Asosiy mazmunga o‘tish

O‘SIMLIK MOYLARINI OQLASH UCHUN UGLERODLI ADSORBENT OLISHDA KIMYOVIY FAOLLASHTIRISHNING ADSORBSION XOSSALARIGA TA‘SIRI

Sherquzieva is the daughter of Shakhlo Ibrahimali1, Nazirova RakhnamohoMukhtorovna22025

  1. 1NamDTU tayanch doktoranti
  2. 2FarDTU. “Oziq-ovqat texnologiyasi va xavfsizligi” kafedrasi, t.f.d.

Konferensiyalar“Ilm-fan, texnologiya va ta‘limda yangi paradigmalar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasiJild 1Son 4Sahifa 663–669

Annotatsiya

Uglerodli adsorbentlar turli xil organik chiqindilar- qobiq, yog‘och qipig‘i,meva danaklari va aktivatsiya yo‘li bilan olinadi. O‘simlik moylarining sifati ularningtarkibida uchraydigan yerkin yog‘ kislotalari, pigmentlar, oksidlanish mahsulotlari va boshqaaralashmalar miqdoriga bevosita bog‘liq. Mazkur tadqiqotda o‘simlik moylarini adsorbsiontozalash usulida kimyoviy faollashtirishni adsorbtsion xossalariga tasiri ko‘rib chiqildi.Adsorbent sifatida olxo‘ri va o‘rik danigidan uglerodli adsorbent olish maqsadida ularnitermik piroliz qilindi.Kimyoviy faollashtirishda turli xil kimyoviy reagent yordamida amalgaoshiriladi. Bunda asosan kaliy gidroksid, natriy gidroksid, kaliy va natriy karbonatdan kengfoydalaniladi. Kimyoviy reagent bilan uglerod ta‘sirlashishi natijasida kristalitlar Uglerodli adsorbentlar turli xil organik chiqindilar- qobiq, yog‘och qipig‘i,meva danaklari va aktivatsiya yo‘li bilan olinadi. O‘simlik moylarining sifati ularningtarkibida uchraydigan yerkin yog‘ kislotalari, pigmentlar, oksidlanish mahsulotlari va boshqaaralashmalar miqdoriga bevosita bog‘liq. Mazkur tadqiqotda o‘simlik moylarini adsorbsiontozalash usulida kimyoviy faollashtirishni adsorbtsion xossalariga tasiri ko‘rib chiqildi.Adsorbent sifatida olxo‘ri va o‘rik danigidan uglerodli adsorbent olish maqsadida ularnitermik piroliz qilindi.Kimyoviy faollashtirishda turli xil kimyoviy reagent yordamida amalgaoshiriladi. Bunda asosan kaliy gidroksid, natriy gidroksid, kaliy va natriy karbonatdan kengfoydalaniladi. Kimyoviy reagent bilan uglerod ta‘sirlashishi natijasida kristalitlar

Boshqa tillarda

ruschaПРИ ПОЛУЧЕНИИ УГЛЕРОДНОГО АДСОРБЕНТА ДЛЯ ОТБЕЛИВАНИЯ РАСТИТЕЛЬНЫХ МАСЕЛ ВЛИЯНИЕ ХИМИЧЕСКОЙ АКТИВАЦИИ НА АДСОРБЦИОННЫЕ СВОЙСТВА

Углеродистые адсорбенты получают из различных органических отходов — коры, древесной щепы, косточек фруктов, а также путем активации. Качество растительных масел напрямую зависит от количества свободных жирных кислот, пигментов, продуктов окисления и других примесей в их составе. В данном исследовании изучалось влияние химической активации на адсорбционные свойства растительных масел в методе адсорбционной очистки. Для получения углеродистого адсорбента из косточек сливы и абрикоса в качестве адсорбента проводили их термический пиролиз. Химическую активацию осуществляли с использованием различных химических реагентов. Широко применялись гидроксид калия, гидроксид натрия, карбонат калия и натрия. В результате взаимодействия углерода с химическим реагентом образуются кристаллиты. Углеродистые адсорбенты получают из различных органических отходов — коры, древесной щепы, косточек фруктов, а также путем активации. Качество растительных масел напрямую зависит от количества свободных жирных кислот, пигментов, продуктов окисления и других примесей в их составе. В данном исследовании изучалось влияние химической активации на адсорбционные свойства растительных масел в методе адсорбционной очистки. Для получения углеродного адсорбента из косточек сливы и абрикоса проводили их термический пиролиз. Химическую активацию осуществляли с использованием различных химических реагентов. Широко применялись гидроксид калия, гидроксид натрия, карбонат калия и натрия. В результате взаимодействия углерода с химическим реагентом образуются кристаллиты.

inglizchaEFFECT OF CHEMICAL ACTIVATION ON ADSORPTION PROPERTIES IN THE PREPARATION OF CARBON ADSORBENT FOR BLEACHING VEGETABLE OILS

Carbonaceous adsorbents are obtained from various organic wastes - bark, wood chips, fruit pits and by activation. The quality of vegetable oils directly depends on the amount of free fatty acids, pigments, oxidation products and other impurities in their composition. This study examined the effect of chemical activation on the adsorption properties of vegetable oils in the adsorption purification method. In order to obtain a carbonaceous adsorbent from plum and apricot pits as an adsorbent, they were thermally pyrolyzed. Chemical activation is carried out using various chemical reagents. Potassium hydroxide, sodium hydroxide, potassium and sodium carbonate are widely used. As a result of the interaction of carbon with a chemical reagent, crystallites are obtained. Carbon adsorbents are obtained from various organic wastes - bark, wood chips, fruit pits and by activation. The quality of vegetable oils directly depends on the amount of free fatty acids, pigments, oxidation products and other impurities in their composition. This study examined the effect of chemical activation on the adsorption properties of vegetable oils in the adsorption purification method. In order to obtain a carbon adsorbent from plum and apricot kernels as an adsorbent, they were thermally pyrolyzed. Chemical activation is carried out using various chemical reagents. Potassium hydroxide, sodium hydroxide, potassium and sodium carbonate are widely used. As a result of the interaction of carbon with a chemical reagent, crystallites are formed.

Kalit so‘zlar

  • o‘simlik moylari
  • adsorbsiya
  • uglerod
  • adsorbent
  • paxta moyi
  • gil
  • kungaboqar
  • soya
  • olxo‘ri va o‘rik danaklari
  • harorat
  • IQ-spektroskopiya
  • sirt morfologiyasi
  • kristall

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

Xulosa tarzida aytish mumkinki, Zahiriddin Bobur asarlari tili oʻz davridagi boshqa asarlarga nisbatan ancha sodda boʻlsa-da, forsiy qurilmalar ham qoʻllanganini ko‘ramiz. Buni yozma adabiyotda forsiy til an’analari hukmron boʻlganligi bilan izohlash mumkin. Asarda murakkab gaplarning o‘ziga xos ishlatilishi shaxsiy kechinmalarni ifodalashda ularning badiiy va psixologik ahamiyati aniqlandi. “Boburnoma”da arabcha va forscha sintaktik konstruksiyalarning mavjudligi tilning madaniy va tarixiy kontekstini boyitgan, shuningdek, ifoda vositalarini yanada kengaytirgan. Bog‘langan va ergashgan gaplar Zahiriddin Boburning ruhiy holatlari va ichki ziddiyatlarini jonli va ta’sirchan tarzda yetkazishda muhim rol o‘ynaydi. Sintaktik vositalar yordamida asarda psixologik chuqurlik, emotsional turfa-tumanlik va tilning poetik ekspressivligini yuzaga keltirgan. Shunday qilib, “Boburnoma” sintaksisi nafaqat o‘z davrining adabiy tili namunasi, balki o‘ziga xos ruhiy-motivatsion konstruksiyalar to‘plami sifatida ham ilmiy qiziqish uyg‘otadi. Ushbu tadqiqot Zahiriddin Boburning til va uslubiga yangicha yondashuvni taqdim etib, kelajakdagi tadqiqotlar uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. Bobur, Zahiriddin Muhammad. Boburnoma. Toshkent: Sharq. 2002. – B. 378 2. Абдураҳмонов, Ғ., Шукуров, Ш. Ўзбек тилининг тарихий грамматикаси. Тошкент: Ўқитувчи. 1973. – Б. 311 3. Rahmatov M., O‘zbek tili sintaksisi rivojida chun bog‘lovchisining o‘rni. - Toshkent // Golden Scripts, 2020. – B. 21 4. Abdurahmonov.G‘ “O‘zbek tili sintaksisida murakkab gaplar masalasiga doir o‘zbek tili va adabiyoti masalalari”. Toshkent–1962 5. Boltaboyeva X.“O‘zbek tilida murakkablashgan sodda gaplar”. Toshkent–1969 6. Fayzullayev B., Abdullayev T.“Hozirgi o‘zbek adabiy tili’’. Toshkent–2007 7. Нурмонов, А., Маҳмудов, Н., Аҳмедов, А., Солихўжаева, С. Ўзбек тилининг мазмуний синтаксиси. Тошкент: Фан. 1992. 8.Гаджиева, Н.З. Основные пути развития синтаксической структуры тюркских языков. Москва: Наука. 1973. 9. Zahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. Ikkinchi nashr. Toshkent: 2016. 10. Щербак, А.М. Грамматика староузбекского языка. Москва, Ленинград: АН СССР. 1962. 11. O‘rmonjonov Azizbek Muhammadjon o‘g‘li. (2025). INKLYUZIV TA’LIM SHAROITIDA MUSIQA SAVODXONLIGINI SHAKLLANTIRISHDA MULTIMODAL YONDASHUVNING PEDAGOGIK IMKONIYATLARI. TA’LIM VA TARAQQIYOT, 4(4), 380-388. 12. R.A.Tursunov. (2025). IJTIMOIY ONG VA MA’NAVIYAT UYGʻUNLIGINING IJTIMOIY MUHITGA TA’SIRI. ZAMONAVIY FAN: INNOVATSION YONDASHUVLAR VA YOSH TADQIQOTCHILARNING DOLZARB IZLANISHLARI, 1(1), 16-19.

ЎСИМЛИК МОЙЛАРИНИ ОҚЛАШ УЧУН УГЛЕРОДЛИ АДСОРБЕНТ ОЛИШДА КИМЁВИЙ ФАОЛЛАШТРИШНИ АДСОРБЦИОН ХОССАЛАРИГА ТАЪСИРИ

Шерқузиева Шахло Иброхимали қизи НамДТУ таянч докторанти Назирова РахнамохоМухторовна ФарДТУ. “Озиқ-овқат технологияси ва хавфсизлиги” кафедраси, т.ф.д.

Аннотация: Углеродли адсорбентлар турли хил органик чиқиндилар- қобиқ, ёғоч қипиғи, мева данаклари ва активация йўли билан олинади. Ўсимлик мойларининг сифати уларнинг таркибида учрайдиган еркин ёғ кислоталари, пигментлар, оксидланиш маҳсулотлари ва бошқа аралашмалар миқдорига бевосита боғлиқ. Мазкур тадқиқотда ўсимлик мойларини адсорбсион тозалаш усулида кимёвий фаоллаштиришни адсорбцион хоссаларига таьсири кўриб чиқилди. Адсорбент сифатида олхўри ва ўрик данигидан углеродли адсорбент олиш мақсадида уларни термик пиролиз қилинди.Кимёвий фаоллаштиришда турли хил кимёвий реагент ёрдамида амалга оширилади. Бунда асосан калий гидроксид, натрий гидроксид, калий ва натрий карбонатдан кенг фойдаланилади. Кимёвий реагент билан углерод таъсирлашиши натижасида кристалитлар орасидаги боғларни йўқолиши ҳисобига, янги ғовак ва каналлар ва ғовакли структурани шаклланишига олиб келади. Калит сўзлар; ўсимлик мойлари, адсорбция, углерод, адсорбент, пахта мойи, гил, кунгабоқар, соя, олхўри ва ўрик данаклари, ҳарорат, ИҚ-спектроскопия, сирт морфологияси, кристалл.

THE EFFECT OF CHEMICAL ACTIVATION ON THE ADSORPTION PROPERTIES OF CARBON ADSORBENT OBTAINED FOR THE BLEACHING OF VEGETABLE OILS

Shakhlo Ibrokhimali qizi Sherquziyeva Basic Doctoral Student, Namangan State Technical University Rakhnamokhon Mukhtorovna Nazirova Doctor of Technical Sciences, Department of “Food Technology and Safety,” Fergana State University

Abstract: Carbon adsorbents are obtained from various types of organic wastes such as shells, sawdust, and fruit pits through the activation process. The quality of vegetable oils directly depends on the content of free fatty acids, pigments, oxidation products, and other impurities present in them. In this study, the effect of chemical activation on the adsorption properties in the adsorption purification of vegetable oils was investigated. To obtain carbon adsorbents, plum and apricot pits were subjected to thermal pyrolysis. Chemical activation was carried out using various chemical reagents, mainly potassium hydroxide, sodium hydroxide, potassium carbonate, and sodium carbonate. The interaction of the chemical reagent with carbon leads to the destruction of bonds between crystallites, resulting in the formation of new pores, channels, and a porous structure. Keywords: vegetable oils, adsorption, carbon, adsorbent, cottonseed oil, clay, sunflower, soybean, plum and apricot pits, temperature, FTIR spectroscopy, surface morphology, crystal.

ВЛИЯНИЕ ХИМИЧЕСКОЙ АКТИВАЦИИ НА АДСОРБЦИОННЫЕ СВОЙСТВА УГЛЕРОДНОГО АДСОРБЕНТА, ПОЛУЧЕННОГО ДЛЯ ОЧИСТКИ РАСТИТЕЛЬНЫХ МАСЕЛ

Шеркузиева Шахло Иброхимали кизи Базовый докторант Намаганского государственного технического университета Назирова Рахнамохон Мухторовна Доктор технических наук, кафедра «Технология и безопасность пищевых продуктов», Ферганский государственный университет

Аннотация: Углеродные адсорбенты получают из различных видов органических отходов, таких как скорлупа, древесные опилки и косточки плодов, посредством процесса активации. Качество растительных масел напрямую зависит от содержания в них свободных жирных кислот, пигментов, продуктов окисления и других примесей. В данном исследовании изучено влияние химической активации на адсорбционные свойства при адсорбционной очистке растительных масел. Для получения углеродных адсорбентов косточки сливы и абрикоса подвергались термическому пиролизу. Химическая активация проводилась с использованием различных химических реагентов, главным образом гидроксида калия, гидроксида натрия, карбоната калия и карбоната натрия. Взаимодействие химического реагента с углеродом приводит к разрушению связей между кристаллитами, что способствует образованию новых пор, каналов и формированию пористой структуры. Ключевые слова: растительные масла, адсорбция, углерод, адсорбент, хлопковое масло, глина, подсолнечник, соя, косточки сливы и абрикоса, температура, ИК-спектроскопия, морфология поверхности, кристалл.

Кириш: Ўсимлик мойларини ифлосланиши бугунги кунда жиддий муаммо. Ўсимлик ёғитурли ёғ кислоталаридан ташкил топган глицерид бирикмасидир. Ёғни қайта ишлаш ёғ кислоталарини тўйинган ҳолатга келтиради ва уни рангини ўзгартириши мумкин. Қиздириш жараёнида ишлатилган ёғ сифати пасаяди, бу унинг тобора ёқимсиз ҳидидан, тўқроқ рангидан, ёғ кислоталари миқдоридан, ёпишқоқлигининг ошиши ва юқори пероксид даражасидан билинади. Агар ишлатилган ўсимлик ёғи тўғри қайта ишланмаса, у атроф-муҳитни ифлослантириши мумкин. Ёғни тозалаш ёки кераксиз моддаларни йўқотиш усуллари турлича: буғлатиш, центрифугалаш, ишқор билан нейтраллаш ва адсорбсия. Бироқ, бу жараёнларнинг кўпчилиги юқори ҳарорат, кўп эритувчи ва катта харажатларни талаб қилади. Шунинг учун адсорбция усули самарадорлиги, кам энергия сарфи ва нисбатан содда бўлгани учун афзал ҳисобланади. Адсорбция – бу суюқлик фазасидаги маьлум бир компонентнинг (адсорбат) ажралиб адсорбент сиртига ўтиш жараёнидир. Адсорбция тизимларининг икки тури мавжуд: даврий ва узлуксиз (колонна). Даврий адсорбция адсорбентнинг имкониятлари хақида маьлумот беради, бунда у эритмага қўшилади ва сифат ўзгаришлари маьлум вақтларда кузатилади. Ушбу тадқиқотда ишлатилган адсорбент материаллари чиқиндини камайтириш ва уларни барқарор равишда қайта ишлаш имконини бериш учун танланган. Шу мақсадда маҳаллий ўрик ва олхўри данаги потенциал чиқинди сифатида қўлланилади. Олхўри ва ўрик данагидан углеродли адсорбент олиш мақсадида уларни термик пиролиз қилинди. Углерод адсорбентлари, хусусан фаоллаштирилган углерод, ўсимлик мойларини турли хил ифлосликлардан тозалаш учун қўлланилади. Бу жараёнда кераксиз ранглар, ҳидлар ва рангли ёғ кислоталари (РЁК) олиб ташланади. Адсорбция деб аталадиган ушбу жараён адсорбентнинг ғовакли тузилишига асосланиб, ифлосликларни ушлаб қолади. Адсорбциянинг самарадорлиги ифлослантирувчи моддаларнинг турли концентрацияси, ишлатилган углерод адсорбентининг турли кўриниши (кукунсимон ёки гранулали) ҳамда жараён шароитлари, масалан, ҳарорат каби омилларга боғлиқ бўлади.

Кимёвий фаоллаштириш турли хил кимёвий реагент ёрдамида амалга оширилади. Бунда асосан калий гидроксид, натрий гидроксид, калий ва натрий карбонатдан кенг фойдаланилади. Кимёвий реагент билан углерод таъсирланиши натижасида кристалитлар орасидаги боғларни йўқолиши ҳисобига, янги ғовак ва каналлар ва ғовакли структурани шаклланишига олиб келади. Бундан ташқари, кимёвий фаоллаштириш нафақат материални текстура хоссаларини, балки уларни адсорбцион хоссаларини яхшилаши аниқланган. Ушбу мақолада кимёвий фаоллаштириш жараёни шароити, ҳарорат, фаоллаштириш вақти, шунингдек шу параметрларни фаоллантирилаётган углеродни структура-функционал хоссаларига таъсирига боғлиқлиги ўрганилган. Шунингдек, калий карбонат билан углеродли материал таъсирлашув механизми ва унинг хоссаларига таъсири аниқланган.

Тадқиқот объектлари ва усуллари: Кимёвий фаоллаштириш калий карбонат ёрдамида ўтказилди, бунда концентрация, ҳарорат таъсири кўрилади. Олдинги ишларга асосланиб, 20 % ли кимёвий тоза эритмадан фойдаланилди.

Кимёвий фаоллаштиришни карбонизация бўлган (500 ℃) намуналарни турли нисбатларда 20 % ли К2CO3 эритмасига бўктирилиб, маълум бир вақтдан сўнг, уни қуритилиб 800 ℃ да 1-1,5 соат давомида термик ишлов берилади ва кейин нейтралланиб, қуритилади.

Кимёвий фаоллаштириш таъсирида кул миқдорини ўзгариши кўрилди. Бунда асосан К 2CO3 / карбонизатга нисбатан олинган.

Натижалар ва уларнинг муҳокамаси: Фаоллантирилган углеродларда ғоваклилигини ҳосил бўлишига асосан дастлабки материални структурасига, уларни синтез шароитига ва таркибига боғлиқ.

0 1 2 3 4 5 6 7 8 K2CO3 / karbonizatga nisbatan massasi

1-расм. К2CO3 /карбонизатга нисбатан массасини кул миқдорига боғлиқлиги К2CO3 эритмасини карбонизатга таъсирини ўрганиш натижасида кул миқдорини кескин тушиши кузатилган: 4,5 % дан 0,6% га, бу эса минерал компонентларни ювилиши ҳисобига содир бўлган. Лекин озгина кул миқдорини 0,8 % гача ўзгаришининг бир нечта факторлари бор: бунда ишқорнинг концентрацияси юқорилиги, минерал компонентларни эриши ҳисобига чўкма ҳосил бўлиши. Бу эса ишқор концентрациясини ошиши билан эрувчи минерал компонентларни эриши ҳисобига ёки эритмани тўйиниши ҳисобига рекристаллизация даражаси ошиб, кул миқдори ошишига олиб келади [128]. Шунингдек, бу ғовакли структура олишга асос бўлади. Шундай қилиб, К2CO3 ни карбонизатга нисбати тўғри танланиши кул миқдорини минимал миқдорга тушуриш имконини беради. Термирк ёки кимёвий фаоллаштириш натижасида материални намлиги ўзгариши кузатилган. Бу эса бу жараённи мураккаблигини кўрсатади. Натижада эса тўлқинсимон чизиқ ҳосил бўлиб, бу 2-расмда келтирилган. 4,5

400 450 500 550 600 650 700 750 800 850 900 фаоллаштириш ҳарорати, °С

2-расм. Олхўри данаги намлигини термик ишлов беришда ўзгариши Расмдан кўриниб турибдики, ҳарорат ошиши билан намликни тушиб бориши, баъзи ҳароратда уни ўзгармай қолиши, ёки ошиши ва яна тушиши кузатилган. Энги паст намликни кўрсатгичи 700 °C да кузатилган, бу эса максимал миқдорда физик ва кимёвий боғланган сувларни чиқиб кетиши ҳисобига боришини кўрсатади. Ҳароратни 800 °C дан 900 °C га кўтарилиши, намликни қайта ошишига олиб келди. Бунинг асосий сабабларидан бири, органик материални оксидланиши ҳисобига сув ҳосил бўлиши ёки ҳаводан термик ишловдан кейин намликни материални фаол марказларга адсорбцияланиши ҳисобига кетишини тахмин қилиш мумкин. Бу ҳулосалардан термик ишлов беришни углеродли материални структуравий ва таркибий ўзгаришига, бунинг натижасида намлик ўзгаришига олиб келиши кузатилган. Кимёвий фаоллаштириш нафақат материални структуравий, балки адсорбцион хоссаларига ҳам таъсир кўрсатади. Кимёвий фаоллаштириш натижасида материални структуравий ўзгаришларини рентгенфазовий, микроскопик ва спектрал тахлиллари ўтказилади. Рентгенфазовий тахлил натижасида углеродли адсорбентни кристалл структурасини аниқлаш ва унда бўладиган фазовий ўзгариши ўрганилади. Микроскопик тахлиллар хам сканерловчи электрон микроскоп ёрдамида юза морфологиясини ўрганиш имкониятини беради, юзадаги ҳосил бўлган ғовакликлар ва ғоваклар ўлчамини кўрсатади. Спектрал таҳлил ва инфрақизил спектроскопия кимёвий гуруҳларни дастлабки ва фаоллантирилгандан кейинги кўрсатгичларини беради.

(б) 3-расм. Кимёвий ишлов берилгандан кейин намуналарининг ИҚ-спектри: олхўри данаги (а) ва ўрик данаги (б) ИҚ-спектрларда олхўри данаги (а) ва ўрик данаги (б) намунасида 2674, 2160, 2000, 1700, 511.09 см-1 сезилмас пиклар кузатилди. Заифроқ чўққи 2700-2900 см-1 оралиқда пайдо бўладиган алдегид гуруҳидаги С-Н чўзилиши (Н-С=O) туфайли бўлиши мумкин. Заиф чўққи намунадаги алдегид гуруҳларининг паст миқдорини кўрсатиши мумкин. 2160 см -1 даги чўққиси С≡С (учламчи углерод-углерод боғ) ёки C≡N (учламчи углерод-азот боғ) чўққиларига мос келади. Шунингдек, бу ерда ҳам функционал гуруҳларнинг деярли йўқлигини кўрсатади. 1700 см -1 спектрлардаги пиклар С=О (карбонил гурухи) чўзилиши учун характерли ва одатда 1650-1750 см-1 оралиғида пайдо бўлади. Бунда маълум миқдорда карбонил бирикмаларининг мавжудлигини кўрсатади. 511,09 см -1 чўққида одатда С-Н ёки С-Х эгилиш тебранишлари каби эгилиш тебранишлари мавжуд. (бу ерда Х-галогендир). Шундай қилиб, солиштирилган рентген тахлиллари натижасида материални аморфлигини, бундан ташқари кимёвий фаоллаштириш натижасида структурада ўзгаришлар бўлиши, шунингдек кристалл чўққиларни аниқлиги, материални кристаллигидан дарак беради. Фаоллантирилган углеродли адсорбентнинг ғоваклилиги учта асосий факторларга боғлиқ, яъни хомашёни тайёрлаш, хомашёга ишлов бериш ва дастлабки материал структурасига. СЭМ ёрдамида сирт морфологиясини ўрганиш имкониятини беради. Сирт морфологиясини ўрганиш натижасида нафақат дастлабки ва фаоллантирилган материал юзасидаги ғовакларни ўзгариши, балки элемент таркибини ҳам билиш имконини беради.

(а) (б) 4-расм. Кимёвий ишлов берилгандан кейин намуналарининг СЭМ тахлили: олхўри данаги (а) ва ўрик данаги (б) Юқоридаги расмларда олхўри данаги (а) ва ўрик данагининг (б) СЭМ тахлили келтирилиб, ривожланган ғовакли структурани кўрсатади. Катталаштирилган микротасвирларда юзадаги ғоваклар аниқ кўринганлиги, заррачалар юзасида ғовакларнинг текис жойлашганини кўриш мумкин. СЭМ тахлиллари асосида дастлабки намунадан (4-расм) ғовакларини ривожланганлигини, ривожланганда ҳам бир текис тақсимланганлигини кўриш мумкин.

Ҳулоса: Шундай қилиб, кимёвий фаоллаштириш натижасида нафақат сирт морфологиясини ўзгаришига, шунингдек солиштирилган рентген тахлиллари натижасида материални аморфлигини, бундан ташқари кимёвий фаоллаштириш натижасида структурада ўзгаришлар бўлиши, шунингдек кристалл чўққиларни аниқлиги, материални кристаллигидан дарак беради.

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar16 ta adabiyot

  1. 1. РФ патенти 2459863, МРК C11Б 3/00, Б01Ж 20/22. Ўсимлик мойларини кунгабоқар пўстлоги ёрдамида тозалаш усули / Koвaлeв Ю.Н., Kанифатов E.Г., "ЮНКААгопродукт " МЧЖ;
  2. 27.08.11, Бюл. №24. – 4 бет: Хавола.
  3. Camas N, Cırak C, Esendal E. (2007). Сафро уругининг хосилдорлиги, ёғ таркиби ва ёғ кислоталари таркиби. Туркиянинг шимолий шароитларида ўстирилган. Faculty of Agriculture
  4. Journal, 22(1): 98-104.
  5. Bhat ZF, Pathak V, Bukhari SAA, Ahmad SR. Oат браннинг физик-кимёвий ва органолептик бахоси. brannin Beverage and Food World. 2010; 37(6): 37–43.
  6. Ездаков В.Н. Ўзбекистон гилининг адсорбсион хусусиятлари. Докторлик диссертатсияси автореферати. Тошкент , 1961, 47 бет.
  7. Арипов E.A. Табиий минерал сорбентлар, уларни активатсия ва модификатсия қилиш. Тошкент:
  8. Фан, 1970, 250 бет.
  9. Овчаренко Ф.О. Гил ва гил минералларининг гидрофиллиги. Киев, АН Украин нашриёти, 1961,
  10. Марказий Осиё конларининг оқартирувчи эрларини ўрганиш / Залесов Ю.П. рахбарлигида //
  11. SАF VNIIZh хисоботи , 1956, 52 bet.
  12. Орипов Е.О. Табиий минерал сорбентлар ва фарматсия. // Кимё ва фарматсия, 1993, №2, 28-37
  13. Бйков В.Т. Табиий сорбентларнинг тузилиши ва адсорбсион хусусиятлари. Табиий сорбентлар тупламида . M.: Нaукa, 77-87 бет.
  14. Викулова М.Ф. Гил жинслари- чукинди жинсларнинг петрографияси бўйича қўлланма. Л.:
  15. Нeдрa, 1958, t.2, 147-188 бет.
  16. Рекшинская Л.Г. Гил минераллари ва уларнинг чўкинди жинслардаги табиий ассотсияларининг електрон микрофотосуратлар атласи.M.: Нeдрa, 1966, 230 бет.

Metama’lumot

Identifikator
REL-C-011460
Nashr sanasi
2025-12-05
Til
o‘zbek
Konferensiyalar
“Ilm-fan, texnologiya va ta‘limda yangi paradigmalar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
Jild
1
Son
4
DOI
10.66073/refocus-conf/469
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
663–669
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Metadata manbasi
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus
Oxirgi yangilanish
2026-08-25