JISMONIY TARBIYA DARSLARIDA HARAKATLI O‘YINLARDAN FOYDALANISHNING SAMARADORLIGI YANGI O‘ZBEKISTON TARAQQIYOT STRATEGIYASIDAGI TA‘LIM TIZIMIDAGI ISLOHOTLAR

Mazkur ilmiy ishda, jismoniy tarbiya darslarida harakatli o‘yinlardan foydalanishning samaradorligi tahlil qilingan. Tadqiqot Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasidagi ta‘lim tizimidagi islohotlar kontekstida amalga oshirilgan. Ishda, harakatli o‘yinlarning jismoniy tarbiya jarayonida o‘quvchilarning jismoniy va psixologik rivojlanishiga qanday ta‘sir ko‘rsatishi, o‘quvchilarning faolligini va motivatsiyasini oshirishdagi roli, hamda bunday o‘yinlarning pedagogik jihatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari ta‘lim tizimida innovatsion metodlarning qo‘llanilishi, jismoniy tarbiya samaradorligini oshirishga yordam beradi.

JISMONIY TARBIYA DARSLARIDA HARAKATLI OʻYINLARDAN FOYDALANISHNING SAMARADORLIGI YANGI O‘ZBEKISTON TARAQQIYOT STRATEGIYASIDAGI TA'LIM TIZIMIDAGI ISLOHOTLAR Hazratqulov Jasur Shoyim oʻgʻli O‘zbekiston-Finlandiya pedagogika instituti magistri, Ilmiy rahbar J.J.Eshnazarov O‘zbekiston Respublikasi, Samarqand shahri Email: usanovad482@gmail.com https://doi.org/10.5281/zenodo.15653105 Annotatsiya: Mazkur ilmiy ishda, jismoniy tarbiya darslarida harakatli oʻyinlardan foydalanishning samaradorligi tahlil qilingan. Tadqiqot Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasidagi ta'lim tizimidagi islohotlar kontekstida amalga oshirilgan. Ishda, harakatli oʻyinlarning jismoniy tarbiya jarayonida oʻquvchilarning jismoniy va psixologik rivojlanishiga qanday ta'sir koʻrsatishi, o‘quvchilarning faolligini va motivatsiyasini oshirishdagi roli, hamda bunday o‘yinlarning pedagogik jihatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari ta'lim tizimida innovatsion metodlarning qo‘llanilishi, jismoniy tarbiya samaradorligini oshirishga yordam beradi. Kalit so‘zlar: Harakatli oʻyinlar, jismoniy tarbiya, samaradorlik, Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi, ta'lim islohotlari, o‘quvchilarning faolligi, pedagogik usullar, motivatsiya.

ЭФФЕКТИВНОСТЬ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ПОДВИЖНЫХ ИГР НА УРОКАХ ФИЗКУЛЬТУРЫ РЕФОРМЫ В СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ В НОВОЙ СТРАТЕГИИ РАЗВИТИЯ УЗБЕКИСТАНА Annotatsiya: В данном научном исследовании анализируется эффективность использования подвижных игр на уроках физической культуры. Исследование было проведено в контексте реформ в системе образования в рамках Стратегии развития Нового Узбекистана. Рассматривается влияние подвижных игр на физическое и психологическое развитие учащихся, роль этих игр в повышении активности и мотивации учащихся, а также педагогические аспекты подвижных игр. Результаты исследования подчеркивают важность применения инновационных методов в системе образования для повышения эффективности физической культуры. Ключевые слова: Подвижные игры, физическое воспитание, эффективность, Стратегия развития Нового Узбекистана, реформы образования, активность учащихся, педагогические методы, мотивация.

THE EFFECTIVENESS OF USING ACTIVE GAMES IN PHYSICAL EDUCATION LESSONS REFORMS IN THE EDUCATION SYSTEM IN THE NEW UZBEKISTAN DEVELOPMENT STRATEGY Abstract: This scientific paper analyzes the effectiveness of using physical games in physical education classes. The research was conducted in the context of education reforms within the New Uzbekistan Development Strategy. The paper discusses how physical games influence the physical and psychological development of students, their role in enhancing students' activity and motivation, and the pedagogical aspects of such games. The research findings highlight the importance of applying innovative methods in the education system to improve the effectiveness of physical education.

Keywords: Physical games, physical education, effectiveness, New Uzbekistan Development Strategy, education reforms, student activity, pedagogical methods, motivation.

KIRISH Jismoniy tarbiya – o‘quvchilarning jismoniy va ruhiy salomatligini ta'minlash, ularni sog‘lom hayot tarziga yo‘naltirishda muhim ahamiyatga ega. Harakatli oʻyinlar esa, jismoniy tarbiya jarayonida oʻquvchilarning faolligini oshiruvchi vosita sifatida katta ahamiyatga ega. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi doirasida, ta'lim tizimida bir qator islohotlar amalga oshirilmoqda, bunda jismoniy tarbiya va sport sohasidagi innovatsion yondashuvlar ham o‘rin tutadi. Ushbu ishda, harakatli oʻyinlarning jismoniy tarbiya samaradorligiga qanday ta'sir ko‘rsatishini tahlil qilish maqsad qilingan. Dolzarbligi. Jismoniy tarbiya darslarida harakatli oʻyinlarni samarali qo‘llash, o‘quvchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish va ularda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasida ta'lim tizimidagi islohotlar doirasida, bunday o‘yinlardan foydalanishning samaradorligini o‘rganish zarur. Maqsad: Jismoniy tarbiya darslarida harakatli oʻyinlarning samaradorligini tahlil qilish va Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasidagi ta'lim islohotlari kontekstida ularning o‘quvchilarga ta'sirini baholash. Vazifalar. Harakatli oʻyinlar orqali jismoniy faollikni oshirish metodlarini o‘rganish. Harakatli oʻyinlarning o‘quvchilar uchun motivatsion ta'sirini tahlil qilish. Jismoniy tarbiya darslarida bunday o‘yinlardan foydalanishning pedagogik ahamiyatini aniqlash. Usullar: Tajriba sinovlari: O‘quvchilar orasida harakatli oʻyinlar qo‘llangan sinflarda jismoniy faollikni baholash. Anketalar va intervyular: O‘quvchilar va o‘qituvchilar orasida o‘tkazilgan so‘rovlar yordamida fikrlarni yig‘ish. Statistik tahlil: O‘quvchilarni fizikal faollik va ularning jismoniy salomatlik darajasi bo‘yicha ma'lumotlarni tahlil qilish. 1-jadval. Jismoniy tarbiya darslarida harakatli oʻyinlardan foydalanishga oid tajriba dasturi: Davr Faoliyat Ma'lumot to‘plash usuli 1-hafta Jismoniy faollikni baholash O‘quvchilarni testdan o‘tkazish 2-4-haftalar Harakatli oʻyinlarni qo‘llash Sinovlar va kuzatish 5-hafta O‘quvchilarning javoblarini tahlil qilish So‘rov va intervyu 6-hafta Natijalarni umumlashtirish Statistik tahlil

2-jadval. Jismoniy tarbiya darslarida harakatli oʻyinlardan foydalanish samaradorligi uchun maxsus mashqlar majmuasi va meyorlari Mashq nomi Meyori Baholash meyarlar “To‘pni olib O‘quvchi 5 marta to‘pni 5 ta to‘pni olib yugurishda: 10 ball yugurish” o‘yini olib yugurishi kerak, har 4 ta to‘pni olib yugurishda: 8 ball bir to‘pni tez va aniq tarzda 3 ta to‘pni olib yugurishda: 6 ball olib kelishi zarur. 2 ta to‘pni olib yugurishda: 4 ball 0-1 ta to‘p: 0 ball

“To‘pni topish va O‘quvchi to‘pni ma’lum 5 ta to‘pni topib yugurish: 10 ball yugurish” o‘yini joydan topib, belgilangan 4 ta to‘pni topib yugurish: 8 ball joyga tez va aniq olib 3 ta to‘pni topib yugurish: 6 ball kelishi kerak. 2 ta to‘pni topib yugurish: 4 ball 1 ta to‘pni topib yugurish: 2 ball “Koordinatsiya O‘quvchi 10 marta to‘pni 10 marta to‘g‘ri bajarish: 10 ball va tezlik mashqi” olib yugurib, tez va aniq 8 marta to‘g‘ri bajarish: 8 ball qaytarish bilan harakat 6 marta to‘g‘ri bajarish: 6 ball qilish kerak. 4 marta to‘g‘ri bajarish: 4 ball “Tezlik va O‘quvchi tezlikni va 10 marta tezkor bajarish: 10 ball reaksiya mashqi” reaksiya tezligini 8 marta tezkor bajarish: 8 ball yaxshilash uchun 6 marta tezkor bajarish: 6 ball belgilangan tezlikda 4 marta tezkor bajarish: 4 ball harakat qilish kerak. “Kuch va O‘quvchi kuchni va 10 marta kuchli va aniq bajarish: 10 ball ko‘nikma muvozanatni yaxshilash 8 marta kuchli va aniq bajarish: 8 ball mashqi” uchun maxsus mashqlarni 6 marta kuchli va aniq bajarish: 6 ball bajarishi zarur. 4 marta kuchli va aniq bajarish: 4 ball

Mashqlarni takrorlash va tizimli ravishda amalga oshirish, o‘quvchilarni yanada faol va jismoniy rivojlangan qilishga yordam beradi. NATIJALAR TAHLILI Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, jismoniy tarbiya darslarida harakatli oʻyinlardan samarali foydalanish, o‘quvchilarning faolligini, motivatsiyasini va jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishga yordam beradi. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasida ta'lim sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar bu jarayonni qo‘llab-quvvatlashga imkon yaratadi.

2-jadval. Jismoniy tarbiya darslarida harakatli oʻyinlardan foydalanishga oid statistik tahlili Guruh Boshlang'ich O'rtacha Yakuniy O'rtacha T-test Natijasi (p-qiymat) Eksperimental 65 75 0.05 Eksperimental 75 74 0.05 Nazorat 68 70 0.68 Nazorat 70 71 0.68

Eksperimental guruhda boshlang'ich va yakuniy o'rtacha ko'rsatkichlar orasidagi farqning Pqiymati 0.05 ga teng, bu esa harakatli oʻyinlardan foydalanishning jismoniy tayyorgarlikka samarali ta'sir ko'rsatishini tasdiqlaydi. Nazorat guruhda esa p-qiymati 0.68 bo'lib, bu guruhda farqning ahamiyati yo'qligini ko'rsatadi. Harakatli oʻyinlar jismoniy tarbiya darslarida samarali qo‘llangan taqdirda, o‘quvchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasi oshadi, ularning faolligi va motivatsiyasi yuksaladi. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasida ta'lim tizimiga kiritilgan islohotlar, bunday o‘yinlarni qo‘llashni kengaytirish va innovatsion usullarni qo‘llashni rag‘batlantiradi.