ЖИГАР ЭХИНОКОККОЗИНИНГ ҚАЙТАЛАНИШИДА МОРФОЛОГИК МОДИФИКАЦИЯНИНГ ТАЪСИРИ
Rajabov Jasur PardaboyevichSamarqand davlat tibbiyot universiteti2025
JurnalResearch Focus International Scientific JournalJild 4Son 3Sahifa 234–239
Annotatsiya
Эхинококк кисталарининг морфологик шаклининг касаллик билан касалланишига таъсирини аниқлаш учун биз операциялар протоколларини ретроспектив таҳлил қилдик ва 93 (36,9%) операция қилинган беморларда кисталарнинг морфологик тузилиши Echinococcus hominis модификациясига тўғри келишини аниқладик, 128 (50,8%) – echinococcus veterinorum ва 31 (12,3%) - echinococcus acephalocystis. Бундан ташқари, касалликнинг ривожланган қайталаниши бўлган 47 беморда echinococcus hominis га мос келадиган морфологик белгилар 29 (61,7%), echinococcus veterinorum 18 (38,3%) аниқланди, echinococcus acephalocystis га мос келадиган морфологик тузилиш билан операция қилинганларда қайталаниш кузатилмади. Шундай қилиб, echinococcus hominis шаклига мос келадиган морфологик тузилишга эга жигар эхинококкози билан операция қилинган 93 бемордан 29, яъни 31,2% касаллик такрорланган, echinococcus veterinorum кисталарининг морфологик модификацияси билан операция қилинган 128 бемордан 18, яъни 14,1% ҳам операциядан кейинги муддатда узоқ вақт давомида такрорий эхинококкоз ривожланган
Boshqa tillarda
ruschaВЛИЯНИЕ МОРФОЛОГИЧЕСКОЙ МОДИФИКАЦИИ НА РЕЦИДИВ ЭХИНОКОККОЗА ПЕЧЕНИ
Для определения влияния морфологической формы эхинококковых кист на частоту развития рецидива болезни нами проведен ретроспективный анализ протоколов операций и определено, что у 93 (36,9%) оперированных больных морфологическая структура кист соответствовало модификаций echinococcus hominis, 128 (50,8%) – echinococcus veterinorum и у 31 (12,3%) – echinococcus acephalocystis. Причем у 47 больных с развившимся рецидивом болезни у 29 (61,7%) выявлены морфологические признаки соответствующие echinococcus hominis, у 18 (38,3%) echinococcus veterinorum, у оперированных с морфологической структурой соответствующей echinococcus acephalocystis рецидив не выявлен. Таким образом, из 93 больных оперированных эхинококкозом печени с морфологической структурой соответствующей форме echinococcus hominis у 29, т.е. в 31,2% наблюдался рецидив заболевания, из 128 оперированных с морфологической модификацией кист echinococcus veterinorum у 18, т.е. 14,1% также в отдаленные сроки после операции развился рецидивный эхинококкоз
inglizchaTHE INFLUENCE OF MORPHOLOGICAL MODIFICATION ON THE RECURRENCE OF LIVER ECHINOCOCCOSIS
To determine the influence of the morphological form of echinococcal cysts on the rate of disease recurrence, we carried out a retrospective analysis of the operation protocols and established that in 93 (36.9%) operated patients the morphological structure of the cysts corresponded to the echinococcus hominis modification, in 128 (50.8%) to echinococcus veterinorum and in 31 (12.3%) to echinococcus acephalocystis. Moreover, among the 47 patients in whom recurrence of the disease developed, morphological signs corresponding to echinococcus hominis were revealed in 29 (61.7%) and to echinococcus veterinorum in 18 (38.3%), while no recurrence was detected in those operated on with a morphological structure corresponding to echinococcus acephalocystis. Thus, of the 93 patients operated on for liver echinococcosis with a morphological structure corresponding to the echinococcus hominis form, 29, i.e. 31.2%, had a recurrence of the disease, and of the 128 patients operated on with the echinococcus veterinorum morphological modification of the cysts, 18, i.e. 14.1%, also developed recurrent echinococcosis in the long term after the operation.
Kalit so‘zlar
- Жигар эхинококкози, касалликнинг қайталаниши
To‘liq matn
Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni
Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.
ЖИГАР ЭХИНОКОККОЗИНИНГ ҚАЙТАЛАНИШИДА МОРФОЛОГИК МОДИФИКАЦИЯНИНГ ТАЪСИРИ Раджабов Жасур Пардабоевич Самарқанд давлат тиббиёт университети https://doi.org/10.5281/zenodo.15164269 Аннотация: Эхинококк кисталарининг морфологик шаклининг касаллик билан касалланишига таъсирини аниқлаш учун биз операциялар протоколларини ретроспектив таҳлил қилдик ва 93 (36,9%) операция қилинган беморларда кисталарнинг морфологик тузилиши Еchinococcus hominis модификациясига тўғри келишини аниқладик, 128 (50,8%) – echinococcus veterinorum ва 31 (12,3%) - echinococcus acephalocystis. Бундан ташқари, касалликнинг ривожланган қайталаниши бўлган 47 беморда еchinococcus hominis га мос келадиган морфологик белгилар 29 (61,7%), echinococcus veterinorum 18 (38,3%) аниқланди, echinococcus acephalocystis га мос келадиган морфологик тузилиш билан операция қилинганларда қайталаниш кузатилмади. Шундай қилиб, еchinococcus hominis шаклига мос келадиган морфологик тузилишга эга жигар эхинококкози билан операция қилинган 93 бемордан 29, яъни 31,2% касаллик такрорланган, echinococcus veterinorum кисталарининг морфологик модификацияси билан операция қилинган 128 бемордан 18, яъни 14,1% ҳам операциядан кейинги муддатда узоқ вақт давомида такрорий эхинококкоз ривожланган. Калит сўзлар: Жигар эхинококкози, касалликнинг қайталаниши
ВЛИЯНИЕ МОРФОЛОГИЧЕСКОЙ МОДИФИКАЦИИ В ВОЗНИКНОВЕНИИ РЕЦИДИВА ЭХИНОКОККОЗА ПЕЧЕНИ Раджабов Жасур Пардабоевич Самаркандский государственный медицинский университет Аннотация: Для определения влияния морфологической формы эхинококковых кист на частоту развития рецидива болезни нами проведен ретроспективный анализ протоколов операций и определено, что у 93 (36,9%) оперированных больных морфологическая структура кист соответствовало модификаций echinococcus hominis, 128 (50,8%) – echinococcus veterinorum и у 31 (12,3%) – echinococcus acephalocystis. Причем у 47 больных с развившимся рецидивом болезни у 29 (61,7%) выявлены морфологические признаки соответствующие echinococcus hominis, у 18 (38,3%) echinococcus veterinorum, у оперированных с морфологической структурой соответствующей echinococcus acephalocystis рецидив не выявлен. Таким образом, из 93 больных оперированных эхинококкозом печени с морфологической структурой соответствующей форме echinococcus hominis у 29, т.е. в 31,2% наблюдался рецидив заболевания, из 128 оперированных с морфологической модификацией кист echinococcus veterinorum у 18, т.е. 14,1% также в отдаленные сроки после операции развился рецидивный эхинококкоз. Ключевые слова: Эхинококкоз печени, рецидив болезни.
INFLUENCE OF MORPHOLOGICAL MODIFICATION IN THE APPEARANCE OF RECURRENCE OF LIVER ECHINOCOCCOSIS Radjabov Djasur Pardaboevich Samarkand State Medical University Abstract: To determine the effect of the morphological form of echinococcal cysts on the incidence of recurrence of the disease, we conducted a retrospective analysis of the operation protocols and determined that in 93 (36.9%) operated patients, the morphological structure of the cysts corresponded to modifications of echinococcus hominis, 128 (50.8%) - echinococcus veterinorum and in 31 (12.3%) - echinococcus acephalocystis. Moreover, in 47 patients with developed recurrence of the disease, 29 (61.7%) had morphological signs corresponding to echinococcus hominis, 18 (38.3%) had echinococcus veterinorum, and no recurrence was detected in those operated on with the morphological structure of the corresponding echinococcus acephalocystis. Thus, out of 93 patients operated on for liver echinococcosis with a morphological structure corresponding to the form of echinococcus hominis, 29, i.e. in 31.2%, a relapse of the disease was observed, out of 128 operated on with morphological modification of echinococcus veterinorum cysts in 18, i.e. 14.1% also developed recurrent echinococcosis in the long term after the operation. Key words: Liver echinococcosis, disease recurrence.
КИРИШ Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра, эхинококкоз бутун дунё бўйлаб 1 миллиондан ортиқ одамга таъсир қилади, 44-84% ҳолларда турли органлар ва тўқималар орасида бу жараён жигарда локализация қилинади [5, 6, 7]. Беморлар сонининг пасайиш тенденцияси йўқлиги ва касалланиш даражаси 100 000 аҳоли орасида 1,2 дан 9,0 гача ўзгариб турадиган эндемик минтақалар мавжудлиги сабабли, бу паразитар касаллик жиддий тиббий ва ижтимоий муаммо бўлиб қолмоқда [4]. Ҳозирги босқичда, жигар эхинококкози (ЖЭ) ташхиси ахборот қиймати юқори бўлган ноинвазив кўриш усуллари туфайли 95-100% [1] га етади, муҳим қийинчиликлар мавжуд эмас. Бироқ, эхинококкозга нисбатан ҳушёрликнинг етишмаслиги кеч ташхис қўйишга ва натижада касалликнинг мураккаб шаклларининг кўпайишига ёрдам беради [2, 3]. Операциядан кейинги асоратларни (34-50%) ва касаллик (15-64%) операциядан кейинги касалликнинг қайталаниш ҳолатлари кенг тарқалган жарроҳлик тактикасини кам самарадорлигини ва [7] ишончлилигини кўрсатади. Юқоридагилардан келиб чиққан ҳолда, ушбу хавфли касалликнинг олдини олиш ва даволаш бўйича маълумотларни такомиллаштириш ва янги самарали чора-тадбирларни ишлаб чиқиш зарурлиги аён бўлади.
Тадқиқот мақсади. Эхинококк кисталарининг морфологик модификациясига қараб такрорий жигар эхинококкозининг мумкин бўлган сабабларини таҳлил қилиш.
Эхинококк билан жигар шикастланишининг учта морфологик модификацияси мавжуд: echinococcus hominis, echinococcus -veterinorum, echinococcus acephalocystis. Эхинококкознинг морфологик модификациясини аниқлаш учун биз инструментал тадқиқот усуллари (ультратовуш, КТ) натижаларини таҳлил қилдик ва жигар эхинококкози бўлган 252 беморда жарроҳлик материалини ўргандик.
Эхинококкоз модификацияларининг морфологик тузилишини тавсифлашдан олдин шуни таъкидлаш керакки, уларнинг барчаси герминал мембранада содир бўладиган дистрофик жараёнларнинг мавжудлиги ва ривожланиш даражаси билан бир-биридан фарқ қилади, бу ерда паразитнинг асосий таркибий бирлиги- бу насл капсуласи ҳаётий протосколексларни ишлаб чиқаришга қодир.
НАТИЖАЛАР ВА УЛАРНИНГ МУҲОКАМАСИ Еchinococcus hominis модификацияси эхинококк кисталарининг 36,9% ҳолатларида қайд этилган. Паразитнинг бу шакли киста ичида гидатид суюқлигидан ташқари протосколексли капсулаларда қиз ва баъзан невара пуфаги борлиги билан ажралиб турарди. Одатда бундай кисталар катта ҳажмга эга эди. Она кисталари макроскопик жиҳатдан қўпол сиртга эга бўлиб, сутли оқ ёки оқ-сариқ рангга бўялган (расм 1, 2). Қиз кисталари сони бирдан бир неча ўнлабгача кенг тарқалган. Она кистасининг йиринглаши ёки ўлими билан уларнинг бўшлиғидаги қиз кистаси бир хил ўзгаришларга учради. Бироқ, катта эхинококк кисталарида қиз пуфаги турли вақтларда нобуд бўлади ва шунинг учун ўликлар билан бирга тирик қиз пуфаги топилган. Ушбу кисталарда гидатид суюқлигининг босими одатда паст бўлади ва суюқликнинг ранги шаффоф ёки кўпинча булутли бўлади. Она кистаси ва етук қиз кисталари суюқлигини цитологик текширишда протосколекслар аниқланди.
Дистрофик ўзгаришлар табиатда фокал эди. Киста деворининг турли жойлари ўзгаришларнинг зўравонлиги билан бир-биридан фарқ қилиши мумкин. Герминал мембрананинг шишиши ва деламинацияси мембраналарнинг ўтказувчанлиги бузилганлигини кўрсатади. Ўлик кисталарда герминал қатламнинг эрта ўлими қайд этилади. Хитинли қобиқ янада барқарор ва кейинчалик парчаланишга учрайди.
Паразитнинг бу шаклидаги характерли ультратовуш белгиси "балиқ тангачалари" аломати бўлиб, у икки хил бўлиши мумкин - текисланган ва юмалоқ тангачалар. Биринчиси, "кўп камерали" эхинококк белгилари, иккинчиси- киста инволюцияси белгилари. Еchinococcus hominis нинг ультратовуш семиотикаси 3-расмда кўрсатилган.
Еchinococcus hominis ни аниқлашнинг клиник аҳамияти шундан иборатки, ўлимдан кейинги эрта ўзгаришлар босқичи бўлиб, айнан шу шаклда сколексларнинг хитин қобиғидан ташқарига қалинлашганлиги ёки ҳатто фиброз капсуладан ташқарига кўчиши содир бўлади ва эхинококк кистасининг ўсишида экзоген куртакланиш билан содир бўлади.
Расм. 1. 2. Жигарда Еchinococcus hominis модификациясининг морфологик шакли ва она кистасидан қиз ва невара кисталари олиб ташланган
Расм. 3. Еchinococcus hominis қиз пуфагининг ультратовушли сурати.
Операциядан кейинги узоқ муддатли даврда эхинококкозни жарроҳлик йўли билан даволаш натижаларини таҳлил қилишимиз ушбу модификация билан касалликнинг қайталаниши олдиндан мавжуд бўлган кисталар жойида кузатилганлигидан далолат беради. Шундай қилиб, касалликнинг 47 та қайталанишидан 29 таси (61,7%) echinococcus hominis билан зарарланиш ҳолатлари эди. Еchinococcus veterinorum модификацияси паразитар кисталарнинг 50,8% ҳолатларида қайд этилган. Касалликнинг ушбу шаклида лавроцисталар ичида фақат насл капсулалари ва эхинококк суюқлиги мавжуд. Қиз пуфакчаларининг шаклланиши содир бўлмайди. Ушбу турдаги пуфакчаларнинг ўзига хос хусусияти эхинококк суюқлигининг бошқа шаклларга нисбатан энг юқори босимидир. Кўпгина ҳолларда, бундай кисталар клиник жиҳатдан "таранг" деб таърифланади (Расм. 4).
Расм. 4. Жигарда echinococcus veterinorum нинг " таранг " эхинококк кистаси. Эхинококк суюқлигининг цитологик текшируви эхинококк суюқлигида эркин сузувчи кўплаб сколекслар ва насл капсулаларини аниқлайди. 1 мл суюқликдаги уларнинг сони ўртача 1200 гача, микроскопик сколекслар овал шаклга эга. Ёруғлик микроскопи остида ички микроб қатлами ингичка бўлиб, пуфак бўшлиғини ичкаридан қоплаган мембрана шаклида бўлади. Ушбу қатламнинг шишиши ва деламинацияси камроқ аниқланади. Герминал мембрананинг деярли бутун юзаси қум донасига ўхшаш герминал қаватга донадорлик берадиган муртак пуфакчалари қатлами билан қопланган.
Расм. 5. Гиперэхоген чўкинди борлиги билан echinococcus veterinorum да жигарнинг ультратовуш текшируви. Еchinococcus veterinorum ҳам паразит мавжудлигининг агрессив шакли бўлиб, кўп сонли ҳаётни таъминловчи сколексларни ўз ичига олган гидатид суюқлигининг юқори босими туфайли қобиқнинг яхлитлигини озгина бузган ҳолда эркин қорин бўшлиғига кириб, қорин бўшлиғи органларини массив эхинококкоз билан зарарланишига олиб келади. Шунингдек, ушбу турдаги кисталарнинг ўзига хос хусусияти эхинококк кистаси атрофида ҳосил бўлган қалин толали капсуладир. Шунинг учун ушбу модификация билан жарроҳлик аралашувлар апаразитарлик ва антипаразитарлик қоидаларига диққат билан риоя қилган ҳолда амалга оширилиши керак. Ушбу модификациядаги кисталарнинг операциядан олдинги диагностикаси бир қатор билвосита топилмаларга асосланади, бунинг асосида echinococcus veterinorum мавжудлигини баҳолаш эҳтимоли кўпроқ. Аввало, бу "гидатид қум" бўлиб, у ультратовуш ёрдамида субъект танасининг ҳолати ўзгарганда аниқланади. Ушбу эхографик нақш кўплаб сколекслар она кистасининг бўшлиғини тўлдириш ва гиперэхоген чўкинди сифатида намоён бўлиш кабиларга сабаб бўлади (расм. 5).
Киста модификацияси ҳақида билвосита фикр бериши мумкин бўлган яна бир ўзига хос хусусият-бу толали капсуланинг қалинлиги. Бизнинг маълумотларимизга кўра, жигарнинг такрорий эхинококкози бўлган 47 бемордан 18 (38,3%) таси echinococcus veterinorum морфологик тузилишига мос келадиган белгиларни кўрсатди.
Паразитар кисталарнинг 12,3 фоизида echinococcus acephalocystis учинчи модификациясининг лавроцисталари аниқланди. Ушбу турдаги кисталар зоти капсулалари ва протосколексларнинг йўқлиги билан тавсифланади. Улар одатда диаметри 6-7 см дан ошмайдиган ўрта катталикда эди, сарғиш-кулранг рангга эга эди, силлиқ девор, толали капсулада фарқ қиларди, унчалик аниқ эмас эди.
Кисталарнинг гидатид суюқлигини цитологик текшириш пайтида сколекслар аниқланмади. Герминал мембранани ёруғлик микроскопи ёрдамида гистологик текшириш шуни кўрсатдики, унинг бутун юзаси дистрофик ўзгаришларга учрайди, зоти капсулалари йўқ. Шунинг учун бу кисталар герминал элементларни ишлаб чиқаришга қодир эмас.
Бундай кистларнинг эхографик ва компьютер томографик хусусиятлари паразит бўлмаган жигар кисталарига жуда ўхшайди, чунки уларнинг таркиби бир ҳил ва толали капсуланинг қалинлиги катта ўлчамларга етиб бормайди.
Биз echinococcus acephalocystis паразит мавжудлигининг энг кам инвазив шакли эканлигини аниқладик. Курснинг "қулайлиги" эхинококк суюқлигида ҳаётий элементларнинг етишмаслиги туфайли паст даражадаги агрессивлик ва паст энергия салоҳиятига эга бўлганлиги сабабли, кисталарнинг ушбу модификацияси билан тарқалган эхинококкоз ҳолатлари ва касалликнинг қайталаниши мавжуд эмас. Бундан ташқари, ушбу турдаги кисталар катта ўлчамларга етиб бормайди ва жигар томонидан морфологик ўзгаришлар қайтарилади.
Шуни таъкидлаш керакки, жигарнинг кўплаб эхинококк билан зарарланиши 167 (66,2%) беморда, алоҳида ҳолларда эхинококкознинг турли модификацияларнинг бирлашиши кузатилди. Еchinococcus hominis ва echinococcus veterinorum ассоциацияси кузатилди.
ХУЛОСА Эхинококк кисталарининг морфологик шаклининг касаллик билан касалланишига таъсирини аниқлаш учун биз операциялар протоколларини ретроспектив таҳлил қилдик ва 93 (36,9%) операция қилинган беморларда кисталарнинг морфологик тузилиши Еchinococcus hominis модификациясига тўғри келишини аниқладик, 128 (50,8%) – echinococcus veterinorum ва 31 (12,3%) - echinococcus acephalocystis.
Бундан ташқари, касалликнинг ривожланган қайталаниши бўлган 47 беморда еchinococcus hominis га мос келадиган морфологик белгилар 29 (61,7%), echinococcus veterinorum 18 (38,3%) аниқланди, echinococcus acephalocystis га мос келадиган морфологик тузилиш билан операция қилинганларда қайталаниш кузатилмади. Шундай қилиб, еchinococcus hominis шаклига мос келадиган морфологик тузилишга эга жигар эхинококкози билан операция қилинган 93 бемордан 29, яъни 31,2% касаллик такрорланган, echinococcus veterinorum кисталарининг морфологик модификацияси билан операция қилинган 128 бемордан 18, яъни 14,1% ҳам операциядан кейинги муддатда узоқ вақт давомида такрорий эхинококкоз ривожланган.
Iqtiboslar dinamikasi
ReLibraryTekshirilgan Metodologiya
Adabiyotlar7 ta adabiyot
- Резолюция XXII Международного конгресса Ассоциации гепатопанкреатобилиарных хирургов стран СНГ «Актуальные проблемы гепатопанкреатобилираной хирургии» // Анналы хирургической гепатологии. 2015; 20 (4): 128-131.
- Вишневский В.А. и соавт. Эхинококкоз печени. Хирургическое лечение // Доказательная гастроэнтерология. 2013. №2. С. 18-25.
- Назыров Ф.Г. и соавт.Химиотерапия и проблемы рецидивного эхинококкоза печени // Анналы хирургической гепатологии. 2011; 16(4): С. 19-24.
- Чжао А. В., Икрамов Р. З. Хирургическое лечение эхинококкоза печени // Хирургия. – 2016. – №. 2. – С. 15-17.
- Шамсиев А.М. и соавт. Совершенствование хирургического лечения эхинококкоза печени // Медицинский журнал Узбекистана. – Ташкент. - 2017. - №1. - С. 2-5.10.11603/2415-8798.2016.1.6117
- Шамсиев А.М. и соавт. Экспериментальное обоснование эффективной терапевтической дозы альбендазола для профилактики рецидива эхинококкоза // Проблемы биологии и медицины. – Самарканд. - 2018. - №3(102). - С. 151 - 156.
- Marom G et al Operative treatment of hepatic hydatid cysts: A single center experience. // Asian J Surg. 2018 Nov 13. pii: S1015-9584(18)30548-7.
Metama’lumot
- Identifikator
- REL-A-012870
- Nashr sanasi
- 2025-04-05
- Til
- o‘zbek
- Jurnal
- Research Focus International Scientific Journal
- Jild
- 4
- Son
- 3
- DOI
- 10.66073/researchfocus.v4i3.1538
- ISSN
- 2181-3833 · 2181-3833
- Nashriyot
- LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
- Sahifa
- 234–239
- Litsenziya
- Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
- Ko‘rishlar
- 22026-10-10 dan beri o‘lchanmoqda
- Metadata manbasi
- Research Focus International Scientific Journal
- Oxirgi yangilanish
- 2026-09-06