bo‘lib, ular orqali odamlar o‘z hayotini, ov jarayonlarini, tabiat hodisalarini aks ettirgan.Masalan, Lascaux g‘orlari yoki Altamira g‘orlari dagi rasmlar insonning ilk badiiy tafakkuri mahsuli hisoblanadi. Bu davr san’ati oddiy, ammo mazmunan chuqur bo‘lib, asosan diniy va marosimiy ahamiyatga ega bo‘lgan.Shunday qilib, tasviriy san’atning kelib chiqishi insonning o‘z fikrini obraz orqali ifodalash ehtiyoji bilan bog‘liqdir. Qadimgi Misr, Mesopotamiya, Yunon va Rim madaniyatlarida tasviriy san’at yuqori darajada rivojlangan. Bu davrda san’at diniy va davlat mafkurasiga xizmat qilgan. Misrda fir’avnlar hayoti devoriy rasmlarda aks ettirilgan bo‘lsa, Yunonistonda inson go‘zalligi ideallashtirilgan. O‘rta asrlarda san’at asosan diniy xarakterga ega bo‘ldi. Xristian va islom madaniyatida tasviriy san’at turli shakllarda rivojlandi. Masalan, Sharqda miniatyura san’ati, G‘arbda esa ikonalar

va vitrajlar keng tarqaldi. XIV–XVI asrlarda Yevropada Uyg‘onish davri yuz berdi. Bu davrda inson, uning go‘zalligi va tabiati markazga qo‘yildi. Mashhur rassomlardan Leonardo da Vinci, Michelangelo va Raphael san’atni yangi bosqichga olib chiqdi. Perspektiva, anatomiya va realizm rivojlandi. XIX–XX asrlarda tasviriy san’atda katta o‘zgarishlar yuz berdi. Impressionizm, ekspressionizm, kubizm kabi yo‘nalishlar paydo bo‘ldi. Masalan, Claude Monet, Vincent van Gogh va Pablo Picasso yangi uslublar yaratdi.Zamonaviy san’atda esa abstraktlik, erkin ifoda va individual yondashuv ustunlik qiladi.Bugungi kunda tasviriy san’at texnologiyalar bilan chambarchas bog‘lanib bormoqda. Raqamli san’at (digital art), 3D grafika, sun’iy intellekt yordamida yaratilgan asarlar yangi yo‘nalish sifatida shakllanmoqda. Kelajakda tasviriy san’at quyidagi yo‘nalishlarda rivojlanishi kutilmoqda: • Raqamli va interaktiv san’atning kengayishi • Virtual reallik (VR) va kengaytirilgan reallik (AR) orqali san’atni idrok etish • Sun’iy intellekt bilan hamkorlikda ijod qilish O‘zbek tasviriy san’ati qadimiy Sharq madaniyati bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ayniqsa Temuriylar davrida yuksak darajaga ko‘tarilgan. Bu davrda miniatyura san’ati rivojlanib, badiiy tafakkur ilmiy asoslar bilan uyg‘unlashgan.Bu rivojlanishning markazida Kamoliddin Behzod turadi. U nafaqat rassom, balki kompozitsiya, rang uyg‘unligi va obraz yaratish bo‘yicha nazariy asoslarni ham rivojlantirgan. Behzod maktabi keyinchalik butun Sharq san’atiga ta’sir ko‘rsatgan. Raxim Ahmedov – portret janrida katta yutuqlarga erishgan, inson ruhiyatini chuqur ochib bergan. Bu davrda san’at ilmiy yondashuv asosida o‘qitila boshladi, kompozitsiya, rangshunoslik va perspektiva tizimli ravishda rivojlandi. . Zamonaviy o‘zbek rassomlari Mustaqillikdan keyin o‘zbek tasviriy san’atida erkinlik va yangicha izlanishlar kuchaydi: Bahodir Jalolov – zamonaviy rangtasvir va falsafiy obrazlar ustasi. Akmal Nur – milliy va zamonaviy uslublarni uyg‘unlashtirgan rassom. Dilorom Mamedova – zamonaviy badiiy ifoda va rang bilan ishlashda yangiliklar kiritgan. Zamonaviy rassomlar milliy an’analarni saqlagan holda global san’at jarayoniga integratsiyalashmoqda. Tasviriy san’at rivojida nafaqat rassomlar, balki san’atshunos olimlar ham katta rol o‘ynagan: Galina Pugachenkova – Markaziy Osiyo san’ati tarixini ilmiy o‘rgangan. Laziz Hamidov – o‘zbek tasviriy san’ati rivojini tadqiq qilgan olim. O‘zbekiston Badiiy akademiyasi – san’atni ilmiy va amaliy jihatdan rivojlantiruvchi muassasa.Bu olimlar san’at tarixini tizimlashtirib, nazariy asoslar yaratishda muhim hissa qo‘shgan.

Tasviriy san’at insoniyatning ruhiy va madaniy taraqqiyotini aks ettiruvchi muhim sohadir. U ibtidoiy davrdan boshlab hozirgi zamonaviy texnologik bosqichgacha uzluksiz rivojlanib kelmoqda. O‘zbek tasviriy san’ati boy tarixga ega bo‘lib, Kamoliddin Behzod dan boshlab zamonaviy rassomlargacha uzluksiz rivojlanib kelmoqda.Milliy san’at namoyandalari nafaqat badiiy asarlar yaratgan, balki san’atning ilmiy asoslarini ham boyitgan. Bugungi kunda o‘zbek rassomlari jahon san’ati maydonida o‘z o‘rniga ega bo‘lib bormoqda.Har bir davr o‘zining estetik qarashlari va g‘oyalarini san’at orqali ifoda etgan. Kelajakda esa tasviriy san’at yanada innovatsion, interaktiv va global tus olishi kutiladi.

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar37 ta adabiyot

  1. Komoldinov, S. J. O. (2026). The pedagogical significance of composition in pencil drawing lessons. European Journal of Economic Dynamics and Policy, 2(1), 21-24.
  2. Komoldinov, S. J. O. G. L., & Isaboyeva, M. I. Q. (2026). Manzara janrini o ‘rgatishda rangtasvir texnikalarining metodik qo ‘llanilishi. Science and Education, 7(2), 344-349.
  3. Jomoldin o’g’li, K. S. SCIENCE, RESEARCH AND DEVELOPMENT.
  4. Komoldinov, S. (2023, December). Qalamtasvir mashg’ulotlarida kompozitsiyaning ahamiyati. In INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE on the topic:“Priority areas for ensuring the continuity of fine art education: problems and solutions” (Vol. 1, No. 01).
  5. Rakhimov, K. (2023). The place of graphics in the fine arts. Solution of social problems in management and economy, 2(2), 5-8.
  6. Rakhimov, K. (2023). THE ROLE OF PORTRAIT ARTISTS IN FINE ARTS. Models and methods in modern science, 2(2), 13-19.
  7. Rakhimov, H. U. (2023). ANALYZING THE PROFESSIONAL QUALITIES OF FUTURE FINE ARTS TEACHERS BASED ON ART STUDIES. Экономика и социум, (1-1 (104)), 50-53.
  8. Pulatov, D. S., & Kh, R. U. (2019). On fine arts and its varieties. Вестник магистратуры, (4-4 (91)), 89-90.
  9. ogli Rakhimov, H. U. AJMR. AJMR.
  10. Oripov, B. B. (2025). Ideals of the third renaissance and their artistic expression in the fine art of Uzbekistan. Academic Journal of Science, Technology and Education, 1(8), 28-32.
  11. Oripov, B. B. (2025, December). INCREASING THE SCIENTIFIC COMPONENT OF THE ART OF POTTERY IN STUDENTS. In International Conference Platform (No. 6, pp. 134-137).
  12. Oripov, B. B. (2025). The connection of fine arts to biological science. Science and Education, 6(12), 621-626.
  13. BADIRJANOVICH, O. (2020). THE ROLE OF CERAMICS IN PROFESSIONAL TRAINING OF YOUNG PEOPLE IN THE MODERN EDUCATION SYSTEM. THE AMERICAN JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE AND EDUCATION INNOVATIONS Учредители: The USA Journals, 2(9), 447-451.
  14. Oripov, B. (2025). O ‘QUVCHILARNING RUHIYATINI SHAKLLANTIRISHDA VA TARBIYALASHDA, XALQ AMALIY SAN’ATINING O ‘RNI. Universal xalqaro ilmiy jurnal, 2, 4-3.
  15. Oripov, B. N. (2008). Tasviriy sanʼat taʼlimida didaktika.
  16. Oripov, B. N. (2006). Fine art and its teaching methodology. Tashkent-2005." SCIENCE- INTELLIGENCE.
  17. Oripov, B. (2004). Jahon san'ati tarixi. 3 qismli.
  18. Oripov, B. (2004). San'at tarixidan qisqacha izohli lug'at.
  19. Yuldashev, J. (2024). BO ‘LAJAK TARIX O ‘QITUVCHILARINI TAYYORLASH JARAYONIGA AKSIOLOGIK YONDASHUVNI JORIY ETISHNING METODIK XUSUSIYATLARI. Farg'ona davlat universiteti, (5), 6-6.
  20. Yuldashev, J. (2024). BOʻLAJAK TARIX OʻQITUVCHILARIDA AKSIOLOGIK POZITSIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI. " ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ АКМЕОЛОГИЯ" международный научно-методический журнал, 1(9).
  21. Yuldashev, J. BO ‘LAJAK TARIX O ‘QITUVCHILARINING AKSIOLOGIK POZITSIYASINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI. DENE TÁRBIYASÍ HÁM SPORT, 251.
  22. Ogli, Y. J. A. The Content of the Introduction of the Development of the Axiological Approach in Future History Teachers. JournalNX, 10(10), 34-38.
  23. Yuldashev, J. (2024). DEVELOPING THE AXIOLOGICAL POSITION OF FUTURE HISTORY TEACHERS–AS AN IMPORTANT DIRECTION OF HISTORY EDUCATION. Академические исследования в современной науке, 3(50), 33-36.
  24. Abdurakhimovich, Y. J. (2024, December). THE MAIN CRITERIA FOR DEVELOPING A SYSTEM OF VALUES IN THE TRAINING OF FUTURE HISTORY TEACHERS. In International Conference on Economics, Finance, Banking and Management (pp. 201-205).
  25. Abdurakhimovich, Y. J. (2024, December). THE MAIN CRITERIA FOR DEVELOPING A SYSTEM OF VALUES IN THE TRAINING OF FUTURE HISTORY TEACHERS. In International Conference on Economics, Finance, Banking and Management (pp. 201-205).
  26. Yuldashev, J. (2024). DEVELOPING THE AXIOLOGICAL POSITION OF FUTURE HISTORY TEACHERS–AS AN IMPORTANT DIRECTION OF HISTORY EDUCATION. Академические исследования в современной науке, 3(50), 33-36.
  27. Ogli, Y. J. A. The Content of the Introduction of the Development of the Axiological Approach in Future History Teachers. JournalNX, 10(10), 34-38.
  28. Abdurakhimovich, Y. J. (2024, December). THE MAIN CRITERIA FOR DEVELOPING A SYSTEM OF VALUES IN THE TRAINING OF FUTURE HISTORY TEACHERS. In International Conference on Economics, Finance, Banking and Management (pp. 201-205).
  29. Yuldashev, J. (2024). DEVELOPING THE AXIOLOGICAL POSITION OF FUTURE HISTORY TEACHERS–AS AN IMPORTANT DIRECTION OF HISTORY EDUCATION. Академические исследования в современной науке, 3(50), 33-36.
  30. Ogli, Y. J. A. The Content of the Introduction of the Development of the Axiological Approach in Future History Teachers. JournalNX, 10(10), 34-38.
  31. Yuldashev, J. (2024). BOʻLAJAK TARIX OʻQITUVCHILARIDA AKSIOLOGIK POZITSIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI. " ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ АКМЕОЛОГИЯ" международный научно-методический журнал, 1(9).
  32. Odilboyeva, U. Z. (2025, December). The scientific and pedagogical influence of teacher cognition theory on method selection in the educational process. International Conference Platform, 6, 152–157.
  33. Odilboyeva, U. Z. Q. (2026). O ‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA TERMINLAR HOSIL BO ‘LISHINING QIYOSIY TAHLILI. Mahalliy va xalqaro konferensiyalar platformasi, (1), 32-36.
  34. Odilboyeva, U. Z. (2026, January). THE DEVELOPMENT OF AUTOPEDAGOGICAL COMPETENCE IN STUDENTS DURING ENGLISH LANGUAGE EDUCATION. In Claritas Conference Platform (No. 1, pp. 90-93).
  35. Yunusov, G. O. (2026). TALABA-YOSHLAR MA’NAVIYATINI YUKSALTIRISHDA XALQ FOLKLOR SAN’ATINING O ‘RNI. Mahalliy va xalqaro konferensiyalar platformasi, (3), 58-62.
  36. Rakhimov, H. U. (2026, January). THE SIGNIFICANCE OF AUTOPEDAGOGICAL COMPETENCE IN VISUAL ARTS EDUCATION. In Claritas Conference Platform (No. 1, pp. 30-34).
  37. Umarjon ogli, H. R. (2021). Technologies for improving composition and drawing skills based on the rules of composition. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 9(12), 765–767.

Metama’lumot

Identifikator
REL-C-012074
Nashr sanasi
2026-04-16
Til
o‘zbek
Konferensiyalar
ART PEDAGOGIKANING ZAMONAVIY PARADIGMALARI, RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari to‘plami
Jild
1
Son
2
DOI
10.66073/refocus-conf/2064
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
222–226
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Ko‘rishlar
12026-10-28 dan beri o‘lchanmoqda
Metadata manbasi
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus
Oxirgi yangilanish
2026-08-25