BO‘LAJAK INGLIZ TILI O‘QITUVCHILARINI ASLIY BADIIY MATNLARNI O‘QISHGA O‘RGATISH JARAYONINI TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI

axamiyati, ularning o‘qishga o‘rgatishdagi ishlashi, takomillashtirilgan metodikaning asosiy ishlashiva uni olib tashlashni usullari ko‘rib chiqiladi. Metodikada interaktiv usullar, tanqidiyfikrlashni rivojlantirish strategiyalari va lingvomadaniy kompetentsiyani belgilashga topshiriqlarasosiy o‘rinni egallaydi.

BO’LAJAK INGLIZ TILI O’QITUVCHILARINI ASLIY BADIIY MATNLARNI O’QISHGA O’RGATISH JARAYONINI TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI

Mirzayeva Zilola Maxammadjon qizi Namangan davlat unversiteti tayanch doktoranti

Annotatsiya: Ushbu maqola bo'lajak ingliz tili o'qituvchilarini asliy badiiy matnlarni o'qishga o'rgatish jarayonini takomillashtirish metodikasini o'rganadi. Asliy badiiy matnlar bilan ishlashning

ahamiyati, ularni o'qishga o'rgatishdagi qiyinchiliklar, takomillashtirilgan metodikaning asosiy elementlari va uning samaradorligini baholash usullari ko'rib chiqiladi. Metodikada interaktiv usullar, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish strategiyalari va lingvomadaniy kompetentsiyani oshirishga qaratilgan topshiriqlar asosiy o'rinni egallaydi. Kalit so'zlar: Bo'lajak ingliz tili o'qituvchilari, asliy badiiy matnlar, o'qish ko'nikmasi, takomillashtirish metodikasi, interaktiv usullar, tanqidiy fikrlash, lingvomadaniy kompetentsiya, badiiy tahlil, talqin.

МЕТОДИКА СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ ПРОЦЕССА ОБУЧЕНИЯ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА ЧТЕНИЮ ОРИГИНАЛЬНЫХ ХУДОЖЕСТВЕННЫХ ТЕКСТОВ

Мирзаева Зилола Махаммаджон кызы Наманганский государственный университет, базовый докторант

Аннотация: В данной статье рассматривается методика совершенствования процесса обучения будущих учителей английского языка чтению оригинальных художественных текстов. Рассматриваются важность работы с оригинальными художественными текстами, трудности обучения чтению, основные элементы усовершенствованной методики и методы оценки ее эффективности. Методика ориентирована на интерактивные методы, стратегии развития критического мышления и задания, направленные на повышение лингвокультурной компетентности. Ключевые слова: Будущие учителя английского языка, оригинальные художественные тексты, навыки чтения, методика совершенствования, интерактивные методы, критическое мышление, лингвокультурная компетентность, художественный анализ, интерпретация.

METHODOLOGY FOR IMPROVING THE PROCESS OF TEACHING FUTURE ENGLISH TEACHERS TO READ ORIGINAL ARTISTIC TEXTS

Mirzayeva Zilola Makhammadjon qizi Namangan State University PhD student

Annotation: This article studies the methodology for improving the process of teaching future English teachers to read original art texts. The importance of working with original art texts, the difficulties of teaching them to read, the main elements of the improved methodology and methods for assessing its effectiveness are considered. The methodology focuses on interactive methods, strategies for developing critical thinking, and tasks aimed at increasing linguistic and cultural competence. Keywords: Future English teachers, original art texts, reading skills, improvement methodology, interactive methods, critical thinking, linguistic and cultural competence, artistic analysis, interpretation

KIRISH Ingliz tili o'qituvchisining kasbiy kompetentsiyasi nafaqat til grammatikasi va leksikasini bilish, balki adabiyotga, xususan asliy badiiy matnlarni o'qish va tahlil qilish ko'nikmasiga ham asoslanadi. Asliy badiiy matnlar - bu ingliz tilida yozilgan, o'z madaniyati va tarixini aks ettiruvchi asl asarlardir. Ushbu matnlar tilni o'rganish, madaniyatni tushunish va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish uchun boy material bo'lib xizmat qiladi. Bo'lajak ingliz tili o'qituvchilarini asliy badiiy matnlarni o'qishga o'rgatish muhim vazifa hisoblanadi, chunki ular kelajakda ushbu matnlarni o'quv jarayoniga integratsiya qilib, o'quvchilarning til, madaniyat va tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishlari kerak. Muammoning dolzarbligi: Ta'lim amaliyotida bo'lajak ingliz tili o'qituvchilari asliy badiiy matnlarni o'qish va tahlil qilishda bir qator qiyinchiliklarga duch kelishadi. Bularga matnning murakkab tili, lingvomadaniy farqlarni tushunmaslik, badiiy tahlil ko'nikmalarining yetishmasligi va o'quv jarayoniga matnlarni integratsiya qilishda metodik qiyinchiliklar kiradi. Tadqiqot maqsadi: Bo'lajak ingliz tili o'qituvchilarini asliy badiiy matnlarni o'qishga o'rgatish jarayonini takomillashtirish metodikasini ishlab chiqish va uning samaradorligini baholash. Tadqiqot vazifalari:

1. Asliy badiiy matnlarni o'qishga o'rgatishning nazariy asoslarini o'rganish. 2. Amaliyotdagi mavjud usullarni tahlil qilish va ularning kamchiliklarini aniqlash. 3. Takomillashtirilgan metodikaning asosiy elementlarini ishlab chiqish. 4. Metodikaning samaradorligini baholash uchun mezonlar va indikatorlarni aniqlash. 5. Amaliy tajriba o'tkazish va metodikaning samaradorligini baholash. Bugungi globallashuv davrida chet tillarini, xususan, ingliz tilini o‘qitish jarayoni nafaqat grammatik va leksik bilimlarni o‘rgatish bilan cheklanmaydi. Til – bu madaniyat, tafakkur va muloqot vositasi sifatida qaralmoqda. Ayniqsa, badiiy (adabiy) matnlar tilni real kontekstdagi ifodasi sifatida alohida o‘rin tutadi. Shu bois, ingliz tilini chuqur o‘rgatishda asli badiiy matnlar (authentic literary texts) dan foydalanish alohida e’tibor talab etadi. Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining bu boradagi tayyorgarligi – ularning kelajakdagi kasbiy samaradorligini belgilovchi muhim omildir. Shuning uchun ham, ayni paytda O‘zbekistonda bu borada olib borilayotgan ishlar, mavjud muammolar va takomillashtirish yo‘llari dolzarb ahamiyatga ega. Zamonaviy ingliz tilini o‘qitish jarayonida asl (authentic) badiiy matnlar o‘quvchilarda til kompetensiyasini, madaniy tafakkurni va estetik didni rivojlantirishda muhim vosita hisoblanadi. Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining asli badiiy matnlar bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish esa ularning kelajakdagi kasbiy faoliyatida hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Asli badiiy matnlar – bu sun’iy soddalashtirilmagan, yozuvchi tomonidan tabiiy tilda yaratilgan, san’at, madaniyat, estetik tuyg‘ularni o‘z ichiga olgan matnlardir. Ingliz tilida bu turga quyidagilar kiradi: ✓ Hikoyalar (short stories), ✓ Romanlar (novels), ✓ Dramalar (plays), ✓ She’rlar (poems), ✓ Esse va badiiy tasvirlangan maqolalar (literary essays). Ularning asosiy afzalliklari: Reallik va kontekst: tilning kundalik, emotsional va madaniy jihatlari ko‘rsatib beriladi. Estetik tarbiya: o‘quvchilarning dunyoqarashi, fikrlash madaniyati rivojlanadi. Madaniy kompetensiya: ingliz tilida so‘zlashuvchi xalqlarning hayoti, qadriyatlari, tafakkuriga yaqinlashish imkonini beradi. Lingvistik boylik: idiomatik iboralar, frazeologizmlar, stilistik vositalarni o‘rganishga xizmat qiladi. Olingan natijalar shuni ko'rsatadiki, bo'lajak ingliz tili o'qituvchilarini asliy badiiy matnlarni o'qishga o'rgatish jarayonini takomillashtirish uchun interaktiv usullar, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish strategiyalari va lingvomadaniy kompetentsiyani oshirishga qaratilgan topshiriqlardan foydalanish zarur. Takomillashtirilgan metodika bo'lajak o'qituvchilarning nafaqat til ko'nikmalarini, balki badiiy tahlil, tanqidiy fikrlash va lingvomadaniy kompetentsiyani ham rivojlantirishga yordam beradi. Bu esa ularga kelajakda ushbu matnlarni o'quv jarayoniga muvaffaqiyatli integratsiya qilib, o'quvchilarning til, madaniyat va tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish imkoniyatini beradi. Xulosa qilib shuni ayta olamizki bo'lajak ingliz tili o'qituvchilarini asliy badiiy matnlarni o'qishga o'rgatish jarayoni takomillashtirilishi zarur. Takomillashtirilgan metodika interaktiv usullar, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish strategiyalari va lingvomadaniy kompetentsiyani oshirishga qaratilgan topshiriqlarga asoslanishi kerak. Asli badiiy matnlar orqali o‘qitiladigan ingliz tili o‘quvi nafaqat til o‘rgatish, balki madaniyat, tafakkur va shaxsiy kamolotni ham ta’minlaydi. Bo‘lajak o‘qituvchilarda ushbu ko‘nikmalarni shakllantirish — ularning professional yetukligining asosi hisoblanadi. Bu yo‘nalishda olib borilayotgan ilmiy-amaliy ishlarni tizimlashtirish va yangicha metodik yondashuvlarni joriy etish zarurdir. Tadqiqot natijalari ta'lim amaliyotida bo'lajak ingliz tili o'qituvchilarini tayyorlash jarayonini takomillashtirish uchun foydali bo'lishi mumkin. Kelajakdagi tadqiqotlar metodikaning turli bosqichlarida qo'llaniladigan aniq usullar va strategiyalarni o'rganishga qaratilishi kerak.