TA‘LIMDA KASBIY FAOLIYATNI RIVOJLANTIRISHDA SUN‘IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH

Ushbu tezisda sun‘iy intellekt texnologiyalarining ta‘lim jarayoniga ta‘siri. Sun‘iyintellekt vositalarining, bilimlarni baholash tizimini avtomatlashtirish, talaba va o‘qituvchining kasbiykompetensiyasini mustahkamlashdagi imkoniyatlari yoritilgan.

TA’LIMDA KASBIY FAOLIYATNI RIVOJLANTIRISHDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH Ismanova Marg‘uba Numonovna IIV Namangan akademik litseyi o‘qituvchisi

Annotatsiya: Ushbu tezisda sun’iy intellekt texnologiyalarining ta’lim jarayoniga ta’siri. Sun’iy intellekt vositalarining, bilimlarni baholash tizimini avtomatlashtirish, talaba va o‘qituvchining kasbiy kompetensiyasini mustahkamlashdagi imkoniyatlari yoritilgan. Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, ta’lim texnologiyalari, raqamli transformatsiya, kasbiy faoliyat, kompetensiya, pedagogika, axborot texnologiyalari.

USE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN THE DEVELOPMENT OF PROFESSIONAL ACTIVITY IN EDUCATION

Ismanova Marg‘uba Numonovna Teacher, Namangan Academic Lyceum of the Ministry of Internal Affairs marguba0103@gmail.com

Abstract: This paper examines the impact of artificial intelligence technologies on the educational process. It highlights the possibilities of using AI tools to automate knowledge assessment systems and to strengthen the professional competencies of both students and teachers. Keywords: artificial intelligence, educational technologies, digital transformation, professional activity, competence, pedagogy, information technologies.

ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В РАЗВИТИИ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ В ОБРАЗОВАНИИ

Исманова Маргуба Нумоновна Преподаватель Наманганского академического лицея МВД marguba0103@gmail.com

Аннотация В данной статье рассматривается влияние технологий искусственного интеллекта на образовательный процесс. Освещаются возможности использования инструментов ИИ для автоматизации системы оценки знаний и укрепления профессиональных компетенций студентов и преподавателей. Ключевые слова: искусственный интеллект, образовательные технологии, цифровая трансформация, профессиональная деятельность, компетенция, педагогика, информационные технологии.

XXI asrda ta’lim sohasida yuz berayotgan raqamli o‘zgarishlar inson kapitalini rivojlantirishda yangi bosqichni boshlab berdi. Bu jarayonda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari ta’limning barcha bosqichlariga kirib keldi. SI nafaqat o‘quv jarayonini samarali boshqarish, balki o‘qituvchi va talabalar faoliyatini tahlil qilish, o‘quv dasturlarini shaxsiylashtirish imkonini beradi [1]. Globallashuv va raqamli transformatsiya davrida inson kapitalini rivojlantirish, malakali mutaxassislarni tayyorlash va ularning kasbiy kompetensiyalarini uzluksiz takomillashtirib borish har qachongidan ko‘ra muhim ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorida sun’iy intellekt sohasini rivojlantirish davlat siyosatining muhim yo‘nalishi sifatida belgilangan [2]. Bu esa ta’lim tizimida innovatsion yondashuvlarni qo‘llash, zamonaviy pedagoglarni raqamli kompetensiyalar bilan qurollantirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Mahalliy miqyosda ham ushbu yo‘nalishda tadqiqotlar olib borilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi to‘g‘risidagi Farmonida sun’iy intellektni rivojlantirish va uni ta’lim tizimiga integratsiya qilish asosiy yo‘nalishlardan biri sifatida belgilangan [3]. Shuningdek, mahalliy olimlar tomonidan yozilgan maqolalarda sun’iy intellektning o‘quv jarayonida o‘qituvchi faoliyatini yengillashtirish, kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish va shaxsiylashtirilgan o‘quv dasturlarini yaratishdagi afzalliklari ko‘rsatib o‘tilgan [4]. Zamonaviy ta’limda kasbiy faoliyat — bu faqat nazariy bilimlarni egallash emas, balki amaliy ko‘nikmalar, muammolarni hal qilish, texnologiyalar bilan ishlash, shuningdek, mehnat bozorining real talablariga moslashish jarayonini ham o‘z ichiga oladi. Kasbiy faoliyatni samarali rivojlantirish uchun esa an’anaviy metodlardan tashqari, intellektual texnologiyalarni o‘quv jarayoniga integratsiya qilish zaruriyati tug‘ilmoqda. Bu yerda sun’iy intellekt texnologiyalari ayni o‘rinda katta imkoniyatlar eshigini ochmoqda.

Sun’iy intellektning rivojlanish bosqichlariga nazar tashlansa, dastlab u faqat matematik modellarga asoslangan bo‘lsa, bugungi kunda mashinaviy o‘rganish, chuqur neyron tarmoqlar, tabiiy tilni qayta ishlash kabi ilg‘or algoritmlar orqali o‘quvchilarni individual baholash, o‘qitish, tavsiya tizimlarini ishlab chiqish va kasbiy yo‘naltirish jarayonlarida faol qo‘llanilmoqda. Bu esa o‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini chuqur tahlil qilish, ularni real ehtiyojlarga mos tarzda yo‘naltirish imkonini beradi.

Sun’iy intellekt — bu inson fikrlash jarayonini modellashtira oladigan, ma’lumotni tahlil qiluvchi, mustaqil qaror qabul qilish qobiliyatiga ega dasturiy tizimdir [5]. Bugungi kunda ta’lim sohasida sun’iy intellekt quyidagi yo‘nalishlarda qo‘llanilmoqda: intellektual tahlil platformalari (Learning Analytics), avtomatik baholash tizimlari, AI yordamida kontent yaratish (dars rejalari, testlar, mashg‘ulot ssenariylari), virtual o‘quvchi va o‘qituvchi yordamchilari.

ChatGPT, Copilot, Gemini, Khanmigo kabi AI-assistentlar o‘qituvchilarga o‘quv materiallarini ishlab chiqish, muammoli savollarga javob topish, hamda tahliliy yozuvlarni tayyorlashda yordam bermoqda [6]. Bu esa pedagogning ijodkorlik salohiyatini oshiradi, vaqtni tejaydi va ta’lim sifatini yaxshilaydi.

Talabalarning kasbiy shakllanish jarayonida ham sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish keng imkoniyatlar yaratadi. AI asosidagi o‘quv platformalari — Coursera, EdX, Udemy, Khan Academy — talabalarga o‘z qiziqish va bilim darajasiga mos individual o‘quv yo‘nalishlarini tanlash imkonini beradi [7].

Shuningdek, virtual laboratoriyalar va simulyatsiyalar yordamida talabalar nazariy bilimni amaliy ko‘nikma bilan uyg‘unlashtira oladi. Masalan, tibbiyot yo‘nalishida virtual bemorlar bilan mashg‘ulotlar o‘tkazish, texnik yo‘nalishlarda AI asosidagi modellashtirish amaliyotlari qo‘llanilmoqda [8].

Ta’limda sun’iy intellektdan foydalanish — bu zamonaviy ta’limning tabiiy bosqichi. U pedagogik jarayonni optimallashtirish, shaxsiylashtirilgan o‘qitish tizimini yaratish, baholash jarayonini avtomatlashtirish va kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish imkonini beradi.