BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA KASBIY KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISHDA RAQAMLI TA‘LIM MUHITINING O‘RNI

Bo‘lajak o‘qituvchilarda kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish jarayonida raqamlita‘lim muhitining ahamiyati, uning pedagogik jarayonga singdirilish mexanizmlari va raqamli vositalar,elektron resurslar, masofaviy va aralash ta‘lim tizimlaridan foydalanish bo‘lajak o‘qituvchilarninginnovatsion fikrlashi, axborot bilan ishlash madaniyati, refleksiya ko‘nikmalari va pedagogik faoliyatgatayyorgarligini oshirishi asoslantiriladi. Tadqiqot natijalari zamonaviy pedagogik ta‘limda raqamlitransformatsiya jarayonining o‘rni va ahamiyati yoritilgan.

came to Rana's house. Through this, it is achieved that the work is free of artificial colors, as it is in real life. From the point of view of the plot, the very difficult fate of Robia does not shelve the reader. He regularly and actively participated in the work from the beginning to the end. In many cases, the development of events is built around him. In the post-war period, we can observe this situation directly in the image of Muzaffar. The tension of the plot in this period is related to the fact that Munavvar when he knew abouthe and Munawwar was sibling. There was a huge test in the fate of these two young people who had loved each other by heart. At first, no one opposed their wedding without telling them that they were siblings. It was only when the situation was very tense that they found out about everything. At the same time, an earthquake occurred. We can find out that the work is called “Between Two Doors” by the following comment made by the elder Arif to Muzaffar: “My child,” he said looking into my eyes. - Whether a person lives a hundred years or a thousand years - he does not want to die. A companion who lived for a thousand years said, “Do you remember, I entered through one door, and I am leaving through another door.” So, my child... No one thinks about dying. But God gives a measure of life to mankind. After all, a person's life is not measured by how many years he lived... - He sighed. - There are the same people: he enters the door and does the best he can when he leaves the door. At least one brick is laid in the building called life. There are others: he wants to steal at least one brick from that building. He can't go anywhere by stealing it, and when he goes to the other door, he leaves it anyway. It remains to demolish the building in two seconds... In fact, our life is a period between two doors. This life, which begins when we enter through one door, ends when we exit through another. For some, the period between doors is long, for others it is short. But how to live in this period, to leave a good or bad name, depends on the person himself. In conclusion, it can be said that the plot structure of the work is very complicated. People's lives are described in it, free of coloring, without unnecessary additions. People's way of life, miserable conditions, oppression of ordinary people by high-ranking officials are described objectively. The fate of many people, their daily life, and the problems of the Uzbek people are presented. In the novel, various destinies: maturity, love, betrayal, loyalty, friendship, bravery and many other emotions are skillfully describerd with the help of words thanks to the skill of the writer. While reading the work, the reader accidentally joins the events of the plot. When the heroes laugh, he laughs also, and when he cries, he cries. Makes the reader think deeply. Due to the extremely wide range of meaning of the work, the reader can be a witness of some event that he experienced during the reading. All this is the result of the hard times experienced by our resilient people and the great artist's skillful illumination of these days. References: 1. Ikki eshik orasi / roman / “Adabiy barhayot asarlar” turkumi. T.: “Ilm-ziyo-zakovat” , 2019. – 528 b. 2. Normatov U. Taqdirlar romani. - T.: Adabiyot va san’at. 1989. 37-bet. 3. https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/otkir-hoshimov-haqiqiy-yozuvchi-xudo-kongliga-solganiniyozadi.html 4. Adabiyot nazariyasi asoslari [Matn] / D.Quronov. – Toshkent: Akademnashr, 2018. -480 b.

BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA KASBIY KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISHDA RAQAMLI TA’LIM MUHITINING O‘RNI

Bekberdiyeva Gulbahor Ortiqaliyevna University of Business and Science pedagogika va psixologiya kafedrasi o’qituvchisi gulbahorbekberdiyeva@gmail.com

Annotatsiya. Bo‘lajak o‘qituvchilarda kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish jarayonida raqamli ta’lim muhitining ahamiyati, uning pedagogik jarayonga singdirilish mexanizmlari va raqamli vositalar, elektron resurslar, masofaviy va aralash ta’lim tizimlaridan foydalanish bo‘lajak o‘qituvchilarning innovatsion fikrlashi, axborot bilan ishlash madaniyati, refleksiya ko‘nikmalari va pedagogik faoliyatga tayyorgarligini oshirishi asoslantiriladi. Tadqiqot natijalari zamonaviy pedagogik ta’limda raqamli transformatsiya jarayonining o‘rni va ahamiyati yoritilgan.

___________________________________________________________________ 810

Kalit so‘zlar: bo‘lajak o‘qituvchi, kasbiy kompetensiya, raqamli ta’lim muhiti, raqamli kompetensiya, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, raqamli pedagogika, innovatsion ta’lim, masofaviy ta’lim, ta’lim sifati.

РОЛЬ ЦИФРОВОЙ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ СРЕДЫ В ФОРМИРОВАНИИ ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ У БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ

Аннотация. В процессе формирования профессиональных компетенций будущих учителей обосновывается значимость цифровой образовательной среды, механизмы её интеграции в педагогический процесс, а также влияние использования цифровых инструментов, электронных ресурсов, дистанционных и смешанных систем обучения на развитие инновационного мышления, культуры работы с информацией, рефлексивных навыков и повышение готовности к педагогической деятельности у будущих педагогов. В результате исследования раскрыта роль и значение процессов цифровой трансформации в современном педагогическом образовании. Ключевые слова: будущий учитель, профессиональная компетентность, цифровая образовательная среда, цифровая компетентность, информационно-коммуникационные технологии, цифровая педагогика, инновационное обучение, дистанционное обучение, качество образования.

THE ROLE OF THE DIGITAL LEARNING ENVIRONMENT IN DEVELOPING PROFESSIONAL COMPETENCIES OF FUTURE TEACHERS

Annotation. The study substantiates the importance of the digital learning environment in the process of developing professional competencies of future teachers, the mechanisms of its integration into the pedagogical process, as well as how the use of digital tools, electronic resources, distance and blended learning systems enhances innovative thinking, information literacy, reflective skills, and readiness for pedagogical activity among prospective educators. The research results highlight the role and significance of digital transformation processes in modern teacher education. Keywords: prospective teacher, professional competence, digital learning environment, digital competence, information and communication technologies, digital pedagogy, innovative education, distance learning, quality of education.

Hozirgi globallashuv sharoitida raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi ta’lim tizimini tubdan yangilash zaruratini yuzaga keltirmoqda. Oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlash jarayonida raqamli ta’lim muhitining ahamiyati beqiyos darajada ortib bormoqda. Chunki pedagogik faoliyatning zamonaviy modeli raqamli savodxonlik, raqamli vositalardan foydalanish, masofaviy o‘quv jarayonlarini boshqarish, virtual resurslar bilan ishlash kabi ko‘nikmalarni o‘z ichiga oladi. Shunday ekan, o‘qituvchi tayyorlov tizimida raqamli ta’lim muhitining samarali tashkil etilishi kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirishning eng muhim omillaridan biri sifatida qaraladi. Raqamli ta’lim muhiti o‘z tabiatiga ko‘ra axborot texnologiyalariga asoslangan innovatsion pedagogik makon bo‘lib, u o‘quv jarayonining mazmuni, shakli va metodlarini tubdan o‘zgartiradi. [1]. Mazkur muhit elektron ta’lim resurslari, multimedia vositalari, raqamli o‘quv platformalari, sun’iy intellektga asoslangan tahlil tizimlari, virtual laboratoriyalar, simulyatsiyalar va raqamli baholash tizimlarini qamrab oladi. Bunday kompleks raqamli ekotizim o‘qituvchining o‘quv jarayonini boshqarish qobiliyatini, talabalarning esa mustaqil ta’limga bo‘lgan ehtiyoji va faolligini kuchaytiradi. Bo‘lajak o‘qituvchilar uchun raqamli ta’lim muhiti kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishda asosiy rol o‘ynaydi. Bunda, eng avvalo, axborot bilan ishlash kompetensiyasi rivojlanadi. Talabalar turli raqamli resurslardan foydalanish, ma’lumotlarni izlash, qayta ishlash va tahlil qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladi. Bu jarayon ularga nafaqat o‘quv jarayonida, balki kelajak pedagogik faoliyatida ham samarali ishlash imkonini beradi. Shuningdek, raqamli vositalar bilan ishlash ko‘nikmasi o‘quv jarayonini tashkil etish, multimediali darslar yaratish, elektron baholashni amalga oshirish, virtual mashg‘ulotlar o‘tkazish imkoniyatlarini kengaytiradi. Raqamli ta’lim muhiti pedagogik jarayonning interaktivligini oshirib, bo‘lajak o‘qituvchilarda kommunikativ va kolaborativ kompetensiyalarni rivojlantiradi. [2]. O‘quvchilar onlayn muloqotga kirishadi, guruhli loyihalarda ishtirok etadi, virtual muhokamalar, masofaviy seminarlar, forumlar orqali o‘z fikrlarini ifodalash va pedagogik jarayonni boshqarish ko‘nikmalarini shakllantiradilar.

___________________________________________________________________ 811

Bu esa kelajakda o‘qituvchilarning auditoriya bilan ishlash, ta’lim jarayonini tashkil etish, hamkorlikda dars o‘tish mahoratini oshiradi. Raqamli ta’lim muhiti bo‘lajak o‘qituvchilarda innovatsion fikrlashni rivojlantirishda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Ta’lim jarayonida virtual simulyatsiyalar, animatsiyalar, interaktiv topshiriqlar, sun’iy intellekt asosidagi tahliliy platformalar, AR/VR texnologiyalaridan foydalanish ularda dars jarayoniga yangi pedagogik g‘oyalarni tatbiq etish istagini kuchaytiradi. [3]. Bu esa innovatsion pedagogik yondashuvlarni shakllantirishga hamda zamonaviy metodlar orqali dars berish ko‘nikmalarini takomillashtirishga yordam beradi. Bo‘lajak o‘qituvchilarning mustaqil ta’limga bo‘lgan qobiliyatini kuchaytirish ham raqamli ta’lim muhitining eng muhim vazifalaridan biridir. Raqamli platformalarda talabalarga mustaqil topshiriqlar, elektron manbalar, video darslar, interaktiv mashqlar taqdim etiladi. Ular o‘z o‘quv faoliyatini o‘zlashtirish sur’ati va uslubiga mos ravishda tashkil etadi. Shuningdek, raqamli refleksiya tizimlari — elektron portfoliolar, reyting kuzatuv tizimlari, avtomatlashtirilgan tahlil platformalari — talabalarga o‘z rivojlanish jarayonini baholash imkonini beradi. Bu jarayon kelajak o‘qituvchilarning o‘z kasbiy o‘sishini boshqarish ko‘nikmasini shakllantiradi. Raqamli ta’lim muhitini ta’lim jarayoniga samarali integratsiya qilish uchun oliy ta’lim muassasalarida raqamli infratuzilmaning yetarli darajada rivojlangan bo‘lishi zarur. Internet tezligi, texnik jihozlanganlik, raqamli platformalar, elektron kutubxonalar, interaktiv auditoriyalar — bularning barchasi raqamli ta’lim jarayonining sifatini belgilaydi. Shuningdek, o‘qituvchilarning AKT bo‘yicha malakasini oshirish, raqamli pedagogika yo‘nalishida uzluksiz o‘quv dasturlarini joriy etish, metodik ta’lim resurslarini boyitish ham raqamli ta’lim samaradorligini oshirishning muhim shartidir.Raqamli ta’lim muhitining ta’sirini chuqur tahlil qilgan holda shuni ta’kidlash joizki, bo‘lajak o‘qituvchilarda kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishda raqamli texnologiyalar nafaqat vosita, balki ta’lim mazmunining ajralmas qismiga aylanib bormoqda. Raqamli pedagogik kompetensiyaga ega bo‘lgan o‘qituvchi bugungi mehnat bozorida talabgir, zamon bilan hamnafas, innovatsion yondashuvlarga tayyor mutaxassisdir. Yuqoridagi ilmiy tahlillar shuni ko‘rsatadiki, raqamli ta’lim muhitining samarali tashkil etilishi bo‘lajak o‘qituvchilarda kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirishning eng muhim omillaridan biridir. Raqamli vositalar ta’lim jarayonining interaktivligini oshirib, talabalarni mustaqil fikrlashga, innovatsion pedagogik yechimlar topishga, ta’lim jarayonini raqamli boshqarishga tayyorlaydi. Demak, oliy ta’lim muassasalarida raqamli pedagogika yondashuvlarini chuqur integratsiyalash, raqamli infratuzilmani takomillashtirish, elektron ta’lim resurslarini boyitish va pedagogik kadrlar tayyorlov dasturlarini modernizatsiya qilish zamon talabiga aylanmoqda.