Asosiy mazmunga o‘tish
Maqola14.00.00Ochiq kirish

БУҚОҚ КАСАЛЛИГИНИ ХИРУРГИК ДАВОЛАШДА СТРУМЭКТОМИЯНИНГ ТЕХНИК ВА ТАКТИК ЖИХАТЛАРИНИ ЯХШИЛАШ

G‘ozibekov Jamshid IsanbayevichSamarqand davlat tibbiyot universiteti2025

JurnalResearch Focus International Scientific JournalJild 4Son 6Sahifa 303–307

Annotatsiya

Ҳозирги кунга қадар қалқонсимон безга операция йули билан киришни амалга оширишда, аксарият ҳолларда, Кохернинг ёқасимон кесмаси қўлланилади. Ушбу кириш усули кенг операцион майдонни яратишни таъминлайди, аммо бу жуда травматик бўлиб косметик жиҳатдан кам натижа беради. Сўнгги 10-15 йил ичида бўйин олд юзасига, аксилляр, кўкрак олди, параареоляр, орқа мия, трансорал линиялар орқали, миниинвазив робот ёрдамида турли хил вариантларда кириш йўллари мавжуд. Ушбу муаммолардан келиб чиккан холда буқоқ касаллиги билан операция қилинган 112 нафар бемордан асосий гурухдагиларига такомилаштирилган ретрактор кулланилганида таккослаш гурухидаги беморарга нисбатан ижобий натижалар курсаткичи сезиларли даражада ошди.

Boshqa tillarda

ruschaУЛУЧШЕНИЕ ТЕХНИЧЕСКИХ И ТАКТИЧЕСКИХ АСПЕКТОВ СТРУМЭКТОМИИ ПРИ ХИРУРГИЧЕСКОМ ЛЕЧЕНИИ ЗОБА

До настоящего времени при осуществлении оперативного доступа к щитовидной железе в большинстве случаев применяется воротникообразный разрез Кохера. Такой доступ обеспечивает создание широкого операционного поля, однако он весьма травматичен и даёт малый косметический результат. За последние 10-15 лет появились различные варианты доступа через переднюю поверхность шеи, а также по аксиллярной, переднегрудной, параареолярной, задней и трансоральной линиям, в том числе с помощью миниинвазивных роботизированных технологий. Исходя из этих проблем, среди 112 больных, оперированных по поводу зоба, применение усовершенствованного ретрактора у пациентов основной группы позволило значительно повысить показатель положительных результатов по сравнению с больными группы сравнения.

inglizchaIMPROVING THE TECHNICAL AND TACTICAL ASPECTS OF STRUMECTOMY IN THE SURGICAL TREATMENT OF GOITER

To date, in performing surgical access to the thyroid gland, Kocher‘s collar incision is used in most cases. This approach ensures the creation of a wide operative field, but it is highly traumatic and gives a poor cosmetic result. Over the last 10-15 years various access options have become available through the anterior surface of the neck and along axillary, anterior chest, periareolar, posterior and transoral lines, including minimally invasive robot-assisted approaches. Proceeding from these problems, among 112 patients operated on for goitre, the use of an improved retractor in the patients of the main group significantly increased the rate of positive outcomes compared with the patients of the comparison group.

Kalit so‘zlar

  • jarohat kengaytirgich
  • strumektomiya
  • subtotal reseksiya
  • takomillashtirilgan retraktor
  • tireoperoksidaza
  • ultratovushli disektor-aspirator (Cusa)

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

БУҚОҚ КАСАЛЛИГИНИ ХИРУРГИК ДАВОЛАШДА СТРУМЭКТОМИЯНИНГ ТЕХНИК ВА ТАКТИК ЖИХАТЛАРИНИ ЯХШИЛАШ Ғозибеков Жамшид Исанбаевич Самарқанд давлат тиббиёт университети https://doi.org/10.5281/zenodo.15813224 Аннотация. Ҳозирги кунга қадар қалқонсимон безга операция йули билан киришни амалга оширишда, аксарият ҳолларда, Кохернинг ёқасимон кесмаси қўлланилади. Ушбу кириш усули кенг операцион майдонни яратишни таъминлайди, аммо бу жуда травматик бўлиб косметик жиҳатдан кам натижа беради. Сўнгги 10-15 йил ичида бўйин олд юзасига, аксилляр, кўкрак олди, параареоляр, орқа мия, трансорал линиялар орқали, миниинвазив робот ёрдамида турли хил вариантларда кириш йўллари мавжуд. Ушбу муаммолардан келиб чиккан холда буқоқ касаллиги билан операция қилинган 112 нафар бемордан асосий гурухдагиларига такомилаштирилган ретрактор кулланилганида таккослаш гурухидаги беморарга нисбатан ижобий натижалар курсаткичи сезиларли даражада ошди. Калит сўзлар: жарохат кенгайтиргич, струмэктомия, субтотал резекция, такомилаштирилган ретрактор, тиреопероксидаза, ултратовушли дисектор-аспиратор (Cusa).

СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ТЕХНИЧЕСКИХ И ТАКТИЧЕСКИХ ВОЗМОЖНОСТЕЙ СТРУМЭКТОМИИ ПРИ ХИРУРГИЧЕСКОМ ЛЕЧЕНИИ БОЛЕЗНИ ЗОБА Гозибеков Жамшид Исанбаевич Самаркандский государственный медицинский университет Аннотация. На сегодняшний день наиболее распространенным хирургическим доступом к щитовидной железе является разрез Кохера. Этот доступ обеспечивает широкое операционное поле, однако он весьма травматичен и имеет плохие косметические результаты. За последние 10-15 лет были разработаны различные доступы: через переднюю поверхность шеи, подмышечные, переднегрудные, параареолярные, дорсальные, трансоральные линии, а также с помощью миниинвазивного робота. Ввиду этих проблем в исследовании 112 оперированных пациентов с зобом использовался усовершенствованный ранорасширитель по сравнению с контрольной группой, что значительно увеличило положительные результаты. Ключевые слова: расширитель раны, струмэктомия, субтотальная резекция, усовершенствованный ранорасширитель, тиреопероксидаза, ультразвуковой диссектораспиратор (Cusa).

IMPROVEMENT OF TECHNICAL AND TACTICAL CAPABILITIES OF STRUMECTOMY IN SURGICAL TREATMENT OF GOITER DISEASE Gozibekov Jamshid Isanbayevich Samarkand State Medical University Abstract. To date, the most common surgical approach to the thyroid gland is the Kocher incision. This approach provides a wide operative field, but it is very traumatic and has poor cosmetic results. Over the past 10-15 years, various approaches have been developed: through the anterior surface of the neck, axillary, anterior chest, paraareolar, dorsal, transoral lines, and with the help of a mini-invasive robot. In view of these problems, in a study of 112 patients with goiter operated on, the improved retractor was used in comparison with the control group, significantly increasing the positive results. Keywords: wound expander, strumectomy, subtotal resection, improved retractor, thyroperoxidase, ultrasonic dissector-aspirator (Cusa).

КИРИШ Сўнгги ўн йилликларда эндокрин касалликлар таркибида тиреопатиялар кескин равишда ўсиб бормоқда малакали тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, келгуси йилларда қалқонсимон без касалликлари билан касалланган беморлар сонининг янада кўпайишини кутиш мумкин (И.И. Дедов ва бошқ, 2000, А.П. Калинин ва бошқ , 2004) Шундай қилиб, ҳозирда аҳоли орасида қалқонсимон без касалликларидан тугунли ва кўп тугунли эутиреоид букокнинг пайдо бўлиш частотаси 30% дан 62% гача ўзгариб туради, бу буқоқ эндемиясининг мавжудлиги, экологик муаммолар ва тиббий профилактика йўналишининг сустлашиши билан боғлиқ (А.Ф. Романчишен 1992 ва Калинин ва бошқалар, 2004) Шунга кўра, жарроҳлик аралашувларининг сони ҳам кўпаймоқда, чунки жарроҳлик усули тугунли буқоқни даволашда етакчи ҳисобланади (М.И. Балаболкин 1998) Сўнгги йилларда букокнинг тугун шаклларини олдини олиш ва даволашда эришилган ютуқларга қарамай, хирургик даволашнинг натижалари ҳар доим ҳам жарроҳлар ва эндокринологларни қониқтирмайди, бу биринчи навбатда операциядан кейинги гипотиреоз ривожланиши ва касалликнинг қайталаниши билан боғлиқ (В.Г. Аристархов, 1998). Баъзи тадқиқотчилар қалқонсимон бездаги тугунларни тўлиқ олиб ташлашгача шунингдек кенг резекция қилишни тавсия этадилар (В.Э Ванушко, Н.С Кузнецов, 2002) курсатма булмаганида қалқонсимон безни кенг резекция қилишнинг натижаси беморнинг ҳаёт сифатини ёмонлаштиришгача бориб етиши мумкин. Сўнгги пайтларда купгина муаллифлар қалқонсимон без паренхимасини функционал хусусиятларини етарли даражада сақлаб қолиш учун букокнинг тугун шаклларида орган саклаш операцияси маъкул топмокдалар (М Васков., Т А Масалская, 1998. Текшириш мақсади: Струмэктомия бажаришнинг техник ва тактик усулларни такомиллаштириш. МАТЕРИАЛЛАР ВА УСУЛЛАР. Беморлар шартли равишда икки гуруҳга бўлинди. 2014-2018 йилларда 52 (46,4%) нафар бемор операция қилиниб улар таққослаш гуруҳига киритилди. 2019 йилдан 2023 йиллардаги 60 (53,6%) нафар бемор эса назоратдаги асосий гуруҳга киритилди (1-расм).

1-расм. Беморларнинг гуруҳлар бўйича тақсимланиши (n=112)

Хозирги кунгача қалқонсимон без жарроҳлиги амалиётида, безга киришни таъминлаш учун, қалқонсимон без олди мушаклари махсус кенгайтиргич - Фаробев ёки Воробёв асбоби ёрдамидан фойдаланилиб келинмокда, без краниал ва каудал йўналишда тортилганда уни тўлиқ куриш ва текширишни қийинлаштиради натижада турли хил ятроген жароҳатланишлар хавфи ошади хамда операция хажмини танлашда турли хил хатоликлар юзага келади. Юқоридаги қийинчиликларни кескин бартараф этиш учун безга кенг юзада кириб боришни таминлашда ўзгартирилган ретрактор воситасини шу билан бир қаторда туқималарни бир-биридан ажратишда эса ултратовушли дисектор-аспиратор (CUSA) дан фойдаланилди (2-3-расм).

2-3-расм. Қалқонсимон без операцияларини бажаришда фойдаланиладиган такомиллаштирилган жароҳат кенгайтиргич Жароҳат кенгайтиргич қалқонсимон безга кенг киришни таъминлаш бир каторда без ҳолатини етарли даражада кўриш, оператив ёндашувни ортиқча жароҳатларсиз ўтказиш имконини беради. Ушбу ишлаб чиқилган жарроҳлик асбоби қалқонсимон безнинг барча тугун хосилаларини аниқлаш учун қулай шарт-шароитни яратиш баробарида қайтувчи нервдан узоқлашиш ва безга яқин жойлашган бошқа муҳим аъзоларга зарар етказмасликни таъминлади. Ултратовушли дисектор-аспиратор (CUSA) ёрдамида струмэктомияни амалга оширишнинг техник жиҳатларини такомиллаштирилиши қалқонсимон без артерия тузилмаларининг хавфсиз ажратилишини, қайтувчи хиқилдоқ нерви, ҳамда қалқонолди безлари идентификациясини таъминлаши ва шу орқали операция ичи асоратлар хавфини камайтиришда муҳим аҳамият касб этди. Жароҳат кенгайтиргич жароҳатнинг узунлиги ва чуқурлигини аниклаши учун вертикал ва горизонтал йўналишда сантиметрли ўлчагич билан жиҳозланган.

Қалқонсимон безда бажарилган операциялар хажмидан бирини мисол килиб айтадиган бўлсак безнинг субтотал резекциясини бажаришда қолдиқ тўқималарнинг ҳажми 1,0 дан 5,3 мл гача, ўртача 3,0 ± 1,2 мл ни ташкил этди. Асосий гуруҳнинг барча беморларида қалқонсимон без қолдиқ ҳажмини аниқлаш ва ҳажмини ҳисоблаш учун ўзгартирилган жароҳат кенгайтиргич ишлатилган. Жароҳат кенгайтиргич сантиметр ўлчагичидан фойдаланиб, қолдиқ тўқималарнинг ҳажми ўлчанди ва ҳисоблаб чиқилди.

Бунинг учун биз J. Brunn (1981) ва бошқалар томонидан таклиф қилинган қуйидаги формуладан фойдаландик. V  A BC 0,479, бу ерда: А - узунлик, Б - кенглик, С - қалинлиги, 0,479 - эллипсоид коеффициенти 6 мл дан ортиқ қийматларда қолган тўқималарни ререзекция қилиш амалга оширилди ва қолган ҳажмни ўлчаш юқоридаги формула бўйича такрорланди (4-расм).

100 92.7 70 63.4 20 15.8 10 6.7 Операция давомийлиги (мин) Қон томирларни ажратиш ва ҚБ бўйинчасини кесиш босқичи (мин) Асосий гуруҳ Таққослаш гуруҳи 4-расм. Таққосланган гуруҳларда операция давомийлигининг солиштирма кўрсаткичлари (мин)

Шундай қилиб, буқоқнинг касаллигини жарроҳлик амалиётида атиги 11,6% да тугунли шакллари, қолган 88,4% да буқоқнинг диффуз, аралаш ва рецидив шакллари учрайди, ушбу татбиқ қилинган жарохат кенгайтиргич қон кетиши, трахея ва ҳиқилдоқ қайтувчи нервини шикастланиши каби интраоперацион асоратлар хавфини камайтиришга имкон берди хамда бошқа жарроҳлик асбобларидан фарқли ўлароқ қўшимча ёрдам кучларисиз жароҳатнинг четларини ташқарига суриш орқали бўйин аъзоларига кенг киришни таъминлаш учун ишлатилади. Таклиф этилган ўзгартирилган жароҳат кенгайтиргич бўйиндаги қон-томир, нерв тутамлари ҳолатини визуал назорат остида ушлаб туришга ёрдам берди.

ХУЛОСА 1. Таклиф этилаётган жарроҳлик асбоби ёрдамида струмэктомия операциясининг техник ва тактик усуллари такомиллаштирилди, шу билан бир қаторда операцияни бажариш техникасини соддалаштириш ва қалқонсимон без қолдиқ ҳажмини аниқлаш ва ҳажмини ҳисоблаш, шунингдек, интраоперацион асоратлар хавфини камайтириш имконини беради. ҚБ томирларини ажратиш босқичлари ва трахеянинг олд юзасини кенг очиб беришни таъминлаш струмэктомиянинг қийин босқичларидан бўлишига қарамасдан тавсия этилган асбобдан фойдаланиш операция босқичларини сезиларли даражада осонлаштирди. Натижада операциянинг давомийлик муддати 15,8±0,9 дан 6,7±0,5 минутгача қисқарди (p<0,001). Шунга кўра, операциянинг умумий вақти 92,7±4,8 дан 63,4±3,6 минутгача камайди (p<0,001).

2. Ултратовушли дисектор аспиратор (CUSA) ёрдамида қалқонсимон без операцияларини амалга оширишнинг техник жиҳатларини такомиллаштириш томирларнинг хавфсиз чиқарилишига, қайтувчи ҳиқилдоқ нерви, паратиреоид безларини аниқлашга ёрдам берди ва операциядан кейинги эрта асоратлар (қон кетиш, қайтувчи ларингеал нерв парези, гипопаратиреоидизм) частотасини камайтиришга имкон берди, операциянинг мураккаб босқичларини 15,8±0,9 дан 6,7±0,5 дақиқагача (P0,001), операциянинг умумий давомийлиги 92,7±4,8 дан 63,4±3,6 дақиқагача (P0,001) камайтиришга эришилди.

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar8 ta adabiyot

  1. Пиксин И.Н., Давыдкин В.И., Вилков А.В., Голубев А.Г., Клюев В.И., Кечайкин А.Н. Хирургическая тактика при доброкачественных новообразованиях щитовидной железы. Научный альманах. 2015;(9):969-73.
  2. Стяжкина С.Н., Леднева А.В., Порываева Е.Л. Оценка качества жизни пациентов с диффузным токсическим зобом после проведенной тиреоидэктомии. Креативная хирургия и онкология. 2019;9 (1):26-30.
  3. Гостимский А.В. Особенности диагностики и хирургического лечения узловых новообразований щитовидной железы у детей //Актуальные проблемы эндокринной хирургии. – 2018. – С. 50-55.
  4. Бабажанов А.С. Профилактика гипотиреоза в послеоперационном периоде у больных с многоузловым нетоксическим зобом // Проблемы биологии и медицины. - 2017. - № 2. - С. 25-29.
  5. Салоҳиддинов Ж.С., Ғозибеков Ж.И. Цитологик текширишларга асосланиб қалқонсимон без тугунли ҳосилалари бўлган беморларни хирургик даволаш ҳажмини танлаш // // Проблемы биологии и медицины. - 2024. - № 6. - С. 178-182.
  6. Chung JH. Antithyroid Drug Treatment in Graves' Disease. Endocrinol Metab (Seoul). 2021 Jun;36(3):491-499.]10.3803/enm.2021.1070
  7. Chaves N, Rodriguez MJ, Broekhuis JM, Chen HW, Bain PA, James BC. Quality of life in patients with benign non-toxic goiter after surgical intervention: a systematic review and meta-analysis. World J Surg 2022 Jan 24 doi: 10.1007/ s00268-022-06452-w.
  8. Zayniev A.F., Gozibekov J.I., Abduraxmanov D.Sh. Aspects of preoperative preparation of patients with toxic goiter for surgical treatment. // International Journal of Education, Social Science & Humanities. Finland Academic Research Science Publishers. - 2023. ISSN: 2945-4492 (online) | (SJIF) = 7.502 Impact factor. – Vol.11. Issue-5. Р. 2212-2222. (14.00.00; №23).

Metama’lumot

Identifikator
REL-A-013041
Nashr sanasi
2025-07-06
Til
o‘zbek
Jurnal
Research Focus International Scientific Journal
Jild
4
Son
6
DOI
10.66073/researchfocus.v4i6.1717
ISSN
2181-3833 · 2181-3833
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
303–307
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Ko‘rishlar
52026-10-10 dan beri o‘lchanmoqda
Metadata manbasi
Research Focus International Scientific Journal
Oxirgi yangilanish
2026-09-06