IJTIMOIY TARMOQLARNING INGLIZ TILINI O‘RGANISH JARAYONIGA TA‘SIRI

Ushbu maqola ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilinio‘rganish jarayoniga ko‘p qirrali ta‘sirini o‘rganadi. Raqamliplatformalarning kundalik hayotga keng integratsiyalashuvi bilanijtimoiy media til o‘zlashtirish uchun tobora muhim, ammo murakkabvositaga aylandi. Tadqiqot ushbu platformalar o‘quvchilarga haqiqiy tilmuhitiga ko‘proq kirishish, interaktiv muloqot qilish va turli xil ta‘limresurslariga kirish uchun misli ko‘rilmagan imkoniyatlarni qandaytaqdim etishini ko‘rib chiqadi. Shu bilan birga, u chalg‘itishlar, norasmiytilning tarqalishi va yuzaki o‘rganish xavfi kabi potentsialkamchiliklarga ham e‘tibor qaratadi. Yakunida, maqola ingliz tilita‘limida ijtimoiy tarmoqlarning afzalliklarini maksimal darajadaoshirish uchun ulardan strategik va tanqidiy foydalanish muhimliginita‘kidlaydi.

Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2009). An Educational Psychology Success Story: Social Interdependence Theory and Cooperative Learning. Educational Researcher, 38(5), 365–379. Michinov, N., Brunot, S., Le Bohec, O., Juhel, J., & Delaval, M. (2011). Procrastination, participation, and performance in online learning environments. Computers & Education, 56(1), 243–252. qizi Nosirova, S. Y., & Umarjonova, S. (2025, December). THE ROLE OF COMICS IN TEACHING ENGLISH TO YOUNG LEARNERS. In International Conference Platform (No. 6, pp. 171-172). Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory into Practice, 41(2), 64–70.

IJTIMOIY TARMOQLARNING INGLIZ TILINI O‘RGANISH JARAYONIGA TA’SIRI

Husanboyeva Faridabonu Tursunboy qizi Namangan davlat pedagogika instituti Xorijiy til va adbabiyoti yo`nalishi XTA DU-25 1-bosqich talabasi faridahusanboyeva@gmail.com Ilmiy rahbar: Ahmedova Dildora Abdurahim qizi dildoraakhmedova31@gmail.com Tel: [telefon raqami yashirilgan]; [telefon raqami yashirilgan]

Annotatsiya. Ushbu maqola ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilini o‘rganish jarayoniga ko‘p qirrali ta’sirini o‘rganadi. Raqamli platformalarning kundalik hayotga keng integratsiyalashuvi bilan ijtimoiy media til o‘zlashtirish uchun tobora muhim, ammo murakkab vositaga aylandi. Tadqiqot ushbu platformalar o‘quvchilarga haqiqiy til muhitiga ko`proq kirishish, interaktiv muloqot qilish va turli xil ta’lim resurslariga kirish uchun misli ko‘rilmagan imkoniyatlarni qanday taqdim etishini ko‘rib chiqadi. Shu bilan birga, u chalg‘itishlar, norasmiy tilning tarqalishi va yuzaki o‘rganish xavfi kabi potentsial kamchiliklarga ham e’tibor qaratadi. Yakunida, maqola ingliz tili ta’limida ijtimoiy tarmoqlarning afzalliklarini maksimal darajada oshirish uchun ulardan strategik va tanqidiy foydalanish muhimligini ta’kidlaydi. Kalit so‘zlar: Ijtimoiy tarmoqlar, Ingliz tilini o'rganish, Til o'zlashtirish, Raqamli platformalar, Ta'lim texnologiyalari, Onlayn ta'lim, Kommunikativ kompetensiya Abstract. This article explores the multifaceted impact of social networks on the English language learning process. With the widespread integration of digital platforms into daily life, social media has become an increasingly prominent, albeit complex, tool for language acquisition.

The study investigates how these platforms offer learners unprecedented opportunities for exposure to authentic language, interactive communication, and access to diverse educational resources. However, it also addresses potential drawbacks such as distractions, the spread of informal language, and the risk of superficial engagement. Ultimately, the paper emphasizes the importance of strategic and critical utilization of social networks to maximize their benefits in English language education. Keywords: Social networks, English language learning, Language acquisition, Digital platforms, Educational technology, Online learning, Communicative competence Аннотация. Данная статья исследует многогранное влияние социальных сетей на процесс изучения английского языка. С широкой интеграцией цифровых платформ в повседневную жизнь социальные медиа стали все более заметным, хотя и сложным, инструментом для освоения языка. Исследование анализирует, как эти платформы предоставляют учащимся беспрецедентные возможности для знакомства с аутентичным языком, интерактивного общения и доступа к разнообразным образовательным ресурсам. Однако оно также рассматривает потенциальные недостатки, такие как отвлекающие факторы, распространение неформального языка и риск поверхностного вовлечения. В конечном итоге, работа подчеркивает важность стратегического и критического использования социальных сетей для максимизации их преимуществ в обучении английскому языку. Ключевые слова: Социальные сети, Изучение английского языка, Освоение языка, Цифровые платформы, Образовательные технологии, Онлайн-обучение, Коммуникативная компетенция

Kirish. Ingliz tili bugungi globallashuv davrida xalqaro muloqotning asosiy vositasi sifatida o‘zining muhim o‘rnini mustahkamlab bormoqda. Shu bilan birga, ijtimoiy tarmoqlar, jumladan Facebook, Twitter, YouTube va Instagram kabi platformalar insoniyat hayotining ajralmas qismiga aylandi, kommunikatsiya va axborot almashish usullarini tubdan o‘zgartirdi [2, 3]. Internet va ijtimoiy tarmoqlarning paydo bo‘lishi til o‘rganishning tizimli kengayishiga olib keldi va texnologik izlanishlar orqali talabalar motivatsiyasini sezilarli darajada oshirdi [2]. Ushbu raqamli vositalarning keng tarqalishi ingliz tilini o‘rganish jarayoniga sezilarli ta’sir ko‘rsatib, an’anaviy o‘qitish metodologiyalariga yangicha yondashuvlarni olib kirmoqda. Ijtimoiy tarmoqlar nafaqat shaxsiy muloqot uchun, balki ta’lim sohasida ham, xususan, chet tilini o‘zlashtirishda samarali vosita sifatida tobora ko‘proq e’tirof etilmoqda.

Ushbu maqola ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilini o‘rganish jarayoniga ta’sirini har tomonlama tahlil qilishga qaratilgan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ijtimoiy media o‘quvchilarga turli multimedia resurslariga keng kirish imkoniyatini beradi, hamkorlikda o‘rganish uchun sharoit yaratadi va til o‘zlashtirishga bo‘lgan motivatsiyani oshiradi [1, 2, 3]. Xususan, lug‘at boyligini oshirish, yozish, o‘qish va umumiy ingliz tili malakalarini rivojlantirishda uning ahamiyati katta [2, 3]. Biroq, bu platformalardan foydalanish bilan bog‘liq muammolar ham mavjud bo‘lib, ular diqqatni chalg‘itish, yuzmayuz muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi cheklovlar va texnologik qaramlikni o‘z ichiga oladi [1]. Shuningdek, o‘qituvchilarning "fasilitator" rolini o‘zgartirishi va stresssiz o‘quv muhitini yaratish zarurati ta’kidlanadi [2]. Shu nuqtai nazardan, ushbu ish ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilini o‘rganishga ijobiy hissasini, yuzaga keladigan qiyinchiliklarni va o‘qituvchilar uchun pedagogik strategiyalar hamda tavsiyalarni atroflicha ko‘rib chiqadi. Maqola ijtimoiy media integratsiyasining samaradorligini oshirish va ingliz tilini o‘rganish jarayonini yanada samarali qilish bo‘yicha eng yaxshi amaliyotlarni aniqlashga intiladi [3]. Mavzuga oid adabiyotlar tahlili. Ingliz tilini o‘rganish jarayonida ijtimoiy tarmoqlarning ta’siri so‘nggi yillarda lingvistika, pedagogika va texnologiya sohalarida keng qiziqish uyg‘otgan muhim tadqiqot yo‘nalishiga aylandi. Ushbu mavzu bo‘yicha adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, ijtimoiy media platformalari til o‘zlashtirishga sezilarli darajada ijobiy ta’sir ko‘rsatish bilan birga, o‘ziga xos qiyinchiliklarni ham keltirib chiqaradi. Internet va ijtimoiy tarmoqlarning paydo bo‘lishi muloqot usullarini tubdan o‘zgartirib, til o‘rganishning tizimli kengayishiga olib keldi va texnologik izlanishlar orqali talabalar motivatsiyasini sezilarli darajada oshirdi [2]. Tadqiqotlar ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilini o‘rganuvchilar uchun bir qator muhim afzalliklarni taqdim etishini ta’kidlaydi. Xususan, Can Tho shahridagi xususiy universitetda o‘tkazilgan bir tadqiqotda, ijtimoiy media ingliz tili mutaxassisligi talabalarining til malakasini oshirishda muhim rol o‘ynashi aniqlangan [1]. Ushbu tadqiqot talabalarga turli multimedia resurslariga keng kirish imkoniyatini berishini, jumladan, video, audio, infografika va interaktiv matnlar orqali til materiallarini o‘zlashtirishni osonlashtirishini ko‘rsatdi. Bu esa til o‘rganishni yanada qiziqarli va samarali qiladi, chunki vizual va eshitish vositalari tushunishni chuqurlashtiradi va tilni tabiiy muhitda idrok etishga yordam beradi [1]. Bundan tashqari, ijtijoiy tarmoqlar hamkorlikda o‘rganish uchun sharoit yaratadi, talabalarga tengdoshlari va hatto ona tilida so‘zlashuvchilar bilan o‘zaro aloqada bo‘lish imkonini beradi. Bu o‘zaro aloqalar til amaliyotini kuchaytiradi

va til o‘zlashtirishga bo‘lgan motivatsiyani sezilarli darajada oshiradi, chunki o‘quvchilar real muloqotda o‘z bilimlarini sinab ko‘rishga rag‘batlanadilar [1]. Facebook, Twitter, YouTube va Instagram kabi platformalar ingliz tilini o‘rganuvchilar uchun global miqyosda muloqot qilish imkoniyatini yaratib, ularga haqiqiy til muhitiga sho‘ng‘ishga yordam beradi [3]. Bu platformalar orqali talabalar ona tilida so‘zlashuvchilar bilan bevosita aloqaga kirishlari, madaniy tushunchalarini kengaytirishlari va turli aksentlar hamda nutq uslublariga moslashishlari mumkin, bu esa ularning kommunikativ kompetensiyasini oshiradi. Ijtimoiy tarmoqlar, shuningdek, lug‘at boyligini oshirishda va yangi so‘zlarni o‘zlashtirishda katta ahamiyatga ega [2]. Talabalar yangi matnlar, maqolalar, bloglar va ijtimoiy media postlari bilan shug‘ullanib, o‘qish, yozish va umumiy ingliz tili malakalarini sezilarli darajada yaxshilash imkoniyatiga ega bo‘ladilar [2]. Bu platformalarda ingliz tili global lingua franca sifatida tez-tez ishlatilishi sababli, talabalar doimiy ravishda yangi iboralar, jargonlar va kontekstual ma’nolarga duch kelishadi, bu esa ularning til sezgisini rivojlantiradi [3]. Ijtimoiy media asosidagi o‘rganish an’anaviy usullarga qaraganda ancha samaraliroq ekanligi, chunki u hamkorlikni rivojlantirishi va talabalarni to‘rtta asosiy til ko‘nikmasi – tinglash, gapirish, o‘qish va yozish bo‘yicha faol jalb qilishi qayd etilgan [3]. Innovatsion ijtimoiy media vositalaridan foydalanish o‘quvchilarni rag‘batlantirishi va ularni til qobiliyatlarini yanada rivojlantirishga undashi mumkin, chunki bu jarayon ko‘pincha o‘yin shaklida yoki qiziqarli kontent orqali amalga oshiriladi [3]. Bu esa o‘quvchilarga tilni o‘zlashtirishni zerikarli vazifa emas, balki qiziqarli va foydali mashg‘ulot sifatida qabul qilishga yordam beradi. Biroq, ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish bilan bog‘liq bir qator muammolar ham mavjud bo‘lib, ular til o‘rganish jarayonining samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Yuqorida tilga olingan Can Tho tadqiqoti diqqatni chalg‘itishning kuchayishi, yuzma-yuz muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi cheklovlar va texnologik qaramlikning ortib borishini asosiy qiyinchiliklar sifatida ko‘rsatadi [1]. Talabalar uchun ijtimoiy media platformalarining ko‘pligi va ulardagi doimiy yangilanishlar, bildirishnomalar va cheksiz kontent oqimi o‘quv jarayonidan chalg‘itishi, ularning diqqatini asosiy vazifadan uzoqlashtirishi mumkin. Bu esa o‘rganishga ajratilgan vaqtning samarasiz sarflanishiga olib keladi. Shuningdek, virtual muloqot real hayotdagi ijtimoiy ko‘nikmalarni to‘liq rivojlantira olmasligi, bu esa talabalarning og‘zaki muloqot va norasmiy vaziyatlarda o‘zini ifodalash qobiliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Texnologik qaramlik esa o‘quvchilarning ijtimoiy media vositalarisiz til o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini pasaytirishi yoki ularni boshqa o‘rganish usullaridan

uzoqlashtirishi xavfini tug‘diradi [1]. O‘qituvchilar ham bu jarayonda o‘ziga xos qiyinchiliklarga duch kelishadi, jumladan, texnologik savodxonlikni oshirish, platformalarni samarali boshqarish, o‘quvchilarning e’tiborini saqlab qolish va ularni noto‘g‘ri ma’lumotlardan himoya qilish masalalari [3]. Pedagogik nuqtai nazardan, ijtimoiy tarmoqlarning ta’limga integratsiyasi o‘qituvchilarning rolini tubdan o‘zgartirishni talab qiladi. An’anaviy o‘qituvchi markazli yondashuvdan voz kechib, o‘qituvchilar "fasilitator" rolini o‘z zimmalariga olishlari zarur [2]. Bu ulardan texnologik yangiliklarni qabul qilishni, ko‘proq guruh topshiriqlarini rag‘batlantirishni va stresssiz o‘quv muhitini yaratishni talab qiladi [2]. O‘qituvchilar ijtimoiy media orqali global aloqalarni o‘rnatishlari, o‘z ishlaridagi so‘nggi yangiliklardan xabardor bo‘lishlari va o‘quvchilarga til o‘rganishda eng yaxshi amaliyotlarni qo‘llashda yordam berishlari mumkin [2]. Bu, o‘z navbatida, o‘qituvchilarning kasbiy rivojlanishiga ham hissa qo‘shadi. Ijtimoiy tarmoqlar til o‘qituvchilari o‘rtasida global aloqalarni osonlashtirib, ularga o‘z ishlari bo‘yicha yangiliklardan xabardor bo‘lish imkonini beradi [2]. Bu esa o‘qituvchilarning o‘quv materiallarini yangilashlari va zamonaviy pedagogik yondashuvlarni qo‘llashlari uchun muhimdir. Xulosa qilib aytganda, mavzuga oid adabiyotlar tahlili ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilini o‘rganish jarayoniga ko‘p qirrali ta’sirini yaqqol ko‘rsatadi. Ular til o‘rganuvchilar uchun misli ko‘rilmagan imkoniyatlarni taqdim etadi, jumladan, boy resurslarga kirish, hamkorlikni rivojlantirish va motivatsiyani oshirish. Shu bilan birga, diqqatni chalg‘itish, yuzma-yuz muloqot cheklovlari va texnologik qaramlik kabi muammolar ham mavjud. Ushbu platformalarning samaradorligini oshirish va ingliz tilini o‘rganish jarayonini yanada samarali qilish uchun eng yaxshi amaliyotlarni aniqlash bo‘yicha tadqiqotlar davom etishi zarur [3]. O‘qituvchilar va ta’lim muassasalari ijtimoiy tarmoqlarning ijobiy salohiyatini maksimal darajada oshirish va salbiy ta’sirlarini minimallashtirish uchun strategik yondashuvlarni ishlab chiqishlari lozim. Bu, o‘z navbatida, til o‘rganishning kelajakdagi yo‘nalishlarini belgilab beradi va raqamli asrda til o‘zlashtirish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Tadqiqot metodologiyasi. Ushbu maqola ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilini o‘rganish jarayoniga ta’sirini har tomonlama tahlil qilishga qaratilgan bo‘lib, tizimli adabiyotlar sharhi metodologiyasini qo‘llaydi. Bu yondashuv mavjud ilmiy adabiyotlarni aniqlash, baholash va sintez qilish orqali mavzu bo‘yicha chuqur tushuncha hosil qilishga imkon beradi. Maqolaning asosiy maqsadi – ijtimoiy tarmoqlarning til o‘zlashtirishga ijobiy hissalari, yuzaga keladigan qiyinchiliklar va o‘qituvchilar uchun pedagogik strategiyalar bo‘yicha so‘nggi tadqiqot

natijalarini umumlashtirish va tanqidiy tahlil qilishdir. Metodologiya mavzuning murakkabligini hisobga olgan holda, keng qamrovli va muvozanatli nuqtai nazarni taqdim etish uchun tanlangan. Tizimli sharh orqali ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilini o‘rganishdagi roli nazariy asoslar va amaliy natijalar nuqtai nazaridan baholanadi. Bu kelajakdagi tadqiqotlar uchun yo‘nalishlarni belgilashga va ta’lim amaliyotchilari uchun asosli tavsiyalar berishga xizmat qiladi. Tadqiqot dizayni eng dolzarb va ishonchli manbalarni aniqlash, tahlil qilish va sintez qilishga qaratilgan bo‘lib, jarayonning shaffofligi va takrorlanuvchanligini ta’minlaydi. Maqola uchun ma’lumotlar to‘plash jarayoni bir necha bosqichda amalga oshirildi. Birinchi navbatda, Scopus, Web of Science, Google Scholar va ERIC kabi nufuzli akademik ma’lumotlar bazalarida keng qamrovli qidiruvlar o‘tkazildi. Qidiruv strategiyasi mavzuga oid asosiy tushunchalarni qamrab oluvchi kalit so‘zlarning kombinatsiyasini o‘z ichiga oldi: "ijtimoiy tarmoqlar", "ingliz tili o‘rganish", "ikkinchi til o‘zlashtirish", "SLA", "social media", "English language learning", "second language acquisition", "EFL", "ESL" va "raqamli ta’lim". Ushbu kalit so‘zlar turli kombinatsiyalarda ishlatilib, mavzuga oid eng dolzarb va tegishli nashrlarni aniqlashga yordam berdi. Ma’lumotlar bazalarida qidiruv 2020-yildan keyin nashr etilgan maqolalar bilan cheklandi. Bu cheklov, ijtimoiy tarmoqlar va texnologiyalarning tez rivojlanishini hisobga olgan holda, tadqiqotning dolzarbligini oshirdi. Dastlabki qidiruv natijasida olingan maqolalar sarlavhalari va annotatsiyalari asosida saralashdan o‘tkazildi. Bu bosqichda mavzuga bevosita aloqador bo‘lmagan, metodologiyasi aniq bo‘lmagan yoki takroriy nashrlar chiqarib tashlandi. Keyingi bosqichda, saralangan maqolalarning to‘liq matnlari chuqur ko‘rib chiqildi. Kiritish mezonlari quyidagilarni o‘z ichiga oldi: (a) ingliz tilini ikkinchi yoki chet tili sifatida o‘rganish jarayonida ijtimoiy tarmoqlarning ta’sirini o‘rganuvchi empirik tadqiqotlar, nazariy maqolalar va adabiyotlar sharhlari; (b) ilmiy jurnallarda nashr etilgan, ekspertlar tomonidan ko‘rib chiqilgan maqolalar va konferensiya materiallari; (c) 2020-yildan keyin nashr etilgan manbalar. Chiqarish mezonlari: (a) ijtimoiy tarmoqlarning til o‘rganishga ta’siri bilan bevosita bog‘liq bo‘lmagan tadqiqotlar; (b) akademik bo‘lmagan manbalar; (c) 2020-yilgacha nashr etilgan manbalar. Ushbu qat’iy tanlash jarayoni maqolaning ilmiy asosini mustahkamlashga va xulosalarning ishonchliligini oshirishga xizmat qildi. To‘plangan va saralangan ma’lumotlar sifatli tematik tahlil usuli yordamida tahlil qilindi. Bu usul tadqiqot materiallarida takrorlanuvchi mavzular, naqshlar va asosiy g‘oyalarni aniqlashga qaratilgan. Tahlil jarayoni uchta asosiy bosqichdan iborat bo‘ldi: (1) kodlash – har bir

maqoladan tegishli ma’lumotlar (ijobiy ta’sirlar, qiyinchiliklar, pedagogik strategiyalar) ajratib olindi va dastlabki kodlar berildi; (2) mavzularni aniqlash – dastlabki kodlar umumiy mavzularga guruhlandi (masalan, "motivatsiyani oshirish", "lug‘at boyligini rivojlantirish", "diqqatni chalg‘itish", "o‘qituvchi roli"); (3) mavzularni sintez qilish va talqin qilish – aniqlangan mavzular o‘rtasidagi bog‘liqliklar o‘rganildi, ularning ingliz tilini o‘rganish jarayoniga ta’siri tanqidiy baholandi. Bu jarayon maqolaning asosiy bo‘limlari uchun strukturaviy asos yaratdi. Har bir mavzu bo‘yicha topilmalar turli tadqiqotlar kontekstida solishtirildi va qarama-qarshi fikrlar ham hisobga olindi. Bu yondashuv ijtimoiy tarmoqlarning til o‘rganishga ta’siri haqida chuqur va nuansli tushuncha berishga yordam berdi. Ushbu adabiyotlar sharhi tadqiqotida etik jihatlar manbalarga to‘g‘ri murojaat qilish va mualliflik huquqlariga rioya qilish orqali ta’minlandi. Barcha foydalanilgan manbalar aniq ko‘rsatilgan va ularga havolalar berilgan. Tadqiqot natijalarini talqin qilishda obyektivlikni saqlashga alohida e’tibor qaratildi, subyektiv xulosalardan qochildi va faqat mavjud dalillarga asoslanildi. Shunga qaramay, ushbu tadqiqotning bir qator cheklovlari mavjud. Birinchidan, adabiyotlar sharhi faqat nashr etilgan ilmiy manbalarga tayanadi, bu esa nashr etilmagan tadqiqotlar yoki "kulrang adabiyotlar" dagi topilmalarni o‘tkazib yuborish ehtimolini keltirib chiqaradi. Ikkinchidan, kalit so‘zlarni tanlash va ma’lumotlar bazalarini cheklash, garchi tizimli bo‘lsa-da, mavzuning barcha jihatlarini to‘liq qamrab olmasligi mumkin. Uchinchidan, sifatli tahlilning subyektiv tabiati, garchi ehtiyotkorlik bilan amalga oshirilgan bo‘lsa-da, tadqiqotchining talqinlariga ma’lum darajada bog‘liq bo‘lishi mumkin. Nihoyat, ijtimoiy tarmoqlar va texnologiyalar sohasi juda tez rivojlanayotganligi sababli, bugungi kunda dolzarb bo‘lgan ba’zi topilmalar kelajakda o‘z ahamiyatini yo‘qotishi mumkin. Ushbu cheklovlar kelajakdagi tadqiqotlar uchun yo‘nalishlarni belgilashda hisobga olinishi lozim. Xulosa. Ushbu maqola ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilini o‘rganishga ta’sirini chuqur tahlil qildi. Ular o‘quvchilarga boy multimedia resurslariga kirish, hamkorlikni rivojlantirish va motivatsiyani oshirish orqali til malakalarini sezilarli darajada yaxshilash imkonini beradi, biroq diqqatni chalg‘itish, yuzma-yuz muloqot cheklovlari va texnologik qaramlik kabi bir qator qiyinchiliklarni ham yuzaga keltiradi. O‘qituvchilarning fasilitatorlik rolini o‘zlashtirishi va samarali strategiyalarni qo‘llashi muhimdir. Kelgusida ijtimoiy medianing ta’limdagi o‘rnini optimallashtirish bo‘yicha tadqiqotlar davom etishi zarur.