USE OF CARBONATE WASTE FROM A WATER TREATMENT FACILITY IN OBTAINING SIMPLE PHOSPHORUS FERTILIZERS FROM CENTRAL KYZYLKUM PHOSPHORITES
Shamshidinov I.T., Najmiddinov R.Yu., Qodirova G.Q., Mamurov B.A., Rustamov I.T.Namangan Institute of Engineering and Construction (NamMQI)2022
JurnalResearch Focus International Scientific JournalJild 1Son 1Sahifa 126–132
Annotatsiya
Ишда сув тозалаш иншооти карбонатли чиқиндисидан фойдаланган ҳолда таркибида кальций ва магний фосфатлари бўлган оддий ўғит олиш жараёни келтирилган. Ишлаб чиқаришда мазкур усул фойдаланилганда фосфорли оддий ўғитлар олишга карбонаптли чиқиндиларни қамраб олиш мумкинлиги аниқланган.
Boshqa tillarda
inglizchaUSE OF CARBONATE WASTE FROM A WATER TREATMENT FACILITY IN OBTAINING SIMPLE PHOSPHORUS FERTILIZERS FROM CENTRAL KYZYLKUM PHOSPHORITES
The work presents the process of obtaining a simple fertilizer containing calcium and magnesium phosphates using the carbonate waste of a water treatment facility. It has been established that when this method is used in production, carbonate waste can be involved in obtaining simple phosphorus fertilizers.
o‘zbekМАРКАЗИЙ ҚИЗИЛҚУМ ФОСФОРИТЛАРИДАН ФОСФОРЛИ ОДДИЙ ЎҒИТЛАР ОЛИШДА СУВ ТОЗАЛАШ ИНШООТИ КАРБОНАТЛИ ЧИҚИНДИСИДАН ФОЙДАЛАНИШ
Ишда сув тозалаш иншооти карбонатли чиқиндисидан фойдаланган ҳолда таркибида кальций ва магний фосфатлари бўлган оддий ўғит олиш жараёни келтирилган. Ишлаб чиқаришда мазкур усул фойдаланилганда фосфорли оддий ўғитлар олишга карбонаптли чиқиндиларни қамраб олиш мумкинлиги аниқланган.
ruschaИСПОЛЬЗОВАНИЕ КАРБОНАТНЫХ ОТХОДОВ ВОДООЧИСТНОГО СООРУЖЕНИЯ ПРИ ПОЛУЧЕНИИ ПРОСТЫХ ФОСФОРНЫХ УДОБРЕНИЙ ИЗ ФОСФОРИТОВ ЦЕНТРАЛЬНЫХ КЫЗЫЛКУМОВ
В работе приведен процесс получения простого удобрения, содержащего фосфаты кальция и магния, с использованием карбонатных отходов водоочистного сооружения. Установлено, что при использовании данного способа в производстве карбонатные отходы могут быть вовлечены в получение простых фосфорных удобрений.
Kalit so‘zlar
- phosphoric acid
- extraction phosphoric acid
- fertilizer
- mineral fertilizer
- phosphorus fertilizer
- calcium carbonate
- magnesium carbonate
- carbonate waste of a water treatment facility
- monocalcium phosphate
- dicalcium phosphate
- double superphosphate
To‘liq matn
Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni
Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.
УДК 661.632.232 МАРКАЗИЙ ҚИЗИЛҚУМ ФОСФОРИТЛАРИДАН ФОСФОРЛИ ОДДИЙ ЎҒИТЛАР ОЛИШДА СУВ ТОЗАЛАШ ИНШООТИ КАРБОНАТЛИ ЧИҚИНДИСИДАН ФОЙДАЛАНИШ Шамшидинов И.Т., НамМҚИ профессори, DSc Нажмиддинов Р.Ю., НамМҚИ докторанти Қодирова Г.Қ., НамМҚИ доценти, PhD Мамуров Б.А., НамМҚИ кафедра мудири, PhD Рустамов И.Т., НамМҚИ ўқитувчиси Наманган муҳандислик-қурилиш институти (НамМҚИ) https://doi.org/10.5281/zenodo.7111587 Aннотация: Ишда сув тозалаш иншооти карбонатли чиқиндиси дан фойдалан ҳолда таркибида кальций ва атларимагний бўлган фосфоддий ўғит олиш келтирилган. Ишлаб чиқаришда мазкур усул фойдал олишгакарбонаптли чиқинди ларниқамраболишмумкинлигианиқл Калит сўзлар: фосфаткислота,экстракционфосфаткис фосфорли ўғит, кальций карбонат, магний карбонатл карбонат чиқинди лари,монокальцийфосфат,дикальцийфосфат,қ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ КАРБОНАТНЫХ ОТХОДОВ ВОДООЧИСТНЫХ СООРУЖЕНИЙ ПРИ ПОЛУЧЕНИИ ОДИНАРНЫХ ФОСФОРНЫХ УДОБРЕНИЙ ИЗ ФОСФОРИТОВ ЦЕНТРАЛЬНЫХ КЫЗЫЛКУМОВ Аннотация: В работе приведены процессы получения содержащих ка одинарных фосфорных удобрений с использованием кар водоочистительных сооружений. Установлено, чт производствевов приводит лечению карбонатных к дляотходовполучения оди фосфорныхудобрений. Ключевые слова: фосфорная ота, кисл экстракционная фосфо удобрения, минералные удобрения, фосфорные удо магния, карбонатные отходв водоочистительных дикальцийфосфат,двойнойсуперфосфат. USE OF CARBONATE WASTE OF WATER PURIFICATION FACILITIES IN OBTAINING SIMPLE PHOSPHORUS FERTILIZERS FROM PHOSPHORITES OF CENTRAL KYZYL KUM Abstract: The article presents the processes of obtaining calcium and magnesiumcontaining ordinary phosphorus fertilizers using carbonate waste from water treatment plants. It has been established that the use of this method in production leads to the involvement of carbonate waste for the production of single phosphate fertilizers. Keywords: phosphoric acid, extraction phosphoric acid, fertilizers, mineral fertilizers, phosphorus fertilizers, calcium carbonate, magnesium carbonate, carbonate waste from water treatment plants, monocalcium phosphate, dicalcium phosphate, double superphosphate. КИРИШ. Республикамиз қишлоқ хўжалигида фосфорли ўғитлар сифатида асосан Марказий Қизилқум фосфоритларидан олинган аммофос, шунингдек оддий суперфосфат ишлатилади. Маълумки, аммофос таркибида кальций бўлмайди. Аммофосдан узоқ вақт мунтазам фойдаланиш натижасида тупроқ таркибидаги ҳаракатчан кальций ва магний
йилдан-йилга камайиб боради. Бу эса ўсимлик ва тирик организмлардаги кальций ва магнийнинг етишмовчилигига олиб келади. Натижада тупроқ структураси ёмонлашади, ўсимликлар ҳосилдорлиги пасаяди, тирик организмларда касалликлар келиб чиқади [1, 2]. Марказий Қизилқум фосфорит рудаларини ташкил этадиган асосий минералларга бирламчи минераллар сифатида: кальцит – 30-50%, фторкарбонатапатит – 25-55%, гилли минераллар – 5-25% ҳамда иккиламчи минераллар сифатида: гипс, гётит, пирит, кварц киради [3]. Фосфоритлар экстракцион фосфат кислотада (ЭФК) парчаланганда дастлаб осон парчаланадиган кальцит реакцияга киришади. Бунинг натижасида ЭФК қисман нейтралланади ва унда фторкарбонатапатитнинг парчаланиши суст давом этади. Бунинг натижасида фосфоритнинг фосфатли қисми тўла парчаланмайди ва маҳсулот таркибига ўзлашмайдиган тарзда ўтади. Таркибида кальций тутган азот-фосфорли ўғитлар олишда паст навдаги фосфоритлардан фойдаланиш бўйича ҳам тадқиқотлар ўтказилган. Натижада фосфорли концентрланган ўғитлар олиш жараёнига паст навдаги фосфоритларни ҳам қамраб олиш мумкинлиги аниқланган [2-3]. ТАДҚИҚОТ МАТЕРИАЛЛАРИ ВА МЕТОДОЛОГИЯСИ Амалда фосфоритлардан олинган экстракцион фосфат кислотани (ЭФК) нейтраллашга асосланган ҳолда концентрланган фосфорли ўғитлар ишлаб чиқарилади. Бунда нейтралловчи восита сифатида аммиак гази (аммофос ишлаб чиқаришда), фосфорит кабилардан (қўшалоқ суперфосфат туридаги ўғитлар ишлаб чиқаришда) фойдаланилади [4- 29]. Маҳсулот бирлигига нисбатан қимматбаҳо хомашё – ювиб куйдирилган фосфоконцентрат сарфини камайтириш (қўшалоқ суперфосфатга нисбатан), аммиак хомашёси сарфини қисқартириш ҳамда маҳсулот ҳажмини ошириш (аммофосга нисбатан) мақсадида Марказий Қизилқум ювиб куйдирилган фосфоконцентратидан олинган ЭФКни сув тозалаш иншоотининг (“Фарғона-Азот” АЖ корхонаси) карбонатли чиқиндиси ва унинг куйдириш (700OC ҳароратда) маҳсулотлари билан нейтраллаш орқали таркибида ўзлашадиган кальций ва магний фосфатлари бўлган фосфорли оддий ўғитларга қайта ишлаш жараёни ўрганилди. Карбонатли чиқинди қўлланилганда нейтраллаш реакторида катта ҳажмдаги барқарор кўпик ҳосил бўлиши кузатилади. Бу эса реактор унумдорлигини пасайтиради. Шу сабабли ЭФКни куйдирилган (700OC ҳароратда) карбонатли чиқинди билан нейтраллаш тавсия этилди. Натижада нейтралланиш жараёнининг жадаллашиши кузатилади. ЭФКни нейтраллаш жараёнида таркибида, оғирлик % ҳисобида: CaO=44,83, MgO=1,58, CO2=36,50, R2O3=0,74, SO3=0,84 ва эримайдиган қолдиқ (э.қ.)=0,37 бўлган сув тозалаш иншооти (“Фарғона-Азот” АЖ) чиқиндиси – кальций ва магний карбонатларидан фойдаланилди. Дастлаб сув тозалаш иншооти чиқиндисига термик ишлов берилди. Чиқинди 100÷1050OC ҳарорат интервалида 60-180 минут давомида куйдирилганда масса йўқотилиши 12,31% дан 51,64% га етиши аниқланди. 100÷200OC ҳарорат интервалида 1 соат давомида қиздирилганда масса йўқотилиши 14,11% (намлик ва кристаллизация суви ҳисобига), 200÷400OC ҳарорат интервалида эса яна 0,54% масса йўқотилиши (R(OH)3 парчаланиши ҳисобига) кузатилади [30]. 500÷800OC ҳарорат интервалида масса йўқотилиши 15,14% дан 20,36% гача (MgCO3·CaCO3 парчаланиши ҳисобига) бўлиши, 850÷1050OC ҳарорат интервалида масса йўқотилиши 30,77% дан 51,64% гача (асосан CaCO3 парчаланиши ҳисобига) бўлиши аниқланди. Сув тозалаш иншооти чиқиндиси – кальций ва
магний карбонатларига термик ишлов бериш технологик параметри ва ҳосил қилинган куйдириш маҳсулотларининг кимёвий таркиби 1-жадвалда келтирилган. 1-жадвал Чиқинди кимёвий таркибининг куйдириш ҳароратига боғлиқлиги Куйди- Олинган маҳсулот кимёвий таркиби, % Куйди- Масса риш риш йўқо- № ҳаровақти, тилиши, CaO MgO R2O3 SO3 CO2 H2O э.қ. рати, O минут % C 44,83 1,58 0,74 0,84 36,5 15,14 0,37 1. 100 60 12,31 51,12 1,80 0,84 0,96 41,62 3,23 0,42 2. 200 60 14,11 52,19 1,84 0,86 0,98 42,50 1,20 0,43 3. 300 60 14,49 52,43 1,85 0,87 0,98 42,69 0,76 0,43 4. 400 60 14,65 52,52 1,85 0,87 0,98 42,77 0,57 0,43 5. 500 60 15,14 52,83 1,86 0,87 0,99 43,01 - 0,44 6. 600 60 15,39 52,98 1,87 0,87 0,99 42,84 - 0,44 7. 700 60 16,28 53,55 1,89 0,88 1,00 42,24 - 0,44 8. 800 60 20,36 56,29 1,98 0,93 1,05 39,28 - 0,46 9. 850 60 25,49 60,17 2,12 0,99 1,13 35,10 - 0,50 10. 900 60 30,77 64,76 2,28 1,07 1,21 30,15 - 0,53 11. 950 60 41,63 76,80 2,71 1,27 1,44 17,15 - 0,63 12. 1000 60 50,51 90,58 3,19 1,50 1,70 2,28 - 0,75 13. 1000 120 51,55 92,53 3,26 1,53 1,73 0,19 - 0,76 14. 1000 180 51,64 92,70 3,27 1,53 1,74 - - 0,77 15. 1050 60 51,64 92,70 3,27 1,53 1,74 - - 0,77 Сув тозалаш иншоотининг кальций ва магний карбонатли чиқиндиси ва унинг куйдириш маҳсулотлари (100÷1050OC ҳарорат интервалида) билан ЭФКни нейтраллаш ва бунда ҳосил бўладиган барқарор кўпикланиш жараёнлари ўрганилди. Бунинг учун таркибида, оғирлик % ҳисобида: Р2О5 = 17,23, CaO = 0,32, MgO = 0,66, Fe2O3 = 0,30, Al2O3 = 0,41, F = 1,18 ва бошқалар бўлган ЭФК, таркиби юқорида кўрсатилган “Фарғона-Азот” АЖ корхонасининг карбонатли чиқиндиси ҳамда уни 700OC ҳароратда куйдирилишидан олинган ва таркибида, оғирлик % ҳисобида: CaO = 53,55, MgO = 1,89, R 2O3 = 0,88, CO2 = 42,24, SO3 = 1,00 ва бошқалар бўлган куйдириш маҳсулотидан фойдаланилди. ЭФКга унинг массасига нисбатан 1% миқдорида аммоний нитрат қўшилди. Қўшилган аммоний нитрат нейтраллаш жараёнида ҳосил бўладиган суспензиялардаги кальций ва магний фосфатларининг эрувчанлигини яхшилашга хизмат қилади. 17,23% Р2О5 концентрацияли ЭФКни кальций ва магний карбонатли чиқинди ҳамда уни куйдириш маҳсулоти билан нейтраллаш жараёнидаги кислота меъёри монокальцийфосфат, мономагнийфосфат, темир ва алюминий фосфатлари ҳосил бўлишига мувофиқ келадиган стехиометрик миқдорга нисбатан 100% ни ташкил этди. Нейтраллаш жараёни хона ҳароратда 30-40 минут давом этди. Ҳосил қилинган суспензиялар 95÷100ОС ҳарорат интервалида қуритилди. ТАДҚИҚОТ НАТИЖАЛАРИ ВА MUHOKAMA Нейтраллаш жараёнида суспензия баландлигига нисбатан ҳосил бўладиган барқарор кўпик баландлигини фоиз ҳисобида олинди (1-расм). Нейтраллаш жараёнида
куйдирилмаган кальций ва магний карбонатли чиқиндидан фойдаланилганда 5 минут давомида барқарор кўпикнинг ҳосил бўлиши 345% га етади, унинг батамом сўниши учун 45-50 минут сарфланади. Бу эса табиий кальций ва магний карбонатли хомашёга нисбатан барқарор кўпикнинг сўнишига нисбатан 2,5-3 марта кам вақт сарфланишини кўрсатади. 500OC гача термик ишлов берилган кальций ва магний карбонатли чиқинди билан ЭФКни нейтралланганда барқарор кўпик ҳосил бўлиши (296%), унинг сўниши 30-40 минутда кузатилади, 700OC (236%) ва ундан юқори ҳароратда (79-174%) термик ишлов берилган кальций ва магний карбонатли чиқинди билан ЭФК нейтралланганда ҳосил бўладиган кўпикнинг сўнишига атиги 10-20 минут вақт сарфланиши аниқланди. Шундай қилиб, ЭФКни бўрсимон хомашё билан нейтраллаш жараёнида кўпикланишни камайтириш мақсадида бошланғич хомашёга 700OC ҳароратда дастлабки термик ишлов бериш мақсадга мувофиқ, деб ҳисобланиши мумкин. ЭФКни карбонатли чиқинди билан нейтраллаш жараёни хона ҳароратида (20-25OC) карбонатли хомашёга нисбатан кислотанинг 100% ли стехиометрик меъёрида амалга оширилди.
1-расм. Кальций ва магний карбонатли чиқиндига термик ишлов бериш ҳароратига боғлиқ ҳолда ЭФКни нейтраллаш жараёнида кўпикланиш даражасининг вақт давомида ўзгариши: 1 – кальций ва магний карбонатли чиқиндига термик ишлов берилмаган; 2 – 500OC; 3 – 700OC; 4 – 850OC; 5 – 950OC. ЭФКни нейтраллаш жараёнининг тезлиги сув тозалаш иншооти карбонатли чиқиндиси билан жадал бориши кузатилади. Нейтраллаш жараёнида карбонатли чиқинди таркибидаги кальцийнинг фосфат кислотали эритмага ажралиши 30-40 минут давомида 80% дан ортиқ миқдорни ташкил этади. ЭФКни кальций ва магний карбонатли хомашёлар билан нейтраллаш жараёнининг оптимал (мақбул) давомийлиги 30-40 минут этиб белгилаш мақсадга мувофиқлиги ўтказилган тажрибалар натижасида аниқланди. ЭФКни аммоний нитрат (1%) иштирокида кальций ва магний карбонатли чиқинди ҳамда уни куйдириш маҳсулоти билан нейтраллаш, суспензияларни буғлатиш ва қуритиш орқали таркибида кальций ва магнийфосфатлари бўлган фосфорли ўғит олиш жараёни ўрганилди. Нейтраллаш жараёни хона ҳароратида (20-25OC) карбонатли хомашёга нисбатан
кислотанинг 100% ли стехиометрик меъёрида ва 30 минут давомида амалга оширилди, суспензиялар 95-100OC ҳароратда қуритилди. Жараённинг технологик параметрлари, оралиқ (суспензия) ва ҳосил қилинган маҳсулотнинг кимёвий таркиби 2-жадвалда келтирилган. 2-жадвал ЭФКни кальций ва магний карбонатли чиқинди ва уни куйдириш маҳсулоти билан нейтраллаш натижасида ҳосил бўладиган суспензия, уларни қуритиш натижасида олинган маҳсулотнинг кимёвий таркиби ва жараённинг технологик кўрсаткичлари Кўрсаткичлар Суспензия Қуритилган маҳсулот Бошланғич карбонатли хомашёга – 700OC – 700OC термик ишлов бериш ҳарорати Р2О5 (умумий), % 15,56 15,89 46,53 46,72 Р2О5 (ўзлашадиган), % 15,34 15,64 45,84 45,94 Р2О5 (сувда эрийдиган), % 14,46 14,75 42,97 43,08 CaO (умумий), % 6,59 6,72 19,69 19,83 MgO (умумий), % 0,84 0,86 2,52 2,59 R2O3 (умумий), % 1,16 1,19 3,47 3,44 SO3 (умумий), % 1,21 1,24 3,62 3,59 F, % 1,07 1,08 3,03 3,02 N (умумий), % 0,32 0,32 0,95 0,95 Н2О, % 67,72 66,72 4,00 3,73 (P2O5ўзл.:P2O5умум.)x100, % 98,59 98,43 98,52 98,33 (P2O5с.э.:P2O5умум.)x100, % 92,93 92,81 92,35 92,20 Натижада 17,23% P2O5 концентрацияли ЭФКни кальций ва магний карбонатли чиқинди ҳамда уни куйдириш маҳсулоти билан нейтраллаш жараёнида, таркибида оғирлик % ҳисобида: Р2О5умум. = 15,56 ва 15,89; Р2О5ўзл. = 15,34 ва 15,64; Р2О5с.э. = 14,46 ва 14,75; СаО = 6,59 ва 6,72; MgO = 0,84 ва 0,76; N = 0,32; Н2О = 66,72 ва 67,72 ва бошқалар бўлган суспензия олинди. Бундай суспензиядаги ўзлашадиган фосфатлар миқдори, яъни (P2O5ўзл.:P2O5умум.)x100 нисбат мос ҳолда 98,59 ва 98,43% ни ташкил қилади. Ҳосил қилинган суспензиялар 95÷100ОС ҳарорат интервалида қуритилганда, таркибида оғирлик % ҳисобида: Р2О5умум. = 46,53 ва 46,72; Р2О5ўзл. = 45,84 ва 45,94; Р2О5с.э. = 43,17 ва 43,08; СаО = 19,69 ва 19,83; MgO = 2,52 ва 2,59; N = 0,95; Н 2О = 4,00 ва 3,73 ва бошқалар бўлган кальций ва магнийфосфатли ўғит ҳосил бўлди. Олинган маҳсулотдаги (P2O5ўзл.:P2O5умум.)x100 нисб��т мос ҳолда 98,52 ва 98,33% ни, (P2O5с.э.:P2O5умум.)x100 нисбат эса 92,35 ва 92,20% ни ташкил этади. ХУЛОСА. Шундай қилиб, ЭФКни кальций ва магний карбонатли хомашёлар ҳамда уни куйдириш маҳсулоти билан нейтраллаш йўли билан таркибида монокальцийфосфат ва мономагнийфосфат бўлган фосфорли ўғитлар олишда сув тозалаш иншоотининг кальций ва магний карбонатли чиқиндисидан фойдаланиш орқали нейтраллаш жараёнини 2,5-3 марта жадаллаштиришга эришилади. Ҳосил қилинадиган маҳсулот сифати яхшиланади. Фосфоритлардан қўшалоқ суперфосфат туридаги ўғитлар ишлаб чиқаришнинг амалдаги усулларига нисбатан қимматбаҳо фосфорит хомашёси 15-20% га тежалади, аммофос ишлаб
чиқаришга солиштирилганда эса аммиак хомашёси тўла тежалади ҳамда маҳсулот ҳажмини 4-5% га ошириш имконияти яратилади. ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ. 1. Шамшидинов, И. Т. (2017). Разработка усовершенствованной технологии производства экстракционной фосфорной кислоты и получения концентрированных фосфорсодержащих удобрений из фосфоритов Каратау и Центральных Кызылкумов. Дисс.…докт.техн. . наук,Ташкент 2. Шамшидинов, И. Т. (2014). Технология неорганических веществ и минеральных удобрений: Учебник для профессиональных вузов. ИТШамшидинов . 3. Геология и полезные ископаемые Республики Узбекистан / Т. Н. Долимов, Т. Ш. Шаякубов и др.: Редкол.: Т. Ш. Шаякубов (гл. ред.) и др. – Т.: Университет, 1998. – 724 с. 4. Мамуров, Б. А., Шамшидинов, И. Т., Усманов, И. И., & Кодирова, Г. К. (2019). Исследование процесса нейтрализации экстракционной фосфорной кислоты мелом. Universum:химия ибиология , (2 (56)), 21-26. 5. Шамшидинов, И. Т. (1994). Получение удобрений типа двойного суперфосфата из фосфоритов Каратау. 6. Gafurov, K., Shamshidinov, I. T., & Arislanov, A. S. (2020). Sulfuric acid processing of highmagnesium phosphates and obtaining NPS-fertilizers based on them. Monograph. Publishing house" Istedodziyo press" Namangan, 26-27. 7. Шамшидинов, И. Т. (2017). Исследование процесса переработки фосфоритов Каратау на концентрированные фосфорные удобрения по поточной технологии. Universum: технические науки , (3 (36)), 29-34. 8. Кодир��ва, Г. К., Шамшидинов, И. Т., Тураев, З., & Нажмиддинов, Р. Ю. У. (2020). ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОЦЕССА ПОЛУЧЕНИЯ ВЫСОКОКАЧЕСТВЕННЫХ ФОСФАТОВ АММОНИЯ ИЗ ЭКСТРАКТНОЙ ФОСФАТНОЙ КИСЛОТЫ НА ОСНОВЕ ФОСФОРИТОВ ЦЕНТРАЛЬНОГО КЫЗЫЛКУМА. Universum: технически , (12-3 (81)), 71-75. 9. Нажмиддинов, Р. Ю., Мелиқўзиева, Г. Қ., Зокиров, М., & Юсупов, И. (2022). МАРКАЗИЙ ҚИЗИЛҚУМ ФОСФОРИТЛАРИДАН ТАРКИБИДА КАЛЬЦИЙ ВА МАГНИЙ БЎЛГАН КОНЦЕНТРЛАНГАН ФОСФОРЛИ ОДДИЙ ЎҒИТЛАР ОЛИШ. IJTIMOIY FANLARDA INNOVASIYA ONLAYN ILMIY JURNALI, 2(6), 56-61. 10. Shamshidinov, I., Qodirova, G., Mamurov, B., Najmiddinov, R., & Nishonov, A. (2022). ЭКСТРАКЦИОН ФОСФАТ КИСЛОТАНИ ОҲАКТОШ ХОМАШЁСИ БИЛАН НЕЙТРАЛЛАШ АСОСИДА КАЛЬЦИЙ ВА МАГНИЙ ФОСФАТЛИ ЎҒИТЛАР ОЛИШ. Science and innovation, 1(A4), 161-169. 11. Najmiddinov, R., Shamshidinov, I., Qodirova, G., Nishonov, A., & Sayfiddinov, O. (2022). МАРКАЗИЙ ҚИЗИЛҚУМ ФОСФОРИТЛАРИ АСОСИДАГИ ЭКСТРАКЦИОН ФОСФАТ КИСЛОТАДАН ЮҚОРИ СИФАТЛИ АММОНИЙ ФОСФАТЛАРИ ОЛИШ. Science and innovation, 1(A4), 150-160. 12. Kodirova, G., Shamshidinov, I., Sultonov, B., Najmiddinov, R., & Mamurov, B. (2021). Investigation of the Process of Purification of Wet-Process Phosphoric Acid and Production of Concentrated Phosphoric Fertilizers Based on it. Chemical Science International Journal, 30(1). 13. Shamshidinov, I., Qodirova, G. Mamadjanov, Z., Najmiddinov, R. (2021). International Journal of Advanced Science and Technology.
14. Shamshidinov, I., Qodirova, G. Mamadjanov, Z., Najmiddinov, R. (2021). ЭКСТРАКЦИЯ ЖАРАЁНИДА ФОСФАТ КИСЛОТАНИ СУЛЬФАТ ВАФТОРДАН ТОЗАЛАШ ҲАМДА ЮҚОРИ СИФАТЛИ АЗОТ -ФОСФОРЛИ ЎҒИТ ОЛИШНИ ТАДҚИҚ ҚИЛИШ . 15. Shamshidinov, I., Qodirova, G., Turayev, Z., Mamurov, B. (2020). Study Of The Process Of Heat Treatment Of Lımestone To The Process -Magnesıum Of Obtaın -Contaınıng PhosphorousFertılızers. 16. Shamshidinov, I., Qodirova, G., Mamurov, B. (2019). ШЎРСУВДОЛОМИТЛАРИАСОС КАЛЬЦИЙ ВА МАГНИЙ ФОСФАТЛИ ЎҒИТЛАР Нам MТИилмий ОЛИШ. -техника журнали . 17. Shamshidinov, I., Qodirova, G., Mamurov, B. (2017). КАЛЬЦИЙ ВАМАГНИЙ ФОСФАТЛИ ЎҒИТЛАРОЛИШДАМАҲАЛЛИЙДОЛОМИТХОМАШЁСИДАНФОЙ 18. G‘afurov, Q., & Shamshidinov, I. (2010). Mineral o‘g‘it ishlab chiqarish nazariyasi va texnologik hisoblari. T.: Fan va texnologiya, 360. 19. G’afurov Q. Mineral o’g’itlar va tuzlar texnologiyasi: Darslik./ Q. G’afurov, I. Shamshidinov. – T.: Fan va texnologiya, 2007. – 360 b. 20. Гафуров, К., Шамшидинов, И. Т., & Арисланов, А. С. (2020). Сернокислотная переработка фосфоритов Каратау и сложных удобрений на их основе. Моно��рафия . Издательство LAP LAMBERT Academic Publishing. 21. Shamshidinov, I. T., & Mamajanov, Z. N. (2014). Use of low-grade of phosphorites at picking calcium and microelement containing nitrogen-phosphorus fertilizers. Europaische Fachhochschule, (3), 117-119. 22. Shamshidinov, I. T. Qodirova, G. Najmiddinov, R. Y. (2020). БИОГУМУСДАН СУЮҚ БИООРГАНОМИНЕРАЛЎҒИТЛАРОЛИШЖАРАЁНИНИТАДҚИҚ 23. Гафуров, К., Шамшидинов, И. Т., & Арисланов, А. С. (2020). Сернокислотная переработка высокомагнезиальных фосфатов и получение NPS–удобрений на их основе. Монография. –Наманган:Издательство . «Истеъдодзиё 24. Zokirzhon, T., Shamshidinov, I. T., Madamindzanovna, I. O., & Usmanov, I. I. (2019). Researches of the solubility of copper sulfate in orthophosphoric acid at 30 and 80° c. International Journal of Scientific and Technology Research, 8(12), 1870-1872. 25. Turaev, Z., Shamshidinov, I. T., Usmanov, I. I., Isakova, O. M., & Sultonov, B. E. (2019). Thermodinamical Analyse the Formation of Phosphates Copper, Zinc and Cobalt on the Base Double Superphosphate and Sulphates of Copper, Zinc and Cobalt. Chemical Science Internatinal Journal, 28(1), 1-7. 26. Shamshidinov, I. T., Gafurov, K. G., & Ikramov, M. M. (2016). INVESTIGATION ON THE PHOSPHORIC ACID PRODUCTION FROM LOW GRADE PHOSPHORITES WITH HIGH CONTENT OF MAGNESIUM. Journal of Chemical Technology & Metallurgy, 51(2). 27. Шамшидинов, И. Т., & Арисланов, А. С. (2022). ВЛИЯНИЕ МАГНИЯ НА ПРОЦЕСС ЭКСТРАКЦИИ ФОСФОРНОЙ КИСЛОТЫ. CENTRAL ASIAN JOURNAL OF THEORETICAL & APPLIED SCIENCES, 3(6), 485-491. 28. No, P. 5698 UZ. Method of obtaining extraction phosphoric acid/Gafurov K., Shamshidinov IT, Arislanov A., Mamadaliev A.(UZ)/1998. 29. Turgunovich, S. I., & Chorievich, M. K. (2017). Research of process of washing of fluorine from phosphor gypsum. Austrian Journal of Technical and Natural Sciences, (1-2), 107-11. 30. Рабинович В.А. Краткий химический справочник/ В.А. Рабинович, З.Я. Хавин. – М.: Химия, 1978. – С.71-79.
Iqtiboslar dinamikasi
ReLibraryTekshirilgan Metodologiya
Adabiyotlar30 ta adabiyot
- Шамшидинов, И. Т. (2017). Разработка усовершенствованной технологии производства экстракционной фосфорной кислоты и получения концентрированных фосфорсодержащих удобрений из фосфоритов Каратау и Центральных Кызылкумов. Дисс.… докт. техн. наук, Ташкент.
- Шамшидинов, И. Т. (2014). Технология неорганических веществ и минеральных удобрений: Учебник для профессиональных вузов. ИТ Шамшидинов.
- Геология и полезные ископаемые Республики Узбекистан / Т. Н. Долимов, Т. Ш. Шаякубов и др.: Редкол.: Т. Ш. Шаякубов (гл. ред.) и др. – Т.: Университет, 1998. – 724 с.
- Мамуров, Б. А., Шамшидинов, И. Т., Усманов, И. И., & Кодирова, Г. К. (2019). Исследование процесса нейтрализации экстракционной фосфорной кислоты мелом. Universum: химия и биология, (2 (56)), 21-26.
- Шамшидинов, И. Т. (1994). Получение удобрений типа двойного суперфосфата из фосфоритов Каратау.
- Gafurov, K., Shamshidinov, I. T., & Arislanov, A. S. (2020). Sulfuric acid processing of high-magnesium phosphates and obtaining NPS-fertilizers based on them. Monograph. Publishing house" Istedodziyo press" Namangan, 26-27.
- Шамшидинов, И. Т. (2017). Исследование процесса переработки фосфоритов Каратау на концентрированные фосфорные удобрения по поточной технологии. Universum: технические науки, (3 (36)), 29-34.
- Кодирова, Г. К., Шамшидинов, И. Т., Тураев, З., & Нажмиддинов, Р. Ю. У. (2020). ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОЦЕССА ПОЛУЧЕНИЯ ВЫСОКОКАЧЕСТВЕННЫХ ФОСФАТОВ АММОНИЯ ИЗ ЭКСТРАКТНОЙ ФОСФАТНОЙ КИСЛОТЫ НА ОСНОВЕ ФОСФОРИТОВ ЦЕНТРАЛЬНОГО КЫЗЫЛКУМА. Universum: технические науки, (12-3 (81)), 71-75.
- Нажмиддинов, Р. Ю., Мелиқўзиева, Г. Қ., Зокиров, М., & Юсупов, И. (2022). МАРКАЗИЙ ҚИЗИЛҚУМ ФОСФОРИТЛАРИДАН ТАРКИБИДА КАЛЬЦИЙ ВА МАГНИЙ БЎЛГАН КОНЦЕНТРЛАНГАН ФОСФОРЛИ ОДДИЙ ЎҒИТЛАР ОЛИШ. IJTIMOIY FANLARDA INNOVASIYA ONLAYN ILMIY JURNALI, 2(6), 56-61.
- Shamshidinov, I., Qodirova, G., Mamurov, B., Najmiddinov, R., & Nishonov, A. (2022). ЭКСТРАКЦИОН ФОСФАТ КИСЛОТАНИ ОҲАКТОШ ХОМАШЁСИ БИЛАН НЕЙТРАЛЛАШ АСОСИДА КАЛЬЦИЙ ВА МАГНИЙ ФОСФАТЛИ ЎҒИТЛАР ОЛИШ. Science and innovation, 1(A4), 161-169.
- Najmiddinov, R., Shamshidinov, I., Qodirova, G., Nishonov, A., & Sayfiddinov, O. (2022). МАРКАЗИЙ ҚИЗИЛҚУМ ФОСФОРИТЛАРИ АСОСИДАГИ ЭКСТРАКЦИОН ФОСФАТ КИСЛОТАДАН ЮҚОРИ СИФАТЛИ АММОНИЙ ФОСФАТЛАРИ ОЛИШ. Science and innovation, 1(A4), 150-160.
- Kodirova, G., Shamshidinov, I., Sultonov, B., Najmiddinov, R., & Mamurov, B. (2021). Investigation of the Process of Purification of Wet-Process Phosphoric Acid and Production of Concentrated Phosphoric Fertilizers Based on it. Chemical Science International Journal, 30(1).10.9734/csji/2021/v30i130209
- Shamshidinov, I., Qodirova, G. Mamadjanov, Z., Najmiddinov, R. (2021). International Journal of Advanced Science and Technology.
- Shamshidinov, I., Qodirova, G. Mamadjanov, Z., Najmiddinov, R. (2021). ЭКСТРАКЦИЯ ЖАРАЁНИДА ФОСФАТ КИСЛОТАНИ СУЛЬФАТ ВА ФТОРДАН ТОЗАЛАШ ҲАМДА ЮҚОРИ СИФАТЛИ АЗОТ-ФОСФОРЛИ ЎҒИТ ОЛИШНИ ТАДҚИҚ ҚИЛИШ.
- Shamshidinov, I., Qodirova, G., Turayev, Z., Mamurov, B. (2020). Study Of The Process Of Heat Treatment Of Lımestone To The Process Of Obtaınıng Calcıum-Magnesıum-Contaınıng Phosphorous Fertılızers.
- Shamshidinov, I., Qodirova, G., Mamurov, B. (2019). ШЎРСУВ ДОЛОМИТЛАРИ АСОСИДА КАЛЬЦИЙ ВА МАГНИЙ ФОСФАТЛИ ЎҒИТЛАР ОЛИШ. НамMТИ илмий-техника журнали.
- Shamshidinov, I., Qodirova, G., Mamurov, B. (2017). КАЛЬЦИЙ ВА МАГНИЙ ФОСФАТЛИ ЎҒИТЛАР ОЛИШДА МАҲАЛЛИЙ ДОЛОМИТ ХОМАШЁСИДАН ФОЙДАЛАНИШ.
- G‘afurov, Q., & Shamshidinov, I. (2010). Mineral o ‘g ‘it ishlab chiqarish nazariyasi va texnologik hisoblari. T.: Fan va texnologiya, 360.
- G’afurov Q. Mineral o’g’itlar va tuzlar texnologiyasi: Darslik./ Q. G’afurov, I. Shamshidinov. – T.: Fan va texnologiya, 2007. – 360 b.
- Гафуров, К., Шамшидинов, И. Т., & Арисланов, А. С. (2020). Сернокислотная переработка фосфоритов Каратау и сложных удобрений на их основе. Монография. Издательство LAP LAMBERT Academic Publishing.
- Shamshidinov, I. T., & Mamajanov, Z. N. (2014). Use of low-grade of phosphorites at picking calcium and microelement containing nitrogen-phosphorus fertilizers. Europaische Fachhochschule, (3), 117-119.
- Shamshidinov, I. T. Qodirova, G. Najmiddinov, R. Y. (2020). БИОГУМУСДАН СУЮҚ БИООРГАНОМИНЕРАЛ ЎҒИТЛАР ОЛИШ ЖАРАЁНИНИ ТАДҚИҚ ҚИЛИШ.
- Гафуров, К., Шамшидинов, И. Т., & Арисланов, А. С. (2020). Сернокислотная переработка высокомагнезиальных фосфатов и получение NPS–удобрений на их основе. Монография.–Наманган: Издательство «Истеъдод зиё пресс.
- Zokirzhon, T., Shamshidinov, I. T., Madamindzanovna, I. O., & Usmanov, I. I. (2019). Researches of the solubility of copper sulfate in orthophosphoric acid at 30 and 80° c. International Journal of Scientific and Technology Research, 8(12), 1870-1872.
- Turaev, Z., Shamshidinov, I. T., Usmanov, I. I., Isakova, O. M., & Sultonov, B. E. (2019). Thermodinamical Analyse the Formation of Phosphates Copper, Zinc and Cobalt on the Base Double Superphosphate and Sulphates of Copper, Zinc and Cobalt. Chemical Science Internatinal Journal, 28(1), 1-7.10.9734/csji/2019/v28i130129
- Shamshidinov, I. T., Gafurov, K. G., & Ikramov, M. M. (2016). INVESTIGATION ON THE PHOSPHORIC ACID PRODUCTION FROM LOW GRADE PHOSPHORITES WITH HIGH CONTENT OF MAGNESIUM. Journal of Chemical Technology & Metallurgy, 51(2).
- Шамшидинов, И. Т., & Арисланов, А. С. (2022). ВЛИЯНИЕ МАГНИЯ НА ПРОЦЕСС ЭКСТРАКЦИИ ФОСФОРНОЙ КИСЛОТЫ. CENTRAL ASIAN JOURNAL OF THEORETICAL & APPLIED SCIENCES, 3(6), 485-491.
- No, P. 5698 UZ. Method of obtaining extraction phosphoric acid/Gafurov K., Shamshidinov IT, Arislanov A., Mamadaliev A.(UZ)/1998.
- Turgunovich, S. I., & Chorievich, M. K. (2017). Research of process of washing of fluorine from phosphor gypsum. Austrian Journal of Technical and Natural Sciences, (1-2), 107-11.10.20534/ajt-17-1.2-107-111
- Рабинович В.А. Краткий химический справочник/ В.А. Рабинович, З.Я. Хавин. – М.: Химия, 1978. – С.71-79.
Metama’lumot
- Identifikator
- REL-A-010804
- Nashr sanasi
- 2022-10-05
- Til
- inglizcha
- Jurnal
- Research Focus International Scientific Journal
- Jild
- 1
- Son
- 1
- DOI
- 10.66073/researchfocus.v1i1.1044
- ISSN
- 2181-3833 · 2181-3833
- Nashriyot
- LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
- Sahifa
- 126–132
- Litsenziya
- Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
- Ko‘rishlar
- 62026-10-10 dan beri o‘lchanmoqda
- Metadata manbasi
- Research Focus International Scientific Journal
- Oxirgi yangilanish
- 2026-09-06