Asosiy mazmunga o‘tish
MaqolaOchiq kirish

ПНЕВМОТРАНСПОРТ ТИЗИМИДА ЭЛЕКТР ТОКИ ЧАСТОТАСИНИ ВЕНТЕЛЯТОР ҚУВВАТИ САРФИГА ВА ВЕНТЕЛЯТОР ПАРАМЕТРЛАРИША ТАЪСИРИ

D.J. XolbayevNamangan muhandislik-texnologiya instituti,2023

JurnalResearch Focus International Scientific JournalJild 2Son 10Sahifa 19–25

Annotatsiya

Мақолада пахта тозалаш корхоналарида пневмотранспорти орқали турли хил масофадаги пахта ғарамларидан қувур ёрдамида пахта ташиш жараёни ўрганилган. Пневмотранспорт двигателига инвертор қурулмасини ўрнатиш орқали,  двигитилни (пускавой момент) ишга тушириш пайтида хар қандай салбий таъсирларини камайтириш, двигателни иш унумдорлигини ошириш ва энергия тежамкорлиги кўриб чиқилган.

Boshqa tillarda

ruschaВЛИЯНИЕ ЧАСТОТЫ ЭЛЕКТРИЧЕСКОГО ТОКА В СИСТЕМЕ ПНЕВМОТРАНСПОРТА НА РАСХОД МОЩНОСТИ ВЕНТИЛЯТОРА И ПАРАМЕТРЫ ВЕНТИЛЯТОРА

В статье изучен процесс транспортировки хлопка по трубе посредством пневмотранспорта от хлопковых бунтов, расположенных на различных расстояниях, на хлопкоочистительных предприятиях. За счет установки инверторного устройства на двигатель пневмотранспорта рассмотрены снижение любых отрицательных воздействий при пуске двигателя (пусковой момент), повышение производительности двигателя и энергосбережение.

inglizchaTHE EFFECT OF ELECTRIC CURRENT FREQUENCY IN A PNEUMATIC TRANSPORT SYSTEM ON FAN POWER CONSUMPTION AND FAN PARAMETERS

The article studies the process of transporting cotton through pipes by means of pneumatic transport from cotton heaps located at various distances at cotton ginning enterprises. Through the installation of an inverter device on the pneumatic transport motor, the reduction of any negative effects during the starting of the motor (starting torque), the increase of the motor‘s operating efficiency and energy saving are considered.

Kalit so‘zlar

  • Пневмотранспорт
  • кўндаланг кесим юзаси
  • қувур
  • пахта
  • вентилятор
  • цилиндр
  • аэродинамик куч
  • циклон
  • конуссимон қувур

To‘liq matn

Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni

Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.

УДК 677.21.021 ПНЕВМОТРАНСПОРТ ТИЗИМИДА ЭЛЕКТР ТОКИ ЧАСТОТАСИНИ ВЕНТЕЛЯТОР ҚУВВАТИ САРФИГА ВА ВЕНТЕЛЯТОР ПАРАМЕТРЛАРИША ТАЪСИРИ Д.Ж. Холбаев Наманган муҳандислик-технология институти, xolbayev_doniyor@mail.ru https://doi.org/10.5281/zenodo.10065453 Аннотатция: Мақолада пахта тозалаш корхоналарида пневмотранспорти орқали турли хил масофадаги пахта ғарамларидан қувур ёрдамида пахта ташиш жараёни ўрганилган. Пневмотранспорт двигателига инвертор қурулмасини ўрнатиш орқали, двигитилни (пускавой момент) ишга тушириш пайтида хар қандай салбий таъсирларини камайтириш, двигателни иш унумдорлигини ошириш ва энергия тежамкорлиги кўриб чиқилган. Калит сўзлар: Пневмотранспорт, кўндаланг кесим юзаси, қувур, пахта, вентилятор, цилиндр, аэродинамик куч, циклон, конуссимон қувур.

EFFECT OF ELECTRIC CURRENT FREQUENCY ON FAN POWER CONSUMPTION AND FAN PARAMETERS IN PNEUMATIC TRANSPORT SYSTEM Аннотатция: В статье изучен процесс транспортирования хлопка с хлопкоочистительных установок на различные расстояния пневмотранспортом на хлопкоочистительных предприятиях. Считается, что установка инверторной системы на пневматический двигатель снижает любые негативные эффекты при запуске двигателя (крутящий момент), повышает производительность двигателя и экономит энергию. Ключевые слова: пневмотранспорт, площадь поперечного сечения, труба, вата, вентилятор, цилиндр, аэродинамическая сила, циклон, коническая труба.

ВЛИЯНИЕ ЧАСТОТЫ ЭЛЕКТРИЧЕСКОГО ТОКА НА ПОТРЕБЛЯЕМУЮ МОЩНОСТЬ И ПАРАМЕТРЫ ВЕНТИЛЯТОРОВ В ПНЕВМОТРАНСПОРТНОЙ СИСТЕМЕ Abstract: In the article, the process of transporting cotton from cotton warehouses at different distances by means of pneumatic transport in cotton ginning enterprises is studied. By installing an inverter system on the pneumatic motor, it is considered to reduce any negative effects during starting of the motor (torque), increase the performance of the motor and save energy. Keywords: pneumotransport, cross-sectional surface, pipe, cotton, fan, cylinder, aerodynamic force, cyclone, conical pipe.

КИРИШ Мамлакатимиз иқтисодиётини ривожлантиришда пахта етиштириш ва уни қайта ишлаш саноати муҳим аҳамиятга эга. Кейинги йилларда Республикамизнинг пахта тозалаш саноати корхонаси давлат дастури асосида тубдан қайта таъмирланиб, корхоналари модернизация қилинди, замонавий техникалар билан жихозланди. Сўнги йилларда соҳада олиб борилаётган ислоҳотлардан кўзда тутилган мақсад маҳсулот сифатини дунё бозори талаблари даражасида яхшилаш, унинг таннархини камайтириш орқали пахта махсулотлари ишлаб чиқариш самарадорлигини оширишдир. Маҳсулот сифати ва таннархи уни қайта ишлаш технологик жараёнининг ҳар бир босқичида шаклланади. Бунда жараённинг биринчи бўғини ҳисобланган, уни хом ашё билан таъминлаш босқичининг ўрни катта. Пахтани қайта ишлаш технологиясини хомашё билан таъминлаш, пахта тозалаш корхоналарида пневмотранспорт ускунаси ёрдамида амалга оширилади. Ҳаво қувури содда конструкцияли қурилма бўлгани ҳамда уларда ўзгартириладиган, бошқариладиган қисмларнинг йўқлиги туфайли, уларни синовдан ўтказиш, уларнинг вақт бирлиги ичида керакли пахта массасини ўтказиб бера олиш қобилиятини аниқлаш билан чекланади. Шунинг учун, пахта пневмотранспортига унинг иш режимини кўрсатиб турувчи ўлчов асбоблари ўрнатилиши мақсадга мувофиқ.

АСОСИЙ ҚИСМ Ҳаво ва пахта аралашмаси ҳаво қувурида харакатланганда турли қаршиликлар мавжут бўлади ва пневмотранспорт иш унумига энергия сарфига катта тасир кўрсатади. Ҳаво ва пахта аралашмаси ҳаво қувурига кириб келишида ҳаво қувури оғзи қаршилик кучини енгиб ўтиши керак бўлади. Бундан ташқари қувурларни улашдаги тешиклар, тош туткичлар, сепаратор шулар жумласидандир. Пневмотранспорт иш унумига ва энергия сарфига қувурнинг узунлиги, пахтанинг узатилиш жарёонлари катта ахамиятга эга.

Биз илмий тадқиқот ишимизни Наманган вилояти, Поп тумани, Поп пахта тозалаш “ART-SOFT TEXT” МЧЖ корхонасида амалга оширдик. Шу илмий изланишлар пайтида Пахта ғарамидан то пахтани ишлаб чиқариш цехигача пахтани етказиб берувчи пневмотранспорт қувурларида амалга оширдик. Бу жараёнда қувурдаги статик ва динамик босимни ва кувурдаги хаво ўтказиш қобилятини, шунигдек хар-хил масофада кувурларни (узайтириш) қўшиш орқали статик ва динамик босимни ўзгаришини тахлил қилдик. Бу тажриба натижаларини олишда биз ВЦ-8М 75 кВт ли 1500 айл/мин абаротли вентелаторидан фойдаланиб қувурдаги хаво тезлиги, статик ва динамик босимларни ўлчов натижалари олинди. Бу ерда двигателни айланишлар сонини ИНВЕРТОР қурулмаси частотасини бошқариш орқали уч хил частотага қўйиб олчовлар олинди. Пневмотранспорт двигателига ўрнатилган ИНВЕТОР қурилмаси орқали, яни 30-частотада двигателдаги айланишлар сонини 900 айл/мин га, 40-частотада двигателдаги айланишлар сонини 1200 айл/мин га ва 50-частотада двигателдаги айланишлар сонини 1500 айл/мин га етади ва натижалар 1,2,3- жадвалда олинган натижалар келтирилди. 1-жадвал Динам ток кучлани частот Статик тезли қувур узунлиги Қувва ик кучи ш а босим к L т босим I U f (Р) m/s (Р) Вентилятор дроссели 52 239 21 30 2000 - - ёпиқ холатда Вентилятор дроссели 59 239 24 30 1600 400 26 очиқ холатда Сеператор ичидаги 15 % йўқотиш ва 1-метр 58 239 24 30 1250 718 34,6 олинган натижалар

11- 58 239 24 30 1050 540 30 метр 19- 58 239 24 30 1000 330 22 метр 29-- 58 239 24 30 600 300 21 метр Қувур 41-- узунлиги 58 239 24 30 530 230 19 метр (метр) 53- 58 239 24 30 500 144 15,5 метр 62- 58 239 24 30 350 86 12 метр 70- 58 239 24 30 280 48 9 метр

Statik va Dinamik bosim P (Pa) 30 1500 Tezlik V (m/s)

0 0 0 10 20 30 40 50 60 70 Tezlik V (m/s) Quvur uzunligi L (m) Statik bosim P (Pa) Dinamik bosim P (Pa)

2-жадвал ток Статик Динамик қувур узунлиги кучланиш Қувват частота тезлик кучи босим босим L U w f m/s I (Р) (Р) Вентилятор дроссели ёпиқ 62 319 42 40 3300 - - холатда Вентилятор дроссели очиқ 82 320 45 40 3100 200 18 холатда

Сеператор ичидаги 15 1- % йўқотиш 82 320 45 40 2400 345 24 метр ва олинган натижалар 11- 82 320 45 40 2000 317 23 метр 19- 82 320 45 40 1780 296 22,7 метр 29-- 82 320 45 40 1200 280 21,8 метр Қувур 41-- узунлиги 82 320 45 40 1000 240 20 метр (метр) 53- 82 320 45 40 700 212 18,8 метр 62- 82 320 45 40 480 190 17,8 метр 70- 82 320 45 40 380 174 17 метр

Statik va Dinamik bosim P (Pa) Tezlik V (m/s)

16 0 0 10 20 30 40 50 60 70 Tezlik V (m/s) Statik bosim P (Pa) Quvur uzunligi L (m) Dinamik bosim P (Pa)

3-жадвал ток Статик Динамик қувур узунлиги кучланиш Қувват частота тезлик кучи босим босим L U w f m/s I (Р) (Р) Вентилятор дроссели ёпиқ 68 400 47 50 5 100 - - холатда Вентилятор дроссели очиқ 105 401 73 50 4600 500 29 холатда Сеператор ичидаги 15 % 1- йўқотиш 108 401 75 50 3800 913 39 метр ва олинган натижалар 11- 108 401 75 50 2950 748 35,3 метр 19- 108 401 75 50 2600 626 32,3 метр 29-- 108 401 75 50 1950 577 31 метр Қувур 41-- узунлиги 108 401 75 50 1400 4600 27,7 метр (метр) 53- 108 401 75 50 1060 366 24,7 метр 62- 108 401 75 50 800 317 23 метр 70- 108 401 75 50 500 290 22 метр

0 0 0 10 20 30 40 50 60 70 Tezlik V (m/s) Statik bosim P (Pa) Quvur uzunligi L (m) Dinamik bosim P (Pa)

Бу 1,2,3-жадваллардан қуйидагиларни тахлил қиламиз: 1) ИНВЕТОР 30-частотада двигателдаги айланишлар сонини 900 айл/мин тенг бўлади.

Пневмотранспорт қувур узунлиги 70 метр ва пахтани ташиш қобилияти деярли йўқ.

1-жадвалга кўра қувур оғзидаги тезлик 9 м/c, статик босим 280 Па ва динамик босим эса 48 Па га тенг(3d масофадаги олчовлар). Пневмотранспорт электр энергияни 24 кВт истеъмол қилаётганини кўришимиз мумкун. Лекн жадвалдаги натижалар тахлил қилинса, пневмотранспорт қувурининг 19-метирида тезлик 22 м/c, статик босим 1000 Па ва динамик босим эса 330 Па га тенг бўлади ва бу масофада пневмотранспорт пахта ташиш имкониятига эга бўлади. 2) ИНВЕТОР 40-частотада двигателдаги айланишлар сонини 1200 айл/мин тенг бўлади. Пневмотранспорт қувур узунлиги 70 метр ва пахтани ташиш қобилияти жуда суст. 2-жадвалга кўра қувур оғзидаги тезлик 17 м/c, статик босим 380 Па ва динамик босим эса 174 Па га тенг(3d масофадаги олчовлар). Пневмотранспорт электр энергияни 45 кВт истеъмол қилаётганини кўришимиз мумкун. Лекн жадвалдаги натижалар тахлил қилинса, пневмотранспорт қувурининг 29-метирида тезлик 21,8 м/c, статик босим 1200 Па ва динамик босим эса 280 Па га тенг бўлади ва бу масофада пневмотранспорт пахта ташиш имкониятига эга бўлади. 3) ИНВЕТОР 50-частотада двигателдаги айланишлар сонини 1500 айл/мин тенг бўлади. Пневмотранспорт қувур узунлиги 70 метр ва пахтани ташиш қобилиятига эга. 3-жадвалга кўра қувур оғзидаги тезлик 22 м/c, статик босим 500 Па ва динамик босим эса 290 Па га тенг(3d масофадаги олчовлар). Пахта тошиш қобилияти яхши.

Пневмотранспорт электр энергияни 75 кВт истеъмол қилаётганини кўришимиз мумкун.

ХУЛОСА Биз олинган натижалардан ва тахлиллардан қуйидагиларни хулоса қиламиз: Демак, 30-частотада, 40-частотада, 50-частотада хам пахта тошиш мумкин. Фақат 30-частотада пневмотранспорт қувури 19 метр бўлиши керак, 40-частотада пневмотранспорт қувури 29 метр бўлиши керак, 50-частотада албатта 70 метр бўлиши керак. Бундан ташқари двигитилни (пускавой момент) ишга тушириш пайтида двигател ўзидан катта қувватдаги актив ва реактив қувватни истеъмол қилиши натижасида электр энергиясини исрофига ва двигитилни ишлаш муддатига салбий таъсир кўрсатади. Буларни инобатга олиб пневмотранспртга ўрнатилган SCADA программали “ИНВЕРТОР” қурулмаси орқали двигателни ишга тушириш ва пахта ғарамидан пахта ташиш мумкин. Агар пахта ғарами 20 метрда бўлса, “ИНВЕРТОР” пневмотранспортни 30-частотага мослайди; Агар пахта ғарами 30 метрда бўлса, “ИНВЕРТОР” пневмотранспортни 40-частотага мослайди; Агар пахта ғарами 70 метрда бўлса, “ИНВЕРТОР” пневмотранспортни 50-частотага мослайди ва пневмотранспорт уч холда хам пахта шашиши мумкин. Бу эса пахта ғарами 70 метрдан кам булган пайтда пневмотранспорт “ИНВЕТР” орқали олдингига қараганда кам электир энергия ишлатишини кўрсатади.

Iqtiboslar dinamikasi

Bu ilmiy ishga ReLibrary’da chop etilgan ilmiy ishlarda hali iqtibos topilmadi.

ReLibraryTekshirilgan Metodologiya

Adabiyotlar7 ta adabiyot

  1. Мурадов Р., Саримсаков О., Хусанов С. Внутризаводская пневмотранспортировка хлопка-сырца: состояние, проблемы и перспективы. Журнал «Механика муаммолари», 2014, №2
  2. «Ўзпахтасаноат» АБ, “Пахтани дастлабки қайта ишлаш” (Первичная обработка хлопка),Т.,«Мехнат», 2002г.
  3. Саримсаков О. Пахтани пневмотранспортга узатиш ва ҳаво ёрдамида ташиш жараёнини такомиллаштириш. Монография. «Наврўз» нашриёти, Наманган, 2019 й.
  4. Саримсаков О. Д.Турғунов, А.Исакжанов. Пахта хомашёсини пневмо-транспортга узатиш жараёнини амалий ўрганиш// НамМТИ илмий-техника журнали, №3-4, 2018, 37-41 бет
  5. Черный Г.. Газовая динамика. Москва. Наука, 1988.
  6. АльтшульА.и др. Гидравлика и аэродинамика. Стройиздат, 1987.
  7. Лойцянский Л.. Механика жидкости и газа. Москва, Дрофа, 2003.

Metama’lumot

Identifikator
REL-A-010728
Nashr sanasi
2023-11-05
Til
o‘zbek
Jurnal
Research Focus International Scientific Journal
Jild
2
Son
10
DOI
10.66073/researchfocus.v2i10.512
ISSN
2181-3833 · 2181-3833
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Sahifa
19–25
Litsenziya
Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
Ko‘rishlar
32026-10-10 dan beri o‘lchanmoqda
Metadata manbasi
Research Focus International Scientific Journal
Oxirgi yangilanish
2026-09-06