КОМБИНАЦИЯЛАШТИРИЛГАН РАДИАЦИОН-КОНВЕКТИВ ҚУЁШ ҚУРИТГИЧИДА МЕВАЛАРНИ ДИСПЕРС ҚАТЛАМ ГИДРОДИНАМИКАСИНИ МОДЕЛИ.

Мақолада мева-сабзавот ва полиз маҳсулотларини мажбурий-конвектив куритиш жараёнининг гидродинамик модели таклиф килинган бўлиб, иссиқлик ташувчи окимини куритиладиган махсулотга йуналиши, маҳсулот катламининг дисперслик даражаси, сфероидлар, ясси диск ва ясси пластина кўринишларида куритиш гидродинамикаси пластмассали, металл ва ёгоч панжарали таянчлар мисолида зарурий формулалар ва мезонли тенгламалар асосида моделлаштирилган.

UDK 621.1.016 КОМБИНAЦИЯЛАШТИРИЛГАН РАДИAЦИОН-КОНВЕКТИВ ҚУЁШ ҚУРИТГИЧИДА МЕВАЛАРНИ ДИСПЕРС ҚАТЛАМ ГИДРОДИНАМИКАСИНИ МОДЕЛИ. И.Л.Неъматов1, Б.Э.Хайриддинов2 1.Қарши муҳандислик иқтисодиёт институти, 2.Қарши давлат университети https://doi.org/10.5281/zenodo.14835767 Аннотация: Мақолада мева-сабзавот ва полиз маҳсулотларини мажбурий-конвектив куритиш жараёнининг гидродинамик модели таклиф килинган бўлиб, иссиқлик ташувчи окимини куритиладиган махсулотга йуналиши, маҳсулот катламининг дисперслик даражаси, сфероидлар, ясси диск ва ясси пластина кўринишларида куритиш гидродинамикаси пластмассали, металл ва ёгоч панжарали таянчлар мисолида зарурий формулалар ва мезонли тенгламалар асосида моделлаштирилган. Калит сузлар: мева-сабзавот маҳсулотлари, мажбурий-конвектив куритиш, намлик, гидравлик каршилик, ламинар оким, сфероид, ясси диск, ясси пластина, маҳсулот катлами.

МОДЕЛИРОВАНИЕ ГИДРОДИНАМИКИ ДИСПЕРСНОГО СЛОЯ ФРУКТОВ В КОМБИНИРОВАННОЙ РАДИАЦИОННО-КОНВЕКТИВНОЙ СОЛНЕЧНОЙ СУШИЛКЕ. Аннотация: В статье предложена гидродинамическая модель принудительноконвективной сушки плодоовощной продукции, в которой направление потока теплоносителя к высушиваемому продукту степень дисперсности слоя продукта, гидродинамика сушки плодов и овощей в виде сфероидов, плоских дисков и плоских пластин, а также опор c пластмассовыми, металлическими и деревянными решетками, смоделирован на основе необходимых формул и критериальных уравнений Ключевые слова: плодоовощная продукция, принудительно-конвективная сушка, влажность, гидравлическое сопротивление, ламинарный поток, сфероил, плоский лиск, плоская пластина, слой продукта

MODELING THE HYDRODYNAMICS OF THE DISPERSED LAYER OF FRUITS IN A COMBINED RADIATION-CONVECTION SOLAR DRYER. Abstract: In the article, a hydrodynamic model of forced-convective drying of fruits and vegetables and sugar products is proposed, the direction of the heat carrier flow to the product to be dried, the degree of dispersion of the product layer, the hydrodynamics of drying in the form of spheroids, flat disks and flat plates are used as examples of supports with plastic, metal and wooden bars. modeled on the basis of necessary formulas and criterion equations. Keywords: fruit and vegetable products, forced-convective drying, humidity, hydraulic resistance, laminar flow, spheroid, flat disc, flat plate, product layer

КИРИШ Меваларнинг дисперс қатламининг гидродинамикасини мажбурий конвектив қуритиш шароитида ўрганиш муҳим амалий аҳамиятга эга: меваларнинг дисперс қатламининг гидравлик қаршилигини ва мажбурий шамоллатиш тизимидаги энергия харажатларини аниқлаш; таркибий, технологик ва оперaцион муаммоларни ҳал қилишга қаратилган. ТАДҚИҚОТ МЕТОДОЛОГИЯСИ Қуёш нурида қуритиш бўйича мавжуд адабиётларда мажбурий конвектив қуритиш шароитида турли хил меваларнинг дисперс қатламининг гидродинамикасининг муаммолари соддалаштирилган тарзда ҳал қилинади: меваларнинг дисперс қатламининг гидравлик қаршилиги назарий ёки экспериментал равишда асосланмаган; Шунингдек мажбурий конвекцияни таъминлаш учун энергия харажатлари ва бу харажатларнинг қуёш қуритиш мосламасининг иссиқлик балансидаги улуши аниқланмаган. Ҳар хил меваларни анъанавий термал ва қуёш-конвектив қуритиш пайтида мфҳсулотлар қатлам сеткали (тўрли) стелажларга жойлаштирилди (1-расм).

1-расм. Қуритиладиган меваларни стелаж қатламларида жойлашиши. Стaционар қатламнинг гидродинамикасини кўриб чиқишда иккита асосий модел қўлланилади [2,3], уларда заррачалар қатлами сифатида қаралади. - характерли гидравлик диаметрига эга бўлган ўраш каналлари тизими (ички вазифа - филтрлаш модели);

- ҳаракатланувчи оқим атрофида учиб юрувчи заррачалар тўплами (ташқи муаммоли оқим модели). Биринчи модел жуда кенг тарқалган. Иккинчи модел табиийроқ бўлиб, меваларни қуритиш жараёнларининг физик характеристикасини акс эттиради. Мева қатламидаги босимнинг пасайиши, қатламнинг ўзи ва тутувчи тўрнинг гидравлик қаршилиги билан аниқланади; иссиқлик ташувчи ҳаво оқимининг тезлигига, ғоваклиги, қатлам ва панжаранинг қўполлигига; деворларнинг шаклига геометрик ўлчамларига ва оқим йўналишга боғлиқ бўлади. Қуритиш жараёнларида меваларнинг стaционар қатламининг гидродинамикаси қуйидаги метадолик шароитларда кўриб чиқилади (1-расм): 1. Иссиқлик ташувчи ҳаво оқимининг йўналиши қатлам текислигига перпендикуляр. Бу йўналиш энг мақбул бўлиб, барча заррачалар учун тенг қуритиш шароитларини таъминлайди. 2. Дисперс қатламнинг ўлчамлари заррача катталикларидан икки марта каттароқдир, шунинг учун деворларнинг қатламларини гидродинамикасига таъсири ҳисобга олинмайди. 3. Қуритиш материали - мевалар шаклига кўра уч турга бўлинади: - сфероидлар: ўрик, узум, олхўри ва бошқалар (1-расм 1А); - текис дисклар: олма, беҳи, нок ва бошқалар бўлакларга бўлинади (1Б-расм); текис пластиналар: қовун қирқимлари (1C-расм).

4. Тутқич панжаралари сифатида пластик ва металл тўр, ёғоч панжара ишлатилган.(1 D-расм) Қатламдаги оқим режимини аниқлаш учун қуритиш объекти сифатида турли хил меваларнинг дисперс қатламларининг гранулометрик параметрлари дастлабки Wн=100% ва охирги W намлигида қуритиш амалиётига хос бўлган, экспериментал равишда ўрганилди: ўриклар (сфероидлар), олмалар (дисклар), қовунлар (пластиналар).Қатламдаги иссиқ ҳаво оқим тезлиги қатламнинг ғоваклилиги билан белгиланади: 𝑤0 = 𝑤/ɛ. (1) Қатламдаги иссиқ ҳаво оқим режими Рейнолдс сони билан аниқланади: филтрлаш модели учун 𝑅𝑒 = 𝑤𝑑э /𝜈𝜒 (2) оқим модели учун 𝑅𝑒 = 2𝑤𝑑э /3𝜈𝜒 . (3) Оқим тезлиги 𝑤 = 0,80. . .1,0 м/с диапазонда мажбурий конвекцияга хосдир. Табиий ҳаво оқимининг конвектив оқим тезлиги 𝑤 < 0,8 м/с дан ошмайди. Ҳаво оқимининг 𝑤 > 0,8 м/с тезликда бўлиши оқимнинг тўлиқ турбулентлик режимида содир бўлади ва қатламнинг гидравлик қаршилиги кескин ортади. Меваларнинг дисперс қатламининг гидродинамик характеристикалари учун иссиқлик ташувчи ҳаво оқимининг тезлиги 𝑤 = 0,8. . .1,0 м/с. га тенг. Тадқиқот Натижалари Ва Муҳокамаси Камерали қуёш қуритгич мосламасида, маҳсулот қуритиш камерасига жойлаштирилади. Қуритиш агенти иссиқ ҳаво ҳажмий ҳаво қиздириш қуёш коллекторида вентелятор ёрдамида қизиган ҳаво (40-500С)етказиб берилади. Бу қизиган ҳаво қуритиладиган маҳсулот қатламлари орқали конвектив усулида амалга ошади. Бундай мосламаларда ранги ёрқин (оқ майиз, кишмиш, олма, нок, қовун) мева-сабзавотларни қуритиш мақсадга мувофиқ бўлиб, тайёр маҳсулотни куринишни сифатли бўлишини таъминлайди. Камерали қуёш қуритиш мосламаларининг ишлаб чиқариш самарадорлиги 1м2 қуритиш стелаж турида 18....10 кг ҳўл маҳсулот ёйилади ва 3,8...4,2 кг ҳўл маҳсулот ёйилади ва 3,8...4,2 кг тайёр маҳсулот олишни таъминлайди[1]. 1-жадвалда назарий ва экпериментал тадқиқотлар йўли билан олинган турли хил мевалар қатламидаги оқим режимининг параметрлари кўрсатилган, иссиқлик ташувчи ҳаво оқими ҳарорати 40 °С бўлганда: 1-жадвалдан кўриниб турибдики, кўриб чиқилаётган барча мевалар учун 𝑅𝑒 = 2 · 103 шарти бажарилади ва барча ҳолатларда оқим режими ламинардир. Сферик ва бўлакларда (тартибсиз шаклли) қўйилган материалларнинг тасодифий тўпламларида босимнинг фарқини ҳисоблаш учун кўплаб формулалар мавжуд [2-5]. Хорижий ва маҳаллий амалиётда Эрган формуласи (ички муаммо) кўпинча (2) формулага мувофиқ 0,1 < 𝑅𝑒 < 104 да ишлатилади [6,7]. 𝐻𝜒2 𝜌𝜈𝑤 ∆𝑃0 = 𝜉0 ; (4) 𝜀 3 𝑑э2 𝑅𝑒 < 2 · 103 учун Карман-Козений (ташқи вазифа) формула (3) бўйича [2,3,5]. 9𝐻𝜒2 𝜌𝜈𝑤 ∆𝑃0 = 𝜉0 (5) 2𝜀 3 𝑑э2 Кичик Рейнолдс сонларидаларида (ламинар режим 𝑅𝑒 < 2 · 103 ) формула (4) формула (5) га айланади.

Қатламнинг гидравлик қаршилик коэффициенти қуйидагича кўринишда ифодаланади [6]: 𝜉0 = 𝐴 + 𝐵/𝑅𝑒 (6) Ушбу қовушқоқлик коэффициенти ва Рейнолдс сони ўртасидаги боғлиқликни ифодалайди. (6) формуладаги доимий А ўрта қисмдаги қаршиликни акс эттиради. 𝑅𝑒 > 103 режимида бўлиб (олд қаршилик), иккинчи ҳад 𝐵/𝑅𝑒 𝑅𝑒 > 103 Стокс режимида (ёпишқоқ қаршилик). Адабиётда сферик жисмлар ва бўлак материаллар учун ифодалар (7) берилган: ички вазифа учун 𝜉0 = 150 + 𝜓1,75 𝑅𝑒; (7) ва ташқи вазифа учун 𝜉0 = 73 + 0,28 𝑅𝑒/𝜓; (8) Сферик жисмлар учун (7) ва (8) формулалар жуда аниқ натижалар беради [2,5]. Ясси дисклар (𝑑 >> ℎ) ва пластиналар (ℎ < 𝑑 << 𝑙) учун формулалар (7) ва (8) сезиларли оғишларни беради, чунки бу формулалар изометрик шаклдаги жисмлар учун (𝑑 ≈ ℎ ≈ 𝑙). Интерполяция ва энг кичик квадратлар усулларидан фойдаланиб, дисклар ва пластиналар учун (7) ва (8) формулалар бўйича доимийларни аниқладик[6,7,8]. 1) ички вазифа учун: текис дисклар 𝜉0 = 120 + 𝜓 · 0,45 𝑅𝑒; (9) текис пластиналар 𝜉0 = 95 + 𝜓0,21 𝑅𝑒; (10) 2) ташқи вазифа учун: текис дисклар 𝜉0 = 17 + 0,18 𝑅𝑒/𝜓; (11) текис пластиналар 𝜉0 = 17 + 0,16 𝑅𝑒/𝜓; (12) 1-жадвалда турли дисперс қатламларнинг гидродинамикасини ҳисоблаш натижалари келтирилган. Сфероид пластиналар учун гидравлик қаршилик коэффициентлари 𝜉0 дисклар ва пластиналарга қараганда юқори. Сфероидлар ёпишқоқ ишқаланиш (сферик юзалар атрофидаги оқим) ва паст қаршиликка қарши устунликка эга. Ясси дисклар ва плиталар юқори тортишиш (катта ўрта қисм) ва паст ёпишқоқ қаршилик (кичик қалинлик) га эга. Сфероидлар қатламидаги босимнинг пасайиши ∆𝑃0 дискларга қараганда паст, пластиналар учун эса дискларга қараганда юқори. Бу қатламдаги босимнинг пасайиши асосан қаршиликка боғлиқлигини айтишга имкон беради, чунки: - сфероидлар яхши текисланган сиртларга эга, нисбатан ёпишқоқлиги шунинг учун паст қаршиликка эга; - дисклар катта горизонтал юзаларга эга, юқори қаршилик ва - паст ёпишқоқликка эга, - пластиналар мутаносиб равишда сезиларли даражада горизонтал ва вертикал сиртларга эга , мутаносиб равишда катта қаршиликка ва ёпишқоқликка эга. 1-жадвалдан кўриниб турибдики, (4) боғлиқлик (5) дан кўра қатламдаги босим тушишининг юқори қийматларини беради. Қуритиш вақтида меванинг қисқариши натижасида χ қатламининг концентрaцияси 1,4...5,8 марта камаяди. Материалнинг Wк охирги намлигида қатламдаги босимнинг пасайиши ∆𝑃0 ундан 10 ёки кўп марта камаяди (1-жадвал). Тўрлар ва панжаралар гидравлик жиҳатдан бир хил тақсимланган маҳаллий қаршилик сифатида қабул қилинади [7,8]. 1 D Расмда панжара катакчаларининг дизайн диаграммаси кўрсатилган.

Асосий гранулометрик ва гидродинамик параметрлар мумкин бўлган максимал қадоқлаш билан турли хил меваларнинг тарқалган қатламлари сонлар суратида 𝑊н ,махражида 𝑊к қийматлар келтирилган.

𝑊к , % 19-20 19-20 17-19 0,0315 0,049 0,035 𝑑, м 0,0211 0,0405 0,0238 0,01 0,02 0,3 ℎ, 𝑙, 𝑚 ; 0,004 0,005 0,25 𝑓 0,921 0,648 0,527 𝜓 1,09 1,543 1,897 𝑑 𝑑э 𝑑×𝜓 +ℎ (𝑑 + ℎ)/2 0,523 0,773 0,795 𝜒 0,234 0,55 0,136 0,477 0,227 0,205 𝜀 0,766 0,45 0,864 𝑤, м/с 0,2…0,5 0,2…0,5 0,2…0,5 0,42 … 1,05 0,88 … 2,20 0,98 … 2,44 𝑤0 , м/с 0,26 … 0,65 0,44 … 1,11 0,23 … 0,58 744 … 1861 501 … 1252 544 … 1360 𝑅𝑒 по (2) 1114 … 2789 501 … 1252 1415 … 3536 496 … 1241 333 … 834 363 … 907 𝑅𝑒 по (3) 743 … 1857 334 … 835 943 … 2358 1564 … 3689 467 … 989 312 … 637 𝜉0 по (7)(9)(10) 2263 … 5444 468 … 989 658 … 1504 201 … 393 56 … 114 48 … 93 𝜉0 по (8)(11)(12) 265 … 552 57 … 114 97 … 216 0,401 … 2,398 0,792 … 4,189 1,21 … 6,202 ∆𝑃0 , Па по (4) 0,0426 … 0,25 0,047 … 0,215 0,0013 … 0,007 0,235 … 1,15 0,426 … 2,179 0,834 … 4,097 ∆𝑃0 , Па по (5) 0,0223 … 0,117 0,022 … 0,112 0,0008 … 0,005

Панжара орқали ўтадиган иссиқлик ташувчи ҳаво оқимининг филтрлаш тезлиги 𝑤𝑧 = 𝑤0 /з (9) Панжарадаги босим фарқи 𝜌𝑤𝑧2 ∆𝑃𝑧 = 𝜉𝑧 (10) Гидравлик қаршилик коэффициентлари [6] га мувофиқ белгиланади ва пластик тўрлар энг паст (кичик тешиклар) ва ёғоч панжаралар ҳамда уларнинг оралиғидан иборат деб олинади. Қатламнинг гидравлик қаршилиги (сфероидлар) қанчалик паст бўлса, панжаранинг таъсири шунчалик катта бўлади; Қатламнинг (пластинанинг) гидравлик қаршилиги қанчалик катта бўлса, панжара таъсири шунчалик кам бўлади. Оқим тезлиги ошиши билан панжаранинг таъсири кучаяди, бу табиийдир. Чекланган мева намлиги Wк да қатламдаги босимнинг фарқи ∆𝑃0 камаяди. Тутувчи панжаранинг умумий босим тушишига ∆𝑃 таъсирини оширади.

Юқорида таъкидлаб ўтилганидек, қатлам зарралари атрофидаги оқим модели физик нуқтаи назардан реалроқдир, чунки қатламнинг умумий қаршилиги аслида барча заррачалар қаршиликларининг йиғиндисидир [9,10,11]. Юқоридаги натижалар қатламдаги меваларни максимал даражада қадоқлаш шарти учун олинган. Ҳақиқий шароитда қадоқлаш зичлиги паст бўлади ва қуритиш жараёнида (меванинг қисқариши натижасида) χ концентрaцияси пасаяди. Қатламнинг камайиши билан филтрлаш модели тобора сунъий бўлиб боради ва турли шароитларда умуман мос келмайди.

Агар қадоқлаш бўш бўлса ва қуритишда меванинг қисқариши жараёнида заррачалар орасидаги масофа ошади. Шартга кўра [9] 𝐿 > 2𝛿 (11) зарраларнинг ўзаро таъсирини эътиборсиз қолдириш мумкин ва дисперс қатламнинг элементлари алоҳида заррачалар йиғиндиси сифатида кўриб чиқилади (оқими модели бутунлай ташқи вазифа). Бундай шароитларда гидродинамик ҳисоблар учун алоҳида тартибга солинган жисмлар учун тавсия этилган ифодалар қўлланилади. (2-жадвал)

2-жадвалда ҳар хил меваларнинг тутувчи панжаралари ва дисперс қатламларининг асосий гидродинамик кўрсаткичлари:

1-пластмасса ва 2-металл тўр; 3-ёғоч панжара; сонлар суратида 𝑊н ,махражида 𝑊к 2-жадвал Параметр Панжара Сфероид Диск Пластина тури

𝑤𝑧 , м/с 1 0,64…1,6 1,35…3,36 1,49…3,72 2 0,5…1,26 1,06…2,65 1,17…2,94 3 0,73…1,84 1,54…3,86 1,71…4,27 𝑅𝑒, по (15) 1 108…271 227…568 252…629 2 60…151 127…317 140…351 3 1195…2988 2512…6279 2781…6953 𝜉𝑧 1 0,848…0,73 0,735…0,712 0,726…0,727 2 0,378…0,305 0,316…0,276 0,311…0,274 3 0,171…0,17 0,170…0,183 0,169…0,186 ∆𝑃𝑧 , Па 1 0,189…1,02 0,726…4,39 0,879…5,5 2 0,104…0,21 0,183…0,399 0,199…0,439 3 0,0504…0,313 0,221…1,49 0,269…1,85 ∆𝑃, Па по (4)и (18) 0,497 … 2,88 0,957 … 5,19 1,68 … 7,33 1 0,125 … 0,578 0,135 … 0,720 0,0509 … 0,235 2 0,457 … 2,50 0,834 … 4,28 1,32 … 6,29 3 0,085 … 0,366 0,0889 … 0,313 0,04 … 0,121 0,431 … 2,55 0,0842 … 4,53 1,36 … 6,58 0,0576 … 0,348 0,0644 … 0,372 0,0147 … 0,087 ∆𝑃, Па по (5)и (18) 0,326 … 1,64 0,591 … 3,18 1,3 … 5,22 1 0,105 … 0,439 0,117 … 0,617 0,0505 … 0,233

3 0,285 … 1,25 0,939 … 4,19 0,468 … 2,27 0,0648 … 0,227 0,0402 … 0,118 0,259 … 1,30 0,0701 … 0,210 0,477 … 2,52 0,0374 … 0,210 0,976 … 4,48 0,045 … 0,268 0,0142 … 0,084 Қуйида алоҳида мева зарралари йиғиндисининг моделини кўриб чиқайлик. Ҳар бир заррачадаги босимнинг ўзгариши 𝜌𝑤 2 ∆𝑃1 = 𝜉1 (12) ва заррачалар қатламидаги умумий босимнинг ўзгариши 2𝐻𝜒𝜌𝑤 2 ∆𝑃0 = 𝜉1 (13) 𝜀3 𝑑 Формуладан аниқланади. Бир заррача учун гидравлик қаршилик коэффициенти Рейнолдс сонининг функциясидир 𝑅𝑒 = 𝑤𝑑э /𝜈 (14) Ушбу функционал боғлиқликларни тавсифловчи кўплаб интерполяция формулалари мавжуд (4-10). Бу формулаларнинг барчаси турли шаклдаги изометрик жисмлар учун мўлжалланган. 3-жадвалда якуний намлик Wк да индивидуал мева зарралари қатламининг гидродинамик ҳисоблаш натижалари кўрсатилган. (5), (8), (10), (12), формулалар ёрдамида дисперс қатлам модели учун олинган натижаларни қиёсий таҳлил қилинган ва формулалар (13) ёрдамида алоҳида заррачалар йиғиндиси модели учун уларнинг яхши яқинлашувини кўрсатади (3-жадвал). Максимал тафовут ± 8% дан ошмайди. “Охирги намликдаги алоҳида мева зарралари қатламининг асосий гидродинамик параметрлари Wк 3-жадвал Параметр Сфероид Диск Пластина

𝑤0 , м/с 0,26…0,65 0,44…1,11 0,23…0,58 𝑅𝑒, по (22) 261…652 272…689 192…481 𝜉1 0,631…0,547 0,305…0,211 0,164…0,138 ∆𝑃0 , Па по (11) 0,026…0,143 0,027…0,115 0,00009…0,005 ∆𝑃0 , Па, 1 0,109…0,465 0,174…0,62 0,0506…0,238 По (11) и(12) 2 0,0686…0,254 0,0647…0,213 0,0403…0,122 3 0,0415…0,236 0,0396…0,271 0,0143…0,087 1-пластмасса ва 2-металл тўр, 3-ёғоч панжара ХУЛОСА Демак, (11)-шарт чегараловчи ҳисобланади, унгача қатлам дисперс ўрам сифатида қаралади, ундан кейин у алоҳида заррачалар йиғиндиси сифатида қаралади. Динамик чегара қатламининг қалинлиги қуйидаги муносабат билан белгиланади [11] 𝛿 = 4,64𝑑э √Re (15) Заррачалар орасидаги масофани қуйидагича ифодалаш мумкин 3 𝜒 𝐿 = 𝑑э ( √ 𝑚𝑎𝑥 )−1 ; (16) 𝜒 𝜒𝑚𝑎𝑥 - L=0 бўлганда қатламдаги заррачаларнинг максимал мумкин бўлган концентрaцияси (15) ни ҳисобга олган ҳолда (11) дан концентрaциянинг чегаравий қийматини 𝜒𝑛 аниқланди:

9,28 𝜒𝑛 = 𝜒𝑚𝑎𝑥 ( + 1)3 (17) √𝑅𝑒 Демак, шартга биноан 𝜒 > 𝜒𝑛 ; 𝐿 < 2𝛿 (18) мевалар қатлами дисперс қадоқланган деб қаралади - оқим модели ва гидродинамик ҳисоблаш (3), (5), (8), (11), (12), (14)-(18) формулалар бўйича амалга оширилади; Шартга биноан 𝜒 < 𝜒𝑛 ; 𝐿 > 2𝛿 (19) Мева қатлами алоҳида заррачалар йиғиндиси - тўлиқ ташқи оқим модели сифатида қаралади ва гидродинамик ҳисоблаш алоҳида тартибга солинган жисмлар учун (11)-(12), (14)- ифодалар ёрдамида амалга оширилади. Қуритиш жараёнида мева маҳсулотининг қисқариши 𝜒𝑛 ўзгаришига сезиларли таъсир қилади, яъни қатлам гидродинамикасининг ўзгаришига олиб келади. Меваларнинг дисперс қатламларининг берилган гидродинамик параметрлари қуритиш маҳсулоти ҳажмига қараб мажбурий шамоллатишнинг гидравлик харакатларини аниқлаш ва шу асосда мажбурий шамоллатиш қувватини аниқлаш имконини беради.