XIX ЁЗГИ ОСИЁ ЎЙИНЛАРИДА СПОРТЧИЛАРИМИЗ ЭРИШГАН НАТИЖАЛАРИНИНГ ТАҲЛИЛИ

мазкур мақолада мамлакатимиз спортчиларини XIX-чи ёзги осиё ўйинларида қатнашнашган спорт турлари бўйича кўрсатган натижаларинг умумий таҳлили баён қилинган

XIX ЁЗГИ ОСИЁ ЎЙИНЛАРИДА СПОРТЧИЛАРИМИЗ ЭРИШГАН НАТИЖАЛАРИНИНГ ТАҲЛИЛИ Оринов Неъматжон Икромович Жисмоний тарбия ва спорт илмий тадқиқотлар институти E-mail: Orinov7707@gmail.com https://doi.org/10.5281/zenodo.10654238 Аннотация: мазкур мақолада мамлакатимиз спортчиларини XIX-чи ёзги осиё ўйинларида қатнашнашган спорт турлари бўйича кўрсатган натижаларинг умумий таҳлили баён қилинган. Калит сўзлар: Осиё ўйинлари, спорт турлари, медал, олтин, кумуш, бронза, мамлакатлар, кўрсаткичлар, натижалар, делегация, мусобақалар.

АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ, ДОСТИГНУТЫХ НАШИМИ СПОРТСМЕНАМИ НА XIX ЛЕТНИХ АЗИАТСКИХ ИГРАХ Аннотация: В данной статье представлен общий анализ результатов спортсменов нашей страны по видам спорта, участвовавших в XIX летних Азиатских играх. Ключевые слова: Азиатские игры, спорт, медаль, золото, серебро, бронза, страны, показатели, результаты, делегация, соревнования.

ANALYSIS OF THE RESULTS ACHIEVED BY OUR ATHLETES AT THE 19TH ASIAN SUMMER GAMES Abstract: this article describes the general analysis of the results of the sportsmen of our country who participated in the 19th Asian Summer Games. Keywords: Asian Games, sports, medal, gold, silver, bronze, countries, indicators, results, delegation, competitions.

КИРИШ Осиё Ўйинлари (Асиад ҳам дейилади) ҳар тўрт йилда бир marta ўтказиладиган sport ўйинлари мусобақаларидир. Бунда фақатгина Осиё давлатлари иштирок қилишади. Осиё ўйинлари Осиё қитъасининг нуфузли спорт мусобақалари. 4 йилда 1 марта ўтказилади. Осиё Олимпиада кенгаши 1949 йил 13 февралда асос солган ва мусобақаларни ўтказувчи ташкил этган. Унинг низоми Олимпиада ўйинлари ғоялари асосида тузилган. Ҳар бир давлат Осиё ўйинларининг қайси турларида иштирок етишини ўзи белгилайди, лекин вакиллари таркиби ташкилий қўмита ва Осиё Олимпиада кенгаши белгилаган сондан ошиб кетмаслиги керак. Олимпиада ўйинлари дастурига кирган спорт турлари ҳамда миллий спорт турлари бўйича мусобақалар уюштирилади. Осиё ўйинлари дастурига бирор миллий спорт турини киритиш учун бу тур қитъанинг камида 6 та давлатида оммалашган бўлиши ва камида 4 мамлакатдан шу тур бўйича спортчилар иштирок этиши зарур. Тадқиқотнинг мақсади: мамлакатимиз спортчиларини XIX-чи ёзги осиё ўйинларида спортчиларимиз эришган натижаларинг таҳлили маьлумотни умумлаштириш. Мамлакатимизда жисмоний тарбия ва спортга бугунги кунда алоҳида эътибор кўрсатилмоқда. Бунинг натижасида мамлакатимиз спортчилари жахоннинг нуфузли мусобақаларида юксак натижаларни қўлга киритиб, ҳалқимиз салоҳиятини бутун дунёга намоён қилмоқда.

АСОСИЙ ҚИСМ Ҳусусан спортчиларимиз 2023-йил 23-сентябр-8-октябр кунлари Хитой давлатининг ҳанчжоу шаҳрида ўтказилган XIX-чи ёзги осиё ўйинларида иштирок этиб жами 45 та мамлакатнинг 12000-мингдан ортиқ спортчилар иштирок этган спортчилари ичида умум жамоа ҳисобида мамлакатимиз спортчилари 5 чи ўрини эгаллаб жами 71 та шундан 22 та олтин, 18-та кумуш, 31-та бронза медалларини қўлга киритдилар. Бу кўрсаткич 1994-чи йилдан буён ўтказиб келинаётган осиё ўйинларида, Ўзбекистон спорчилари энг яхши натижаларни кўрсатишга мувоффақ бўлдилар.

1-расм. XIX-чи ёзги осиё ўйинларида спортчиларимиз эришган натижаларинг Ватанимиз спортчилари ушбу нуфузли мусобақа дастурига киритилган жами 60-та спорт турларининг 38-таси мазкур медалларнинг 32-таси олимпия спорт турлари 6-таси ноолимпия спорт турларидан жами 390-нафар спортчи жумладан 230-нафари эркаклар 160- нафари аёл қизларни ташкил этди. Хусусан умумий жамғарилган 71 та медал соҳибларини 132 спортчилар ташкил этади улардан 52 таси аёл спортчиларимиз, 80 таси эркак спортчиларимиз кишилар бўлиб, фоиз ҳисобида эса 39% ни аёллар, 61% ни эришилган натижадар эркаклар эгаллагани аниқланди. Ушбу медал соҳиблари мамлакатимизни турли худудларидан қўлга киритилган, хусусан қуйидаги вилоятлар ҳамда Қарақолпоғистон Республикаси ва Тошкент шаҳри спортчиларига тегишли бўлиб жумладан Андижон вилояти 4 та , Хоразм вилояти 15 та, Фарғона вилояти 3 та, Тошкент шаҳар 37 та,Тошкент вилояти 14 та, Сурҳандарё вилояти 4 та, Сирдарё вилояти 10-та, Самарқанд вилояти 17 та, Наманган вилояти 5 та, Навоий вилояти 6 та, Қарақолпоқ республикаси 7 та, Қашқадарё вилояти 5 та, Жиззах вилояти 4 та, ва Бухора вилояти 1 та медалларга сазовар бўлдилар.

Ватанимиз спортчилари кўрсатган натижаларини қўшни Марказий осиё давлатлар спортчилари кўрсатган натижаларига таққослаганда, Марказий осиё давлатлари ичида биринчи бўлишди. Ҳанчжоу шаҳрида ўтказилган XIX-чи ёзги осиё ўйинларида иштирок этган Марказий осиё қўшни давлатлар натижалари жумладан Қазоғистон Республикаси умум жамоа ҳисобида 11 чи ўрин, Қирғизистон республикаси умум жамоа ҳисобида 8 чи ўрин, Тожикистон республикаси умум жамоа ҳисобида 24 чи ўрин ва Туркманистон республикаси умум жамоа ҳисобида 29 чи ўринларни эгалладилар. Бундан олдинги 2018-йил Индонезия давлатида ўтказилган XVIII-чи ёзги осиё ўйинларида ватанимиз спортчилари жами 20 та спорт туридан, шундан 16 таси олимпия ва 4 таси ноолимпия спорт турларидан иштирок этиб умум жамоа ҳисобида 5-чи ўринни эгалаб, жами 69 та медал шундан, 20 та олти, 24 та кумуш, 25 та бронза медаллари, 2014 йилги ёзги осиё ўйинларида жами 45 та медал шундан, 9 та олти, 14 та кумуш, 22 та бронза, 2010 йилги ёзги осиё ўйинларида жами 56 та медал шундан, 11 та олтин, 22 та кумуш, 23 та бронза, 2006 йилги ёзги осиё ўйинларида жами 40 та медал шундан, 11 та олтин, 14 та кумуш, 15 та бронза, 2002 йилги ёзги осиё ўйинларида жами 51 та медал шундан, 15 та олтин, 12 та кумуш, 24 та бронза, 1998 йилги ёзги осиё ўйинларида жами 40 та медал шундан, 6 та олти, 22 та кумуш 12 так бронза, 1994 йилги ёзги осиё ўйинларида жами 42 та медал шундан, 11 та олтин, 12 та кумуш, 19 та бронза медаллари соврундори бўлишган. Ўзбекистон делегатцияси илк бор осиё ўйинларида Ўзбекистон тарихидаги, сон жиҳатидан энг кўп медал жамғарди ҳамда энг кўп олтин медал қўлга киритди.

2-расм. Тайёргарлик дастури бўйича умумий маьлумот

Мамлакатимиз спортчилари XIX-чи ёзги осиё ўйинлари даврида замонавий бешкураш ва бокс спорт турларидан Париж 2024 олимпия ўйинларига жами 5-та йўлланма яни лицензияни қўлга киритдилар. Эндиликда Ўзбекистон ёшлар сиёсати ва спорт вазирлиги, Ўзбекистон миллий олимпия комитаси ҳамда спорт ташкилотлари ҳакмкорлигида иқтидорли спортчиларнинг саралаш, терма жамоаларни шакиллантириш спортчиларга маҳаллий ва хорижий ўқув машғулот йиғинларини ташкил этиш, уларнинг нуфузли мусобақалардаги муносиб иштирокини таъминлаш борасида қатор тизимли ишларни амалга оширмоқлиги лозим. Қатор мутаҳасислар хозирги кунда малакали спортчиларни мусобақага тайёрлашда, тайёргарликлари орасида психологик тайёргарлик юқори туришини ўз тадқиқотларида таъкидлаб келмоқдалар. Спортчиларни психологик холати фақатгина мусобақалар эмас ,машғулот фаолиятини ҳам муҳим таркибий қисми ҳисобланади.Шунинг учун хавотир ва ҳавотирланишнинг мусобақа фаолияти самарадорлигига таъсирини ўрганиш долзарб ҳисобланади .Шунинг учун ҳавотир ва хавотирланишнинг мусобақа фаолияти самарадорлигига таъсирини ўрганиш долзарб ҳисобланади. ХУЛОСА Бугунги кунда Янги Ўзбекистон бунёдкорларини вояга етказиш, жисмоний тарбия ва sport соҳасини ривожлантириш мақсадида олиб бораётган кенг кўламли ислоҳотларимизнинг яна бир амалий натижаси сифатида барчамизга ғурур ва ифтихор бағишламоқда. Мазкур натижалар натижасида ёшларни эл-юртга садоқатли қилиб тарбиялаб камолга йетади. Йирик халқаро спорт беллашуви Осиё ўйинларида қўлга киритган тарихий натижалар билан келгуси фаолиятингизда янги-янги зафарлар кутиб қоламиз.