Asosiy mazmunga o‘tish

KUNGABOQARNING TUPROQDAGI OZIQA ELEMENTLARIGA TA‘SIRINI O‘RGANISH

Seytbaev Rao‘aj Sarsenbaevich1, Saparova Ziyoar Musaevna22026

  1. 1Qoraqalpog‘iston dehqonchilik ilmiy tadqiqot instituti «Qishloq xo‘jaligi ekinlari agrotexnologiyasi va tuproq unumdorligi» laboratoriyasi mudiri q.x.f.f.d., k.i.x
  2. 2Qoraqalpog‘iston dehqonchilik ilmiy tadqiqot instituti «Qishloq xo‘jaligi ekinlari agrotexnologiyasi va tuproq unumdorligi» laboratoriyasi laboranti

Konferensiyalar“SHIMOLIY MINTAQALARDA QISHLOQ XO‘JALIGINI RIVOJLANTIRISHNING DOLZARB MASALALARI VA ULARNING INNOVATSION ECHIMLARI” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman.Jild 1Son 1Sahifa 175–178

Annotatsiya

Ushbu maqolada kungaboqarning tuproqtagi oziqa elementlariga ta‘siri keltirilgan. Bunda kungaboqar ekilgan maydonda tuproqning 0-30 va 30-50 sm qatlamlaridan tuproq namunalari olinib tuproqtagi azot, fosfor va kaliyning umumiy miqdorini mavsum boshida va oxirida aniqlash maqsadida laboratoriya tahlillari olib borilgan. Tahlil natijalariga ko‘ra ekish oldi olingan dala tuprog‘ining ozuqa elementlariga nisbatan kungaboqar hosili yig‘ib olinganidan keyin olingan agrokimyoviy tahlillarda biroz kamayganligi aniqlangan.

Boshqa tillarda

ruschaИзучение влияния подсолнечника на питательные элементы почвы.

В данной статье представлено влияние подсолнечника на питательные вещества в почве. В исследовании были отобраны образцы почвы из слоев 0-30 и 30-50 см подсолнечного поля, и проведены лабораторные анализы для определения общего количества азота, фосфора и калия в почве в начале и конце сезона. Результаты анализа показали незначительное снижение содержания питательных веществ в подсолнечнике после сбора урожая по сравнению с показателями почвенного покрова до посадки.

inglizchaSTUDYING THE INFLUENCE OF SUNFLOWER ON SOIL NUTRIENT ELEMENTS

This article presents the effect of sunflower on soil nutrients. In this study, soil samples were taken from the 0-30 and 30-50 cm layers of the sunflower field and laboratory analyses were conducted to determine the total amount of nitrogen, phosphorus, and potassium in the soil at the beginning and end of the season. The results of the analysis revealed a slight decrease in agrochemical analyses of sunflower after harvest compared to the nutrient elements of the field soil before planting.

Kalit so‘zlar

  • kungaboqar navlari
  • tajriba dalasi
  • tuproq qatlamlari
  • agrokimyoviy tahlillar
  • oziqa elementlar
  • azot
  • fosfor
  • kaliy

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

УЎТ:631., 633.854.78., 631.563.5. КУНГАБОҚАРНИНГ ТУПРОҚТАГИ ОЗИҚА ЭЛЕМЕНТЛАРИГА ТАЬСИРИНИ ЎРГАНИШ Сейтбаев Раўаж Сарсенбаевич Қорақалпоғистон деҳқончилик илмий тадқиқот институти «Қишлоқ хўжалиги экинлари агротехнологияси ва тупроқ унумдорлиги» лабораторияси мудири қ.x.ф.ф.д., к.и.х Сапарова Зийўар Мусаевна Қорақалпоғистон деҳқончилик илмий тадқиқот институти «Қишлоқ хўжалиги экинлари агротехнологияси ва тупроқ унумдорлиги» лабораторияси лаборанти https://doi.org/10.5281/zenodo.19240347 Аннотация. Ушбу мақолада кунгабоқарнинг тупроқтаги озиқа элементларига таъсири келтирилган. Бунда кунгабоқар экилган майдонда тупроқнинг 0-30 ва 30-50 см қатламларидан тупроқ намуналари олиниб тупроқтаги азот, фосфор ва калийнинг умумий миқдорини мавсум бошида ва охирида аниқлаш мақсадида лаборатория таҳлиллари олиб борилган. Таҳлил натижаларига кўра экиш олди олинган дала тупроғининг озуқа элементларига нисбатан кунгабоқар ҳосили йиғиб олинганидан кейин олинган агрокимёвий таҳлилларда бироз камайганлиги аниқланган. Калит сўзлар: кунгабоқар навлари, тажриба даласи, тупроқ қатламлари, агрокимёвий таҳлиллар, озиқа элементлар, азот, фосфор, калий. Аннотация. В данной статье представлено влияние подсолнечника на питательные вещества в почве. При этом на участке, засеянном подсолнечником, были взяты образцы почвы из слоев 0-30 и 30-50 см и проведены лабораторные анализы для определения общего количества азота, фосфора и калия в почве в начале и конце сезона. По результатам анализа установлено, что агрохимические анализы, полученные после уборки урожая подсолнечника, несколько уменьшились по сравнению с питательными элементами почвы, взятой перед посевом. Ключевые слова: сорта подсолнечника, опытное поле, слои почвы, агрохимические анализы, питательные вещества, азот, фосфор, калий. Abstract. This article presents the influence of sunflower on nutrients in the soil. In this case, soil samples were taken from the 0-30 and 30-50 cm layers of the sunflower-planted area and laboratory analyses were conducted to determine the total amount of nitrogen, phosphorus, and potassium in the soil at the beginning and end of the season. According to the analysis results, it was established that the agrochemical analyses obtained after harvesting the sunflower crop decreased somewhat compared to the nutrient elements of the soil taken before sowing. Keywords: sunflower varieties, experimental field, soil layers, agrochemical analyses, nutrients, nitrogen, phosphorus, potassium. Кириш. Дунёнинг ривожланган мамлакатларида илмий асосланган алмашлаб екиш тизимлари орқали екинлардан екологик соф, юқори ва сифатли ҳосил етиштириш, тупроқ унумдорлигини сақлаш ва ошириш, ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилашга қаратилган илмий тадқиқот ишлари амалга оширилмоқда.

Т.Ортиқов [1] нинг тупроққа ишлов бериш, аерациясининг кучайиши, қатор ораларига ишлов бериладиган екинларнинг кўп екилиши, органик ўғитларнинг кам миқдорда қўлланилиши, азотли ўғитларнинг бир томонлама юқори меъёрда қўлланиши, тупроқнинг барча хосса-хусусиятлари ва режимларининг ёмонлашишига олиб келмоқда. Л.Турсунов [2] ва бошқаларнинг маълумотига кўра, кунгабоқарнинг уруғ нормаси 6 кг/га, 90 см қатор оралиғида пушта устига екилган. Екиш билан бир вақтда 120 кг/га фосфор ва 70 кг/га калий соф ҳолда берилган. Хоразм вилоятининг ўтлоқи – аллювиал тупроқлари шароитида кунгабоқарнинг Сур ва Веля навлари бирмунча юқори ҳосил бериш имкониятига егалиги аниқланган. Жумладан, Хоразм вилояти ўтлоқи-аллювиал тупроқларида кунгабоқарнинг Сур нави 2,5 т/га дан ҳосил берган. Ш.Убайдуллаев [3] нинг айтишларича такрорий екин сифатида дон (маккажўхори, шоли, тариқ, жўхори), дуккакли-дон (ловия, мош, соя) екинларининг нав ва дурагайларини турли мақсад (дон, кўк масса, сидерасия) учун етиштиришда бир қатор масалалар ўз ечимини топади, жумладан йилнинг июл-октябр ойларида фойдаланилмаётган ерлардан қўшимча маҳсулот олинади; тупроқ унумдорлигининг ошиши таъминланади; карамгуллилар оиласига мансуб екинларни оралиқ екин сифатида ўстириш орқали еса витаминларга бой ва озуқавий қиймати юқори бўлган кўк масса олинади. Материаллар ва услуби. Бизнинг тадқиқотларимиз Қорақалпоғистон деҳқончилик илмий-тадқиқот институтининг тажриба хўжалигида дала ва лаборатория шароитида олиб борилди. Азотнинг умумий миқдори Келдал усулида, тупроқдаги ўзлаштириладиган ҳаракатчан фосфор шакллари миқдорини Мачигин усулида, тупроқдаги калийни П.В. Протасов усулида аниқланди. Натижалар ва мунозара. Тупроқтаги азот миқдори таҳлил натижаларига кўра кунгабоқар навларини экиш олди олинган таҳлилларда азотнинг умумий миқдори тупроқнинг 0-30 см қатламида 0,059 % дан 0,061 % ни ташкил етди. Мавсум охирида кунгабоқар навлари йиғиб олинганидан кейин еса 0,058 % дан 0,052 % гача ни ташкил етганлиги кўзатилди. Тупроқнинг 30-50 см қатламидаги азотнинг умумий миқдори мавсум бошида 0,056 % дан 0,058 % ни ташкил қилган бўлса мавсум охирида 0,057 % дан 0,050 % ни ташкил етганлиги кўзатилди. Тупроқтаги фосфорнинг умумий миқдори таҳлил етилганда тупроқнинг 0-30 см қатламида мавсум бошида 0,178 % дан 0,186 % ни ташкил етган бўлса мавсум охирида олинган таҳлил натижаларига кўра 0,180 % дан 0,169 % гача ни ташкил етганлиги кўзатилди. Тупроқнинг 30-50 см қатламида фосфорнинг умумий миқдори мавсум бошида 0,171 % дан 0,179 % гача ни ташкил қилган бўлса мавсум охирида 0,177 % дан 0,166 % гача ни ташкил етди. Тупроқтаги калийнинг умумий миқдори таҳлил етилганда кунгабоқар навларини екишдан олдин тупроқнинг 0-30 см қатламида 1,84 % дан 1,91 % гача еканлиги кўзатилди. Мавсум охирида тупроқнинг 0-30 см қатламида олинган тупроқ намуналари таҳлил етилганда 1,87 % дан 1,77 % ни ташкил етганлиги кўзатилди. Тупроқнинг 30-50 см қатламида калийнинг умумий миқдори таҳлил етилганда мавсум бошида 1,77 % дан 1,82 % гача ни ташкил қилган бўлса мавсум охирида 1,81 % дан 1,71 % гача ни ташкил етганлиги кузатилди (1 ва 2-расмлар).

0,186 0,175 0,178 0,171 0,182 0,179 0,061 0,057 0,059 0,056 0,06 0,058

1-расм. Тажриба даласи тупроғининг Азот, Фосфор ва Калийнинг умумий миқдори, %

N P K Умумий миқдори, % 1,87 1,86 1,76 1,77 1,73 1,8 1,79 1,76 1,78 1,81 1,77 1,77 1,78 1,75 1,8 1,75 1,71 1,72

0,179 0,17 0,169 0,166 0,177 0,172 0,18 0,171 0,169 0,166 0,173 0,171 0,178 0,172 0,173 0,177 0,176 0,169

0,057 0,054 0,056 0,05 0,057 0,056 0,058 0,053 0,052 0,054 0,056 0,054 0,056 0,053 0,052 0,057 0,053 0,054

2-расм. Кунгабоқар ҳосили йигиб олинганидан кейин мавсум охиридаги азот, фосфор ва калийнинг умумий миқдори Хулоса. Тадқиқотлар натижасида кунгабоқар навлари экилган майдонда тупроқнинг 0-30 ва 30-50 см қатламларида тупроқтаги азот, фосфор ва калийнинг умумий миқдори экиш олди олинган дала тупроғининг озуқа элементларига нисбатан кунгабоқар ҳосили йиғиб олинганидан кейин олинган агрокимёвий таҳлилларда бироз камайганлиги аниқланди.

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar3 ta adabiyot

  1. Ортиқов Т. Деҳқончиликда гумус ва азот муаммолари ва уларнинг ечими // Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги. - 2018. - № 2. –Б. 44.
  2. Турсунов Л., Егамбердиев О., Анарбаев И. Хоразм вилояти суғориладиган ўтлоқи-аллювиал тупроқларида мойли екин –кунгабоқарни етиштириш агротехникаси. ”Ўзбекистонда мойли ва толали екинларни етиштириш ҳамда уларнинг маҳсулдорлигини оширишга қаратилган янги технологиялар” мавзусидаги республика илмий-амалий конференсия маърузалари асосидаги мақолалар тўплами. Т.2011.Б.16-17.
  3. Убайдуллаев Ш.Р. Фермер хўжаликлари фаолиятини самарали ташкил етишда такрорий екинлар ўрни // Ўзбекистон жанубида қишлоқ хўжалик маҳсулотларини етиштириш, сақлаш ва дастлабки қайта ишлашнинг муаммолари ва истиқболлари. Республика илмий-техник анжумани мақолалари тўплами. -Қарши, 2013. –Б. 6-8.

Metama’lumot

Identifikator
REL-C-011935
Nashr sanasi
2026-04-07
Til
o‘zbek
Konferensiyalar
“SHIMOLIY MINTAQALARDA QISHLOQ XO‘JALIGINI RIVOJLANTIRISHNING DOLZARB MASALALARI VA ULARNING INNOVATSION ECHIMLARI” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman.
Jild
1
Son
1
DOI
10.66073/refocus-conf/1054
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
175–178
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Ko‘rishlar
12026-10-28 dan beri o‘lchanmoqda
Metadata manbasi
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus
Oxirgi yangilanish
2026-08-25