Asosiy mazmunga o‘tish
MaqolaOchiq kirish

THE DIRECT AND INDIRECT INFLUENCE OF LATIN ON MODERN LANGUAGES

Maxmudov Zafar MardanovichSamarkand State Medical University, Department of Languages, assistant2023

JurnalResearch Focus International Scientific JournalJild 2Son 6Sahifa 132–136

Annotatsiya

Inson hayoti davomida turli insonlar bilan uchrashadi, turli millat vakillarining urf-odat va tilidagi o‘ziga xosliklarga duch keladi. Binobarin, bugungi kunda ilmiy adabiyotlar bilan ishlash jarayonida “olik til” hisoblanmish lotin tilining boshqa tillarda “yashayotganligi”ni ko‘p kuzatamiz. Maqolada lotin tilining bugungi kunda zamonaviy tillarga ta‘siri haqida so‘z boradi. Bu maqolada lotin tilining tarqalishi haqida to‘liq to‘xtalmadik, ayrim keng tarqalgan terminlar haqida so‘z yuritdik, xolos.

Boshqa tillarda

inglizchaTHE DIRECT AND INDIRECT INFLUENCE OF LATIN ON MODERN LANGUAGES

In the course of life a person meets various people and encounters the distinctive features of the customs and languages of representatives of different nations. Accordingly, today, while working with scientific literature, we often observe that Latin, which is considered a “dead language”, is “living” in other languages. The article discusses the influence of Latin on modern languages today. In this article we did not dwell fully on the spread of the Latin language, but only spoke about certain widely used terms.

o‘zbekLOTIN TILINING ZAMONAVIY TILLARGA BEVOSITA VA BILVOSITA TA‘SIRI

Inson hayoti davomida turli insonlar bilan uchrashadi, turli millat vakillarining urf-odat va tilidagi o‘ziga xosliklarga duch keladi. Binobarin, bugungi kunda ilmiy adabiyotlar bilan ishlash jarayonida “olik til” hisoblanmish lotin tilining boshqa tillarda “yashayotganligi”ni ko‘p kuzatamiz. Maqolada lotin tilining bugungi kunda zamonaviy tillarga ta‘siri haqida so‘z boradi. Bu maqolada lotin tilining tarqalishi haqida to‘liq to‘xtalmadik, ayrim keng tarqalgan terminlar haqida so‘z yuritdik, xolos.

ruschaПРЯМОЕ И КОСВЕННОЕ ВЛИЯНИЕ ЛАТЫНИ НА СОВРЕМЕННЫЕ ЯЗЫКИ

В течение своей жизни человек встречает разных людей, сталкивается с особенностями обычаев и языка представителей разных национальностей. Поэтому сегодня в процессе работы с научной литературой мы часто наблюдаем, что латинский язык, считающийся «дальним языком», «живет» в других языках. В статье говорится о влиянии латыни на современные языки сегодня. В этой статье мы не стали останавливаться на распространении латинского языка, а лишь рассказали о некоторых общеупотребительных терминах.

Kalit so‘zlar

  • Latin language
  • modern language
  • foreign language
  • native language
  • international language
  • world language
  • dead language
  • borrowed words
  • word formation

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

LOTIN TILINING ZAMONAVIY TILLARGA BEVOSITA VA BILVOSITA TA’SIRI Maxmudov Zafar Mardanovich Samarqand davlat tibbiyot universiteti Tillar kafedrasi assistenti Email: maxmudovzafar4510@gmail.com; Normurodova Sohiba Mallaevna Samarqand davlat tibbiyot universiteti Tillar kafedrasi stajyor-assistenti, https://doi.org/10.5281/zenodo.8034739 Annotatsiya: Inson hayoti davomida turli insonlar bilan uchrashadi, turli millat vakillarining urf-odat va tilidagi o’ziga xosliklarga duch keladi. Binobarin, bugungi kunda ilmiy adabiyotlar bilan ishlash jarayonida “olik til” hisoblanmish lotin tilining boshqa tillarda “yashayotganligi”ni ko’p kuzatamiz. Maqolada lotin tilining bugungi kunda zamonaviy tillarga ta’siri haqida so’z boradi. Bu maqolada lotin tilining tarqalishi haqida to’liq to’xtalmadik, ayrim keng tarqalgan terminlar haqida so’z yuritdik, xolos. Kalit so’zlar: lotin tili, zamonaviy til, chet tili, ona tili, xalqaro til, jahon tili, o’lik til, o’zlashma so’zlar, so’z yasalishi. DIRECT AND INDIRECT INFLUENCE OF LATIN ON MODERN LANGUAGES Abstract: During his life, a person meets different people, encounters peculiarities of customs and language of representatives of different nationalities. Therefore, today, in the process of working with scientific literature, we often observe that the Latin language, which is considered a "distant language", "lives" in other languages. The article talks about the influence of Latin on modern languages today. In this article, we did not dwell on the spread of the Latin language, we only talked about some common terms. Keywords: Latin language, modern language, foreign language, mother tongue, international language, world language, dead language, borrowed words, word formation. ПРЯМОЕ И КОСВЕННОЕ ВЛИЯНИЕ ЛАТЫНИ НА СОВРЕМЕННЫЕ ЯЗЫКИ Аннотация: В течение своей жизни человек встречает разных людей, сталкивается с особенностями обычаев и языка представителей разных национальностей. Поэтому сегодня в процессе работы с научной литературой мы часто наблюдаем, что латинский язык, считающийся «дальним языком», «живет» в других языках. В статье говорится о влиянии латыни на современные языки сегодня. В этой статье мы не стали останавливаться на распространении латинского языка, а лишь рассказали о некоторых общеупотребительных терминах. Ключевые слова: латинский язык, современный язык, иностранный язык, родной язык, интернациональный язык, мировой язык, мертвый язык, заимствованные слова, словообразование.

KIRISH Hozirgi zamon pedagogikasi chet tili fanining maktablarda va oliy o‘quv yurtlarida o‘quvchi va studentlarni har tomonlama rivojlantiruvchi o‘quv fani sifatida e’tirof etmoqda. Jamiyatshunos va psixolok olimlar bironta chet tilini o‘rganishning ahamiyatini alohida ta’kidlab unga jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy taraqqiyotning harakatlantiruvchi omili sifatida baho bermoqdalar. Maqsad, bo‘lajak mutaxassislarimiz dunyoning u yoki bu mamlakatiga borganda ularning tillarida gapira bilishlaridir. Biz ushbu maqolada tibbiyot muassasalarida ta’lim

olayotgan yoshlarimizning chet (ingliz, nemis, frantsuz) tillarini amaliy jihatdan egallashlaridagi qiyinchiliklarni bartaraf etish haqida fikr yuritamiz. MA’LUMOTLAR VA USLUBLAR Lotin tili qadimdan tibbiyot fanlari tili bo‘lgan. Qadimgi dunyo faylasuflari, tabiblari va notiqlari lotin tilidan xalqaro so‘zlashuv vositasi - tili sifatida foydalanishgan. Lotin tili hozirgi kunda o‘lik til hisoblansada, butun dunyo tibbiyot sohasida ishlayotgan mutaxasislar uchun eng qulay til bo‘lib qolmoqda. Butunjahon tibbiyot terminologiyasi shu tilga asoslangan. Zamonaviy shifokor lotin tilini mukammal bilmog‘i shart va zarur. Nima uchun? Birinchidan, tibbiyotni yaxshi o‘zlashtirish va tushinish uchun. Ikkinchidan, bemorlar orasida kelib chiqadigan ayrim muammolarning oldini olish uchun. Uchinchidan, zamonaviy til (ingliz, nemis, fransuz) larni tez va osonroq o‘zlashtirish uchun. Avvalambor shuni ta’kidlash lozimki, tilshunos olimlarning hisoblariga qaraganda, ingliz tilida eng ko‘p qo‘llaniladigan 20000 so‘zning 10400 tasi lotin tili so‘zlarining o’zagidan yasalgan, 2200 tasi yunoncha , 5400 tasi anglo-sakson tili mahsuli ekan. Bundan ko‘rinib turibdiki chet tilini o‘rganuvchi mutaxasislar lotin tilini o‘rganishlari zarurdir. Biz quyida lotincha –inglizcha –nemischa –frantsuzcha -o‘zbekcha ayrim so’zlarning ekvivalentini e’tiboringizga havola etamiz va yuqoridagi fikrga ishonch hosil qilamiz. Lotincha Inglizcha Nemischa Frantsuzcha O’zbekcha

agricola, ae, f peasant der Bauer aricole, paysan. dehqon, agriculture dehqonchilik

amica, ae, f friend das Freunt ami, m do’st

animalis, is, f animal das Tier animal hayvon

collega, ae, f collegue der Kollege collegue; m hamkasb

dens, ntis, f toothe der Zahn dent; f tish

elephantus, i, m elephant der Elefant elephant, m fil

fructus, us, m fruit die Fruchte fruit; m meva

genus, eris, n generation die Generation generation; f nasl, jins

grammatica, ae, f grammar die Grammatik grammaire grammatika

gutta, ae, f drop der Tropfen goutte; f tomchi

herba, ae, f greens das Gras herbe; f(bot) o’t, ko’kat

homo, inis, m person der Mensch homme; m odam

humanus, a, um humanitarian dei humanite; f insoniylik Menschlichkeit

imago, inis, f image das Bild image; f tasvir, surat

index, icis, m index finger der Zeigenfinger index; m ko’rsatkich barmoq

leo, leonis, m lion der lowe lion sher, arslon

mons, montis, m mountain der berg montagne; f, mont; tog’, tepalik m natalis, e born geboren naitre (tug’ilmoq) tug’ulgan

nomen, inis, n name der Name nom; m ism, nom

odor, oris, m smell dei Rieche odeur; f hid

os, ossis, n bone der Knochen os; m (anat) suyak

parens, ntis, m, f parents die Eltern parents; m, pl ota-ona

patria, ae, f motherland der Vatersland patrie; f vatan

planta, ae, f plant das Gras plante, f o’simlik, ekin

repetitio, onis, f repeat wiederholen repetitio; f takrorlash

septimus, a, um seventh siebente septieme yettinchi

sol, solis, m sun die Schule soleil; m quyosh

thorax, acis, m thorax der Thorax thorax; m ko’krak qafasi

vir, viri, m man der Mann viril (kishi) erkak kishi

vita, ae, f life das Leben vie; f, vivant hayot

vulnus, eris, n wound der wurm ulcere (med) yara,jarohat

nasus, i, m nose der Nase nez (anat) burun

Lotin tilining III turlanish Femininum rodiga mansub Nominativusda -o qo’shimchasi bilan tugaydigan otlar asosan, Genetivus Singularisda –onis qo’shimchasiga ega bo’ladi. Masalan: palpatio, onis, f –paypaslash, negizi paltation;

injectio, onis, f –igna orqali dori yuborish, negizi injection; curatio, onis, f –davolash, negizi curation; auscultation, onis, f –eshitib ko’rish, negizi auscultation. Ana endi lotin tili so’z negizi zamonaviy Yevropa tillarida deyarli bir hilda yozilishga ekanligini xohlangan til lug’atlarida ko’rishingiz mumkin. Bu yerda, hurmatli o’quvchida faqat o’sha tilning fonetikasidan ozroq xabardor bo’lishlikning o’zi yetarli bo’ladi. Demak, Siz o’rganayotgan tilingizning fonetuk bilimlarini qo’llab, lotin tili leksikasidan bemalol foydalanishingiz mumkin. Chunki, bunday holatlar ko’plab uchraydi. XULOSA Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, lotin tilining ahamiyati va imkoniyati cheksizdir. O‘ziga do‘st bo‘lgan har bir yosh o‘quvchi zamonaviy tillarni o‘rganishda lotin tilidan foydalanishi maqsadga muvofiqdir.

Iqtiboslar dinamikasi

ReLibrary iqtiboslari

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Kim iqtibos qilgan1

ReLibrary’da chop etilgan va ushbu yozuvga iqtibos keltirgan ilmiy ishlar, yangisi yuqorida.

  1. PHARMACEUTICAL TERMINOLOGY IN LATIN

    qizi Hamroyeva Bonu Baxtiyor, Xamidovna Xamdamova Muqaddas · Research Focus International Scientific Journal · 2026

Adabiyotlar17 ta adabiyot

  1. Сохиба Маллаевна Нормуродова, Тиббий атамаларни шакллантириш усуллари, SCIENCE AND EDUCATION, SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 11, NOVEMBER 2022
  2. Yorova Sayora Karimovna, Aytmuratova Perxan Kenjabaevna, Esanova Maftuna Bakhodirovna, Normurodova Sohiba Mallaevna. (2023). PHRASEOLOGICAL UNITS IN THE MEDICAL FIELD OF ENGLISH AND UZBEK CULTURES. DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE, 2(2), 10–13. https://doi.org/10.5281/zenodo.760859310.5281/zenodo.7608593
  3. Sohiba Mallayevna Normurodova, Sayora Karimovna Yorova, Nemis tili frazeologik birikmalari va tilning lug’at boyligi, SCIENCE AND EDUCATION, SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 4, ISSUE 2, FEBRUARY 2023, www.openscience.
  4. Mardanovich M. Z. et al. Some Considerations about Legal Solutions and Practices of Certain Problems Writing Recipes //Annals of the Romanian Society for Cell Biology. – 2021. – С. 5341-5352.
  5. Mardanovich M. Z. The place of problematic and heuristic methods in the process of teaching latin and medical terminology //Web of Scientist: International Scientific Research Journal. – 2022. – Т. 3. – №. 3. – С. 587-591.
  6. Zafar Mardanovich Maxmudov, Bobur Salimovich Sharipov Lotin tili va tibbiy terminologiya fanini o’qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanishning didaktik tamoyillari va uning asosi haqida fikrlar // Academic research in educational sciences. 2021. №6. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/lotin-tili-va-tibbiy-terminologiya-fanini-o-qitishda- innovatsion-texnologiyalardan-foydalanishning-didaktik-tamoyillari-va-uning (дата обращения: 31.05.2023).
  7. Maxmudov Z. M. Lotin tili va tibbiyot terminologiyasi fanini o’qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan unumli foydalanish istiqbollari //Urganch davlat universiteti,“Ilm sarchashmalari. – С. 118-120.
  8. Zafar M., Bobur S., Dilmurod B. O. R. Scientific and pedagogical basis of teaching the theory of decisions in school chemistry //International Journal of Philosophical Studies and Social Sciences. – 2021. – Т. 1. – №. 3. – С. 192-196.
  9. Mardanovich M. Z., Salimovich S. B., Arzimurodovich B. D. Modern Methods of Teaching Latin and Medical Terminology in Uzbekistan //International Journal of Development and Public Policy. – 2021. – Т. 1. – С. 5.
  10. Maxmudov Z. M. Teaching correct pronunciation of latin as an international language of medicine in medical education institutions, Global Technovation 5th International Multidisciplinary Scientific Conference Hosted From Paris, France //March 30th. – 2022. – С. 30-31.
  11. Qurbonova Z., Maxmudov Z. Lotin tilida klinik terminlarning to’g’ri qo’llanish yuzasidan fikrlar //Евразийский журнал академических исследований. – 2023. – Т. 3. – №. 3 Part 3. – С. 23-27.
  12. Ozoda A., Mardanovich M. Z. Na’matak–bebaho ne’mat //Scientific Impulse. – 2023. – Т. 1. – №. 9. – С. 301-306.
  13. Omonova M., Makhmudov Z. Modern signs of using the quince plant in folk medicine //International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research. – 2023. – Т. 3. – №. 4. – С. 41-45.
  14. Maxmudov Z. Retsepturada eritmalarning qoʻllanilishi yuzasidan ayrim mulohazalar //Eurasian Journal of Academic Research. – 2022. – Т. 2. – №. 6. – С. 524-527.
  15. Maxmudov Z. M. Lotin tili va tibbiy terminologiyani o’rganishda o’zbek tili grammatikasining o’rni //Science and Education. – 2022. – Т. 3. – №. 11. – С. 756-759.
  16. Махмудов З. М., Шарипов Б. С. Талабаларнинг фанни яхши ўрганишлари учун психо– эмоционал таъсир этишда халқ мақол ва маталларидан тўғри фойдаланиш (лотин тили ва тиббий терминология фани мисолида) //Zbiór artykułów naukowych recenzowanych. – С. 112.
  17. Maxmudov Z. M. Retsept yozishda duch kelinadigan ayrim muammolarning qonuniy yechimi va amalda qo’llash haqida ba’zi mulohazalar,“ //O’zbekistonda ilmiy-amaliy tadqiqotlar” mavzusidagi.

Metama’lumot

Identifikator
REL-A-010642
Nashr sanasi
2023-07-05
Til
inglizcha
Jurnal
Research Focus International Scientific Journal
Jild
2
Son
6
DOI
10.66073/researchfocus.v2i6.288
ISSN
2181-3833 · 2181-3833
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
132–136
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Ko‘rishlar
52026-10-10 dan beri o‘lchanmoqda
Metadata manbasi
Research Focus International Scientific Journal
Oxirgi yangilanish
2026-09-06