Asosiy mazmunga o‘tish
Maqola14.00.00Ochiq kirish

ИННОВАЦИОН ПЕРОРАЛ “ДОРОВАК” АНТИРАБИК ВАКЦИНА

Mamatova Muborak NurpulatovnaTibbiyot fanlari doktori, Klinik laborator diagnostika kafedrasi professori v.b., Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Samarqand sh.2024

JurnalResearch Focus International Scientific JournalJild 3Son 10Sahifa 200–206

Annotatsiya

Бугунги кунда бизнинг ҳамда чет эл инфекционистларининг ўта долзарб масаласи ҳисобланган қутуриш касаллигини йўқотиш муаммоси ўрганилган. Ушбу муаммони ечими учун илмий тадқиқотлар натижасида қутуриш касаллигининг эпизоотик вируси билан экспериментал зарарланишга 100% чидамлиликка эга бўлган инновацион технология асосида такомиллаштирилган драже шаклидаги перорал антирабик вакцинани яратишга муваффақ бўлдик.

Boshqa tillarda

ruschaИННОВАЦИОННАЯ ПЕРОРАЛЬНАЯ АНТИРАБИЧЕСКАЯ ВАКЦИНА “ДОРОВАК”

В статье изучена проблема ликвидации бешенства, которая считается крайне актуальным вопросом как для наших, так и для зарубежных инфекционистов. Для решения этой проблемы в результате научных исследований нам удалось создать пероральную антирабическую вакцину в форме драже, усовершенствованную на основе инновационной технологии и обладающую 100% устойчивостью к экспериментальному заражению эпизоотическим вирусом бешенства.

inglizchaINNOVATIVE ORAL “DOROVAC” ANTIRABIC VACCINE

This article studies the problem of eradicating rabies, which is considered an extremely pressing issue both for our own and for foreign infectious disease specialists. To solve this problem, as a result of scientific research we succeeded in creating an oral antirabies vaccine in dragee form, improved on the basis of an innovative technology and possessing 100% resistance to experimental infection with the epizootic rabies virus.

Kalit so‘zlar

  • quturish
  • patogen
  • ekologiya
  • yovvoyi fauna
  • eksperiment
  • antirabik vaksina
  • peroral immunizatsiya
  • takomillashtirilgan

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

УДК 615.4:615.07 ИННОВАЦИОН ПЕРОРАЛ “ДОРОВАК” АНТИРАБИК ВАКЦИНА Маматова Муборак Нурпулатовна В.ф.д., Клиник лаборатор диагностика кафедраси профессор в.б. Самарқанд Давлат Тиббиёт Университети, Самарқанд ш. https://doi.org/10.5281/zenodo.14029142 Аннотация: Бугунги кунда бизнинг ҳамда чет эл инфекционистларининг ўта долзарб масаласи ҳисобланган қутуриш касаллигини йўқотиш муаммоси ўрганилган. Ушбу муаммони ечими учун илмий тадқиқотлар натижасида қутуриш касаллигининг эпизоотик вируси билан экспериментал зарарланишга 100% чидамлиликка эга бўлган инновацион технология асосида такомиллаштирилган драже шаклидаги перорал антирабик вакцинани яратишга муваффақ бўлдик. Калит сўзлар: қутуриш, патоген, экология, ёввойи фауна, эксперимент, антирабик вакцина, перорал иммунизация, такомиллаштирилган.

ИННОВАЦИОННАЯ ПЕРОРАЛЬНАЯ АНТИРАБИЧЕСКАЯ ВАКЦИНА «ДОРОВАК» Аннотация: Изучена проблема ликвидации бешенства, которая на сегодняшний день считается наиболее актуальной задачей наших и зарубежных инфекционистов. Для решения этой проблемы на основе инновационной технологии добились разработать усовершенствованную пероральную антирабическую вакцину ввиде драже который имеет 100 %-ную устойчивость к экспериментальному заражению эпизоотическим вирусом бешенства. Ключевые слова: бешенство, патоген, экология, дикая фауна, эксперимент, антирабическая вакцина, пероральная иммунизация, усовершенствованная.

INNOVATIVE ORAL ANTIRABIC VACCINE «DOROVAC» Abstract: The problem of eliminating rabies has been studied and it is currently considered the most urgent task of our and foreign infectious disease specialists. On the basis of innovation technologies are obtained to work out improved peroral antirabic vaccine in the form of pill which has 100 percent stability to experimental infection of epizootic virus of hydrophobia. Keywords: rabies, pathogen, ecology, wild fauna, experiment, rabies vaccine, oral immunization, improved.

КИРИШ Қутуриш - нейратроп вирус қўзғатадиган ўта хавфли инфекцион касаллик бўлиб, марказий асаб тизиминининг жуда оғир зарарланиши билан тавсифланади [1, 2]. Қутуриш касаллиги билан барча иссиқ қонли ҳайвонлар, паррандалар ва одамлар касалланади [7, 8, 9]. Қутуриш инфекциясининг аҳоли ўртасида кенг тарқалишида фаол иштирок этувчи кучни аниқлаш ва қарши кураш тадбирларини айнан шу кучга қаратиш илмий-амалий аҳамиятга эгадир [5, 6] Жаҳон адабиётлари таҳлили шуни кўрсатмоқдаки, ҳозиргача қутуриш касаллигининг бир қанча муаммолари: барча тур ҳайвонларда, шу жумладан ёввойи ҳайвонларда касаллик тарқалишининг ўзига хос хусусиятларини ўрганиш, стационар носоғлом табиий ўчоқлар ҳудудида ушбу касалликка қарши ҳайвонларни, айниқса дайди итлар ва ёввойи ҳайвонларни эмлаш каби масалалар ўз ечимини тўлиғича топгани йўқ [14, 15, 16].

Шунинг учун Республика вилоятлари ҳудудларида барча тур ҳайвонлар орасида қутуриш эпизоотологиясининг ўзига хос хусусиятларини ўрганиш, вирус манбаи ва табиатда унинг барқарорлигини таъминловчи ёввойи гўштхўр ҳайвонларни, айниқса дайди ит, мушукларни ушбу касалликка қарши оғиз орқали эмлайдиган донадор антирабик вакцина ишлаб чиқариш ҳамда уни амалиётга жорий қилиш эвазига қутуриш бўйича соғлом эпизоотик ҳолатни вужудга келтириш катта ижтимоий - иқтисодий аҳамиятга молик тадбир саналади [10, 11, 12, 13].

УСУЛЛАР Донадор антирабик вакцина “0-73-02” штаммли қутуриш фикс-вируси билан зарарланган мия тўқимасидан тайёрланди. Ушбу вакцинага зарур бўлган фикс-вирус штамми 2006 йил (1АР 03128) ва вакцинани ўзи эса 2012 йил (1АР 04610) патентлар билан ҳимояланган [3, 4]. Вакцинанинг безарарлиги ва реактогенлигини аниқлаш учун 2 та тажриба ўтказилди. Жами 4 бошдан 8 бош 6 ойлик итларга 1 донадан вакцина берилди. Улар 15 кун давомида кузатилди. Уларда 15 кун давомида ҳеч қандай салбий ўзгаришлар кузатилмади.

1- жадвал. Донадор антирабик вакцинанинг безарарлиги ва реактогенлигини текшириш натижалари Вакцина Текшириш муддатлари ва олинган Ҳай-Бош дозаси. натижалар Т/р вон сони Оғиз тури 3 кун 5 кун 10 кун 15 кун орқали Итларда Итларда Итларда Итларда салбий салбий салбий салбий 1 Ит 4 1 дона ўзгаришлар ўзгаришлар ўзгаришлар ўзгаришлар кузатил- кузатил- кузатил- кузатилмади мади мади мади

Шундай қилиб, ушбу антирабик вакцинанинг ҳайвонлар учун безарарлиги ва реактоген эмаслиги аниқланди. Донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлигини ва иммунитет давомийлигини лаборатория шароитида ўрганиш учун тажрибалар 21 бош ёш итларда олиб борилди. 21 бош бир ёшли итлар 6 гуруҳга: 12 бош (4 бошдан 3 та гуруҳ-тажриба) ва 9 бош (3 бошдан 3 та гуруҳ) назорат) бўлиниб, тажриба ўтказилди. Ишлаб чиқилган вакцинадан 1 донадан 12 бош (3 та тажриба гуруҳи) итга берилди, улар бир донадан вакцинани еди. Назорат гуруҳларига мансуб 9 бош итлар эса антирабик вакцина билан эмланмади, уларга вакцина берилмади ва улар назорат бўлиб хизмат қилди. Вакцинанинг иммуногенлиги 6, 9, 12 ойдан сўнг ўткир тажрибаларда итларда ўрганилди. Такомиллаштирилган донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлик индекси Техник Шартларга мувофиқ қуйидагича бўлиши шарт. Агар тажриба натижасида назоратдаги эмланмаган барча итлар ўлса (100 %), вакцина билан эмланган итларнинг иккинчи тажриба гуруҳидаги (1 донадан вакцина едирилган итлар, яъни вакцина билан эмланган) 3 бош итнинг ҳаммаси (тажрибага камида 3 бош ит олинади) тирик қолса, вакцина етарли иммуноген ҳисобланади. Такомиллаштирилган донадор антирарабик вакцинанинг иммуногенлигини 1 йиллик итларда ўрганиш ушбу вакцинани ишлаб чиқариш Техник Шартлари асосида олиб борилди. Бунинг учун тажрибалар 21 бош ёш итларда олиб борилди. Аввало лабораторияда ишлаб чиқарилган антирабик вакцинанинг иммуногенлигини ўрганиш учун тажрибадаги 21 бош бир ёшли итлар 6 гуруҳга: 12 бош (4 бошдан 3 та гуруҳ-тажриба) ва 9 бош (3 бошдан 3 та гуруҳ) назорат) бўлиниб, тажриба ўтказилди (2- жадвал). Ишлаб чиқилган вакцинадан 1 донадан 12 бош (3 та тажриба гуруҳи) итга берилди, улар бир донадан вакцинани еди. Назорат гуруҳларига мансуб 9 бош итлар эса антирабик вакцина билан эмланмади, яъни уларга вакцина берилмади ва улар назорат бўлиб хизмат қилди.

2- жадвал. Донадор антирарабик вакцинанинг иммуногенлигини ўрганиш тажрибалар схемаси Бир итга берил-ган Вирус билан зарар-Гуруҳлар Итлар сони вакцина сони ланган итлар сони 1-тажриба 4 1 4 1-назорат 3 - - 2-тажриба 4 1 4 2-назорат 3 - - 3-тажриба 4 1 4 3-назорат 3 - -

Тажрибадаги ва назорат гуруҳи итларидан эмлашдан олдин ва 3, 6, 9 ва 12 ой эмлангандан сўнг қон зардоби олиниб, уларда қутуриш вирусига қарши ҳосил бўлган вирусни нейтралловчи антителолар титри нейтраллаш реакциясида текширилди. Итлардан олинган қон зардоб и нейтраллаш реакцияси қўйиш учун 1:2, 1:4, 1:8, 1:12, 1:16, 1:24, 1:32, 1:48, 1:64 ва 1:128 нисбатларда суюлтирилди. Тажрибадаги 12 бош ит эмлангандан 6, 9 ва 12 ой ўтгандан кейин ҳамда назоратдаги 9 бош ит титри 10 -4,5 лог. ЛД 50 0,03 мл бўлган дала вируси билан ўша муддатларда чайнаш мускулига 2 мл миқдорда зарарлантирилди ва олинган натижага қараб вакцинанинг самарадорлилигига баҳо берилди. Барча вирус билан зарарлантирилган итлар 120 кун давомида кузатилди. Қутуришга қарши такомиллаштирилган вакцина едирилган итларда иммунитет шакллангани учун улар ушбу муддатда ўлмагани сабабли, улар юқорида таъкидланган муддатларда (6, 9, 12 ойдатажрибадан сўнг) мажбурий ўлдирилиб крематорияда куйдирилди. Такомиллаштирилган драже ҳолида тайёрланган донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлигини итларда нейтраллаш реакциясида текшириш натижалари 3-жадвалда ўз аксини топган. 3-жадвал маълумотларидан кўриниб турибдики, учала тажрибадаги итларнинг қон зардобида эмлашдан олдин қутуришга қарши антителолар титри нейтраллаш реакциясида текширилганда уларнинг қон зардобида қутуриш вирусига қарши вирусни нейтралловчи антителолар ум уман қайд этилмаган.

3-жадвал.Такомиллаштирилган драже ҳолида тайёрланган донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлигини итларда нейтраллаш реакциясида текшириш натижалари Вак- Антителалар титри ва текшириш муддатлари Итлар Г ур уҳлар цина Эмлашсони 3 ой 6 ой 9 ой 12 ой дозаси гача 1:48 1:32 1:24 1:12 Тажриба 12 1 - (1:32- (1:24- (1:16- (1:8- 1:64) 1:48) 1:32) 1:16) Назорат 9 - - - - - -

Тажриба гуруҳидаги 1 донадан антирабик вакцина еган итларнинг қон зардоблари эмлангандан 3 ой сўнг нейтраллаш реакциясида текширилганда қутуриш вирусига қарши антителолар титри ўртача 1:48 ни, 6 ойдан кейин 1:32 ни, 9 ойдан сўнг 1:24 ни ва 12 ойдан сўнг эса 1:12 ни кўрсатди . Назорат гуруҳидаги эмланмаган итларнинг қон зардобларида эса қутуриш вирусига қарши антителолар ўша муддатларда аниқланмади. Инфекцион касалликларга қарши шаклланган иммунитетни мустаҳкамлигини аниқлашнинг асосий критерияси (ўлчови, мезони) бу иммунланган ҳайвонни айнан уни шакллантирган қўзғатувчи билан зарарлаш ҳисобланади. Ушбу масалани ҳал қилиш учун фақат ўткир тажрибалар ўтказиш талаб этилади. Бизнинг тадқиқотларимизда иммунитет давомийлигини ўрганиш учун ўткир тажрибалар такомиллаштирилган донадор антирабик вакцина билан эмланган итларда 6 ой, 9 ой ва 12 ойдан кейин ўтказилди. Такомиллаштирилган донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлигини 6 ойдан кейин итлардаги ўткир тажрибаларда синаш натижалари 4-жадвалда ўз аксини топган. 4-жадвал. Такомиллаштирилган донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлигини 6 ойдан кейин итлардаги ўткир тажрибаларда синаш натижалари Бир итга Вирус билан Қутуриб ўлган Гуруҳлар Итлар сони берилган зарарланган итлар сони вакцина сони итлар сони 1-тажриба 4 1 4 0 Назорат 3 - 3 3

Такомиллаштирилган донадор антирабик вакцина билан оғиз орқали эмланган тажрибадаги 1-гуруҳ 4 бош итда вакцинанинг иммунитет давомийлигини аниқлаш мақсадида эмлангандан 6 ой ўтгач, лаборатория титражникида титри 104,6 ЛД50 0,03 мл бўлган қутуриш касаллиги “дала” вируси билан лунжи мушаги орасига 1 мл дозада зарарлантирилди. Ҳар куни тажрибадаги итлар кузатилди. Зарарлантирилгандан 24 кун ўтгандан сўнг 1 бош ва 25 куни 2 бош назорат гуруҳидаги (эмланмаган) итларда қутуриш касаллигининг клиник белгилари кузатилди ва улар қутуриб ўлди, аммо эмланган итлар “дала” вируси “СП-01“ билан зарарлантирилгандан 4 ой кун кейин ҳам соғломлигича қолди, яъни қутурмади. Лаборатория шароитида яратилган такомиллаштирилган драже ҳолида тайёрланган донадор антирабик вакцина итларга оғиз орқали 1 марта берилганда вакцинанинг иммуногенлиги 6 ой давомида юқори даражада эканлиги аниқланди.

Тажриба бошланганидан 9 ой ўтгандан кейин, 2-тажриба гуруҳидаги 4 бош донадор антирабик вакцина билан оғиз орқали бир марта эмланган ит ва 3 бош вакцина билан эмланмаган назорат гуруҳидаги итлар вакцинанинг иммунитет давомийлигини аниқлаш мақсадида лаборатория титражникида титри 104.6 ЛД50 0,03 мл бўлган қутуриш касаллиги “дала” вируси билан лунжи мушаги орасига 1 мл дозада зарарлантирилди (5-жадвал). Зарарлантирилгандан 17 кун ўтгандан сўнг 1 бош ва 20 - куни 2 бош назорат гуруҳидаги (эмланмаган) итларда қутуриш касаллигининг клиник белгилари кузатилди ва улар қутуриб ўлди, аммо эмланган итлар “дала” вируси “СП-01“ билан зарарлантирилгандан 120 кун кейин ҳам соғломлигича қолди, яъни қутурмади. Лаборатория шароитида яратилган такомиллаштирилган драже ҳолида тайёрланган донадор антирабик вакцина итларга оғиз орқали 1 марта берилганда, вакцинанинг иммуногенлиги 9 ой давомида юқори даражада эканлиги исботланди. 5-жадвал. Такомиллаштирилган донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлигини 9 ойдан кейин итлардаги ўткир тажрибаларда синаш натижалари Гуруҳлар Итлар сони Бир итга Вирус билан Қутуриб ўлган берилган зарарланган итлар сони вакцина сони итлар сони 2-тажриба 4 1 4 0 Назорат 3 - 3 3

Такомиллаштирилган донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлигини 12 ойдан сўнг итларда ўткир тажрибаларда текшириш натижалари 6-жадвалда келтирилган.

6-жадвал. Такомиллаштирилган донадор антирабик вакцинанинг иммуногенлигини 12 ойдан сўнг итларда ўткир тажрибаларда текшириш натижалари Гуруҳлар Итлар сони Бир итга Вирус билан Қутуриб ўлган берилган зарарланган итлар сони вакцина сони итлар сони 3-тажриба 4 1 4 0 Назорат 3 - 3 3

Тажриба бошланганидан 1 йил ўтгандан кейин, 3-тажриба гуруҳидаги 4 бош вакцина билан оғиз орқали бир марта эмланган итлар ва 3 бош вакцина билан эмланмаган назорат гуруҳидаги итлар вакцинанинг иммунитет давомийлигини аниқлаш мақсадида лаборатория титражникида титри 104.6 ЛД50 0,03 мл бўлган қутуриш касаллиги “дала” вируси билан лунжи мушаги орасига 1 мл дозада зарарлантирилди. Зарарлантирилгандан 17 кун ўтгандан сўнг 1 бош ва 18-,19- кунлари 1 бошдан, жами 3 бош назорат гуруҳидаги (эмланмаган) итларда қутуриш касаллигининг клиник белгилари кузатилди ва улар қутуриб ўлди, аммо эмланган итлар “дала” вируси “СП-01“ билан зарарлантирилгандан 4 ой кейин ҳам соғломлигича қолди, яъни қутурмади. Лаборатория шароитида яратилган такомиллаштирилган драже ҳолида тайёрланган донадор антирабик вакцина итларга оғиз орқали 1 марта берилганда вакцинанинг иммуногенлиги 12 ой давомида юқори даражада эканлиги аниқланди.

Назорат гуруҳидаги қутурган итларда қутуриш касаллиги фалажлик аломатлари билан кечди. Қутуриб ўлган 3 бош итларнинг миялари олиниб, уларнинг ҳар қайсидан 3 тадан суртма тайёрланди. Суртмалар Селлерс усулида бўялгандан сўнг оддий ёруғ микроскопда 900 марта катталаштирилган ҳолатда кўрилди. Микроскоп остида нерв ҳужайраларида Бабеш-Негри киритмалари кўрилгани қайд этилди. Назорат гуруҳидаги 3 бош итнинг миясидан алоҳида-алоҳида 10% ли вирусли суспензия тайёрланиб, 7 бошдан жами 21 бош 8-10 граммли оқ сичқон болаларининг бош миясига 0,03 мл миқдорда юбориб, биологик синов қўйилди ва уларда қутуриш тасдиқланди.

НАТИЖАЛАР Ўтказилган тажрибалар натижасида назорат гуруҳидаги донадор антирабик вакцина берилмаган, яъни эмланмаган барча ит болалари қутуриш вируси билан зарарлантирилгандан 24 ва 25 кун ўтгач қутуриб ўлди. Улардан олинган мия тўқималари билан оқ сичқонларда биосинов ўтказилиб, 100 фоиз ижобий натижа олинди ва тажрибаларнинг ишончли ўтганига яна бир бор ишонч ҳосил қилинди.

Шундай қилиб, такомиллаштирилган драже ҳолида тайёрланган донадор антирабик вакцинанинг безарарлиги ва реактоген эмаслиги, итларга 1 донадан 1 марта оғиз орқали берилганда, уларда иммунитет 20-25 кун давомида шаклланиб, иммунитет давомийлиги 12 ой давом этиши ва фаол сақланиш муддати 6 ой эканлиги ўткир тажрибаларда исботланди.

МУҲОКАМА Такомиллаштирилган донадор антирабик вакцина берилган (1 донадан) итларнинг қон зардобидаги вирусни нейтралловчи антителалар даражаси тажриба бошлангандан 90 кун ўтгач қутуришга қарши антителалар титри ўртача 1:48 ни (тебраниш чегараси 1:32- 1:64), 180 кун ўтгач, аввалги муддатга нисбатан бирмунча пасайгани ва ўртача 1:32 ни (тебраниш чегараси 1:24-1:48), 270 кундан кейин 1:24 ни (тебраниш чегараси 1:16-1:32), 360 кундан кейин эса 1:12 ни (тебраниш чегараси 1:8-1:16) ташкил этгани аниқланди. Ушбу 1:12 титр ҳам итларни қутуриш вирусидан ҳимоя қилиши илмий тадыиыотларда исботланди.

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar40 ta adabiyot

  1. Борисов А.В., Гусева М.Н. Хранение вируса бешенства с различными стабилизаторами
  2. // Мат. межд. научно-практ. конф. ВНИИВВиМ. Москва.30-31 мая 2001, -С. 61-63.
  3. Гулюкин, А.М. Значимость современных методов лабораторной диагностики и
  4. индикации возбудителя бешенства для иммунологического мониторинга данного
  5. зооноза // Вопросы вирус.журнал. 2014. № 3, – С. 5–10.
  6. Маматова М.Н., Салимов Х.С. Ёввойи ҳайвонлар ва итларни оғиз орқали эмлаш учун
  7. донадор антирабик вакцинани олиш таркиби // Патент. ЎзР № IAP 04610 2010.
  8. Тошкент. 2010
  9. Маматова М.Н., Салимов Х.С. Ёввойи ҳайвон ва итларни оғиз орқали эмлаш учун
  10. донадор антирабик вакцина олиш учун таркиб // Ихтиро Патентига тавсиф. ЎзР № IAP
  11. Бюллетен, Тошкент. №12. 2012.1-6-.б.
  12. Недосеков В.В. Перспективы использования штамма ТС-80 вируса бешенства для
  13. пероральной иммунизации животных // Диагностика, профилактика и меры борьбы сRESEARCH FOCUS | VOLUME 3 | ISSUE 10 | 2024
  14. ISSN: 2181-3833 ResearchBip (12.32) | Google Scholar | Index Copernicus (ICV69.78)
  15. особо опасными, экзотическими и зооантропонозными болезнями животных: матер.
  16. междунар. науч.-практ. конф. Покров, 2000. - С. 88-90.
  17. Официальный сайт Всемирной Организации Здравоохранения. 2018. [Эл.ресурс].
  18. Режим доступа: http://www. who.int/mediacentre /factsheets/ fs099/ru/ 2018.
  19. Жестерев, В.И. Лаптева О.Г. Штаммы вируса бешенства и их практическое значение //
  20. Труды меж. науч.-практ. конф. Болезни диких животных. -Покров, 2004. -С. 35-37.
  21. Arai Y.T., Kuzmin I.V., Kameoka Y. New lyssavirus genotypes from the lesser mouse-eared
  22. bat (Myotis blythi), Kyrghyzstan // Emerg. Infect. Dis. 2003. -V. 9. -P. 333-337.10.3201/eid0903.020252
  23. Dean D.J., Abelseth M.K., Atanasiu P. Ed. Meslin F.X., Kaplan M.M., Koprowski.H. The
  24. fluorescent antibody test.// Laboratory Techniques in Rabies. -4th edn -Geneva: WHO, 1996.
  25. - P. 88-93.
  26. International Committe on Taxonomy of Viruses [electronic resource].
  27. URL:http://www.ictvonline.org/virusTaxonomy.asp.-13.11.2013. -. 177.
  28. Picard-Meyer Е., Bruyere V., Barrat J. [et al.] Development of a hemi-nested RT-PCR method
  29. for the specific determination of European bat lyssavirus 1: Comparison with other rabies
  30. diagnostic methods // Vaccine. - 2004. - Vol. 22. - P. 1921-1929.10.1016/j.vaccine.2003.11.015
  31. Rabies - World Health Organization (WHO). 2020. https://www.who.
  32. int/healthtopics/rabies#tab=tab_1.
  33. Terrestrial Animal Health Code Chapter 7.7, 6th Edition. World Organisation for Animal
  34. Health (OIE), France, 2017. Available at http://www.oie.int/en/international-standardsetting/terrestrial-code/accessonline accessed March 2018.
  35. WHO. 0 by 30 our catalytic response. Available athttp:// www. who. int/
  36. rabies/United_against_Rabies/en/, accessed December 2017.
  37. WHO Expert Consultation on Rabies, third report: WHO Technical Series Report No. 1012,
  38. Geneva, (ISBN 978-92-4-121021-8). 2022.
  39. WHO fact sheet on rabies. Available at http://www.who.int/ mediacentre/ factsheets/
  40. fs099/en/, accessed. 5 Birhane MG. March 2023.

Adabiyotlar ro‘yxatidagi 1 ta yozuv matnni ajratishda buzilgan, tuzatilmoqda.

Metama’lumot

Identifikator
REL-A-012627
Nashr sanasi
2024-11-05
Til
o‘zbek
Jurnal
Research Focus International Scientific Journal
Jild
3
Son
10
DOI
10.66073/researchfocus.v3i10.1128
ISSN
2181-3833 · 2181-3833
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
200–206
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Ko‘rishlar
12026-10-28 dan beri o‘lchanmoqda
Metadata manbasi
Research Focus International Scientific Journal
Oxirgi yangilanish
2026-09-11