QORAQALPOG‘ISTON SHAROITIDA KUNGABOQARNING TUPROQDAGI OZIQA MODDALARIGA TA‘SIRI
Seytbaev Rao‘aj Sarsenbaevich1, Saparova Ziyoar Musaevna22026
- 1Qoraqalpog‘iston dehqonchilik ilmiy tadqiqot instituti «Qishloq xo‘jaligi ekinlari agrotexnologiyasi va tuproq unumdorligi» laboratoriyasi mudiri q.x.f.f.d., k.i.x
- 2Qoraqalpog‘iston dehqonchilik ilmiy tadqiqot instituti «Qishloq xo‘jaligi ekinlari agrotexnologiyasi va tuproq unumdorligi» laboratoriyasi laboranti
Konferensiyalar“SHIMOLIY MINTAQALARDA QISHLOQ XO‘JALIGINI RIVOJLANTIRISHNING DOLZARB MASALALARI VA ULARNING INNOVATSION ECHIMLARI” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman.Jild 1Son 1Sahifa 168–170
Annotatsiya
Ushbu maqolada kungaboqarning tuproqtagi oziqa moddalarga ta‘sirining tahlil natijalari keltirilgan. Bunda kungaboqar ekinidan keyin gumusning miqdori tuproqning 0-30 sm qatlamida 0.02 % dan 0,10 % gacha tuproqning 30-50 sm qatlamida esa 0,09 % gacha kamayganligi aniqlangan. Tadqiqotlar natijasida kungaboqar ekilgan maydondagi tuproqlarning tarkibida o‘zgarishlar sodir bo‘lishi aniqlangan.
Boshqa tillarda
ruschaВЛИЯНИЕ ПОДСОЛНЕЧНИКА НА ПИТАТЕЛЬНЫЕ ВЕЩЕСТВА ПОЧВЫ В УСЛОВИЯХ КАРАКАЛПАКСТАНА
В данной статье представлены результаты анализа влияния подсолнечника на питательные вещества в почве. Установлено, что после посева подсолнечника количество гумуса уменьшилось с 0,02% до 0,10% в слое 0-30 см почвы и до 0,09% в слое 30-50 см почвы. В результате исследования установлено, что изменения в составе почвы происходят на поле, где высаживают подсолнечник.
inglizchaTHE EFFECT OF SUNFLOWER ON SOIL NUTRIENTS IN THE CONDITIONS OF KARAKALPAKSTAN
This article presents the results of the analysis of the effect of sunflower on nutrients in the soil. It was determined that after the sunflower crop, the amount of humus decreased from 0.02% to 0.10% in the 0-30 cm layer of the soil and to 0.09% in the 30-50 cm layer of the soil. As a result of the research, it was determined that changes in the composition of the soil occur in the field where sunflowers are planted.
Kalit so‘zlar
- kungaboqar navlari
- tajriba dalasi
- tuproq qatlamlari
- agrokimyoviy tahlillar
- oziqa moddalar
- gumus
To‘liq matn
Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni
Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.
УЎТ:631., 633.854.78., 631.563.5. ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН ШАРОИТИДА КУНГАБОҚАРНИНГ ТУПРОҚТАГИ ОЗИҚА МОДДАЛАРИГА ТАЬСИРИ Сейтбаев Раўаж Сарсенбаевич Қорақалпоғистон деҳқончилик илмий тадқиқот институти «Қишлоқ хўжалиги экинлари агротехнологияси ва тупроқ унумдорлиги» лабораторияси мудири қ.x.ф.ф.д., к.и.х Сапарова Зийўар Мусаевна Қорақалпоғистон деҳқончилик илмий тадқиқот институти «Қишлоқ хўжалиги экинлари агротехнологияси ва тупроқ унумдорлиги» лабораторияси лаборанти https://doi.org/10.5281/zenodo.19240331 Анноатация. Ушбу мақолада кунгабоқарнинг тупроқтаги озиқа моддаларга таъсирининг таҳлил натижалари келтирилган. Бунда кунгабоқар экинидан кейин гумуснинг миқдори тупроқнинг 0-30 см қатламида 0.02 % дан 0,10 % гача тупроқнинг 30-50 см қатламида эса 0,09 % гача камайганлиги аниқланган. Тадқиқотлар натижасида кунгабоқар экилган майдондаги тупроқларнинг таркибида ўзгаришлар содир бўлиши аниқланган. Калит сўзлар: кунгабоқар навлари, тажриба даласи, тупроқ қатламлари, агрокимёвий таҳлиллар, озиқа моддалар, гумус. Анноатация. В данной статье представлены результаты анализа влияния подсолнечника на питательные вещества почвы. При этом содержание гумуса после посева подсолнечника снизилось с 0,02 % до 0,10 % в 0-30 см слое почвы и до 0,09 % в 30-50 см слое почвы. В результате исследований установлено, что в составе почвы на площади, засеянной подсолнечником, происходят изменения. Ключевые слова: сорта подсолнечника, опытное поле, слои почвы, агрохимические анализы, питательные вещества, гумус. Annotation: This article presents the results of analyzing the influence of sunflower on soil nutrients. In this case, the humus content after sunflower sowing decreased from 0.02 % to 0.10 % in the 0-30 cm soil layer and to 0.09 % in the 30-50 cm soil layer. As a result of research, it was established that changes occur in the soil composition of the sunflower-planted area. Keywords: sunflower varieties, experimental field, soil layers, agrochemical analyses, nutrients, humus. Кириш. Бугунги кунда дунёда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, тупроқ унумдорлиги ва қишлоқ хўжалик екинлари ҳосилдорлигини оширишда органик ўғитлар билан бир қаторда деҳқончиликда биологик усуллардан фойдаланишга ҳам катта еътибор қаратилмоқда. Жумладан, минерал ўғитлар билан бир қаторда органик ўғитлар – гўнг, чиринди, компост, кўкат ўғитлар (сидератлар)дан ҳам кенг фойдаланилмоқда. Хитой, Япония, Ҳиндистон, Афғонистон, Индонезия, Россия, Белорусия, Италия, Франсия, Испания, Германия, АҚШ каби давлатларда кўкат ўғитлар тупроқ унумдорлигини ошириш воситаси сифатида қўлланилмоқда. Натижада сидератлардан кейин екилган екинлардан 15- 25%гача қўшимча ҳосил олинмоқда. Кунгабоқарнинг тупроқтаги озуқага бўлган талаби олимлар маълумоти бўйича кунгабоқар талаб қилинадиган озиқа моддаларнинг 25 % гуллашдан кейин ўзлаштиради. Гуллаш даврида озиқа моддаларнинг кўпроқ қисмини
ўзлаштиради. Фосфорнинг асосий қисмини майсаланишдан сават ҳосил қилиш вақтигача ўзлаштиради. Азотни сават ҳосил қилишдан гуллаш даврини охиригача, калийни еса сават ҳосил қилишдан пишиш давригача ўзлаштиради. Гумус (чиринди) -тупрокнинг муҳим таркибий кисми бўлиб у тупроқдаги органик қолдиқларни микроорганизмлар томонидан парчаланиши туфайли ҳосил бўлган мураккаб органик моддалар йиғиндисидан ташкил топган. В.Ларешин [2] нинг айтишларича турли агроландшафтларда сидерат экинларини тўғри танлаш тупроқнинг экологик ҳолати мақбуллашишини, алмашлаб экишда экинлар ҳосилдорлигини ошириш муаммоларини самарали ҳал қилади. Дуккакли-бошоқли аралашмалардан фойдаланилганда кўкат ўғитлар самарадорлиги тупроқ гумуси ва азотини ошириши гўнгдан қолишмайди. Ю Кенжаев [1] нинг айтишларича сидерация қўлланилганда, тупроқ аерацияси яхшиланиши ва намликнинг яхши сақланишига имкон бериши натижасида ёмғир чувалчангларининг кўпайиши ва ривожланиши учун қулай шароит яратилади. В.М.Осмеховский [3] тадқиқотлари натижалари кўрсатишича, минерал ўғитларни алмашлаб экишда узоқ вақт қўлланилганда гумуснинг таркибий қисмида гумин кислоталарининг ошиши кузатилса, фулвокислоталар камаяди. Муаллифнинг таъкидлашича ўғитларни узоқ йиллар давомида қўллаш тупроқнинг физико-кимёвий хоссаларига, гумус ва азот миқдорига ижобий таъсир кўрсатади. Материаллар ва услуби. Бизнинг тадқиқотларимиз Қорақалпоғистон деҳқончилик илмий-тадқиқот ��нститутининг тажриба хўжалигида дала ва лаборатория шароитида олиб борилди. Тупроқдаги озуқа моддаларини аниқлаш бўйича чириндининг умумий миқдори И.В.Тюрин усулида аниқланди. Натижалар ва мунозара. Бизнинг тажрибаларимизда эса кунгабоқар навлари экилган майдонда кунгабоқар навларининг тупроқтаги озиқа элементларига таъсирини аниқлаш мақсадида мавсум бошида ва охирида тажриба даласи тупроғининг 0-30 ва 30-50 см тупроқ қатламида намуналар олиниб лаборатория шароитида тупроқтаги гумус миқдори аниқланди. (1 ва 2 расмлар).
Тажриба даласи тупроғининг экиш олди Гумус миқдори %
1-расм. Тажриба даласи тупроғининг экиш олди Гумус миқдори %
Gumus % 0,76 0,73 0,76 0,76 0,75 0,76 0,75 0,73 0,75 0,62 0,66 0,65 0,63 0,66 0,66 0,62 0,66 0,64
0-30 30-50 0-30 30-50 0-30 30-50 0-30 30-50 0-30 30-50 0-30 30-50 0-30 30-50 0-30 30-50 0-30 30-50 1 2 3 4 5 6 7 8 9
2-расм. Кунгабоқар ҳосили йиғиб олинганидан кейин мавсум охиридаги гумус миқдори % Кунгабоқар навлари ҳосили йиғиб олингандан кейин тажриба даласи тупроғининг вариантлар бўйича 0-30 ва 30-50 см тупроқ қатламида намуналар олиниб лаборатория шароитида агрокимёвий таҳлиллар ўтказилди. Бунда таҳлил натижаларига кўра тупроқтаги гумус миқдори кунгабоқар навларини екиш олди олинган тупроқ намуналари барча вариантларда тупроқнинг 0-30 см қатламида гумус миқдори 0,78 % дан 0,83 % гачани ташкил етган бўлса кунгабоқар навлари ҳосили йиғиб олингандан кейин тупроқтаги гумус миқдори еса 0-30 см тупроқ қатламида 0,76 % дан 0,73 % гача ни ташкил етди. Тупроқнинг 30-50 см қатламидаги гумус миқдори кунгабоқар навларини экиш олди олинган таҳлилларда 0,66 % дан 0,71 % гачани ташкил етган бўлса, мавсум охирида ҳосил йиғиб олингандан кейин 0,66 % дан 0,62 % гача ни ташкил етди (3.6.2-расм). Хулоса. Тадқиқот натижаларига кўра гумуснинг миқдори 0-30 см қатламда 0.02 % дан 0,10 % гача тупроқнинг 30-50 см қатламида эса 0,09 % гача камайганлиги аниқланди. Бундан кўринадики кунгабоқар экилган майдондаги тупроқларнинг таркибида ўзгаришлар содир бўлиши аниқланди. Фойдаланилган адабиётлар рўйхати 1. Кенжаев Ю. Турли муддатларда қўлланилган сидерасиянинг ёмғир чувалчанглари сонига таъсири. // “Агро илм” журнали. -2019 -№4 (60) -Б. 76. 2. Ларешин В.Г., Бушуев Н.Н., Скориков В.Т., Шуравилин А.В. Исползование пожнивних сидералних култур и соломи для воспроизводства органического вешества почв. В кн. Сохранение и повишение плодородия земел селскохозяйственного назначения. –М., 2008, -С. 76-86. 3. Осмеховский В.М. Влияние длителного применения удобрений на физикохимичэские свойства и состав гумуса карбонатного чернозема. // Труди Кишиневского с-х института. – 1975. –С. 68-73.
Iqtiboslar dinamikasi
ReLibraryTekshirilgan Metodologiya
Adabiyotlar3 ta adabiyot
- Кенжаев Ю. Турли муддатларда қўлланилган сидерасиянинг ёмғир чувалчанглари сонига таъсири. // “Агро илм” журнали. -2019 -№4 (60) -Б. 76.
- Ларешин В.Г., Бушуев Н.Н., Скориков В.Т., Шуравилин А.В. Исползование пожнивних сидералних култур и соломи для воспроизводства органического вешества почв. В кн. Сохранение и повишение плодородия земел селскохозяйственного назначения. –М., 2008, -С. 76-86.
- Осмеховский В.М. Влияние длителного применения удобрений на физико-химичэские свойства и состав гумуса карбонатного чернозема. // Труди Кишиневского с-х института. – 1975. –С. 68-73.
Metama’lumot
- Identifikator
- REL-C-011933
- Nashr sanasi
- 2026-04-07
- Til
- o‘zbek
- Konferensiyalar
- “SHIMOLIY MINTAQALARDA QISHLOQ XO‘JALIGINI RIVOJLANTIRISHNING DOLZARB MASALALARI VA ULARNING INNOVATSION ECHIMLARI” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman.
- Jild
- 1
- Son
- 1
- DOI
- 10.66073/refocus-conf/1052
- Nashriyot
- LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
- Sahifa
- 168–170
- Litsenziya
- Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
- Ko‘rishlar
- 12026-10-28 dan beri o‘lchanmoqda
- Metadata manbasi
- Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus
- Oxirgi yangilanish
- 2026-08-25