ПНЕВМОТРАНСПОРТ ҚУВУРДАГИ ХАВО ТЕЗЛИГИ, СТАТИК ВА ДИНАМИК БОСИМГА ТАЪСИРИ
D.J. XolbayevNamangan muhandislik-texnologiya instituti2023
JurnalResearch Focus International Scientific JournalJild 2Son 10Sahifa 11–18
Annotatsiya
Мақолада пахта тозалаш корхоналарида пневмотранспорт орқали турли хил масофадаги пахта ғарамларидан қувур ёрдамида пахта ташиш жараёни ўрганилган. Пневмотранспорт қувури масофаси узоқлашган сайин пахта ташиш имконияти камайиб боради. Пневмотранспорт қувури масофаси яқинлашган сайин пахта ташиш имконияти ошади, лекин пневмотранспортга кетаётган электр энергия деяли ўзгармаганлиги тахлили ўрганилган.
Boshqa tillarda
ruschaВЛИЯНИЕ СКОРОСТИ ВОЗДУХА В ТРУБЕ ПНЕВМОТРАНСПОРТА НА СТАТИЧЕСКОЕ И ДИНАМИЧЕСКОЕ ДАВЛЕНИЕ
В статье изучен процесс транспортировки хлопка от хлопкоочистительных предприятий на разные расстояния по трубе пневмотранспортом на хлопкоочистительных предприятиях. По мере увеличения расстояния трубопровода пневмотранспорта возможность транспортировки хлопка снижается. По мере приближения трубопровода пневмотранспорта возможность транспортировки хлопка увеличивается, но изучен анализ того, что электроэнергия, идущая на пневмотранспорт, не меняется.
inglizchaTHE EFFECT OF AIR VELOCITY IN A PNEUMATIC TRANSPORT PIPE ON STATIC AND DYNAMIC PRESSURE
The article studies the process of transporting cotton by pipe through pneumatic transport from cotton stacks located at various distances at cotton ginning enterprises. As the distance of the pneumatic transport pipe increases, the possibility of transporting cotton decreases. As the distance of the pneumatic transport pipe decreases, the possibility of transporting cotton increases, but an analysis has been carried out showing that the electricity consumed by the pneumatic transport remains almost unchanged.
Kalit so‘zlar
- пневмотранспорт
- кўндаланг кесим юзаси
- қувур
- пахта
- вентилятор
- цилиндр
- аэродинамик куч
- циклон
To‘liq matn
Litsenziya: CC BY 4.0litsenziya matni
Matn PDF’dan ajratilgan va qayta formatlangan; asl nusxadan farq qilishi mumkin.
УДК 677.21.021 ПНЕВМОТРАНСПОРТ ҚУВУРДАГИ ХАВО ТЕЗЛИГИ, СТАТИК ВА ДИНАМИК БОСИМГА ТАЪСИРИ Д.Ж. Холбаев Наманган муҳандислик-технология институти, xolbayev_doniyor@mail.ru https://doi.org/10.5281/zenodo.10065430 Анотатция: Мақолада пахта тозалаш корхоналарида пневмотранспорт орқали турли хил масофадаги пахта ғарамларидан қувур ёрдамида пахта ташиш жараёни ўрганилган. Пневмотранспорт қувури масофаси узоқлашган сайин пахта ташиш имконияти камайиб боради. Пневмотранспорт қувури масофаси яқинлашган сайин пахта ташиш имконияти ошади, лекин пневмотранспортга кетаётган электр энергия деяли ўзгармаганлиги тахлили ўрганилган. Калит сўзлар: пневмотранспорт, кўндаланг кесим юзаси, қувур, пахта, вентилятор, цилиндр, аэродинамик куч, циклон.
ВЛИЯНИЕ НА СКОРОСТЬ ВОЗДУХА, СТАТИЧЕСКОЕ И ДИНАМИЧЕСКОЕ ДАВЛЕНИЕ В ПНЕВМОТРАНСПОРТНОЙ ТРУБЕ Аннотация: В статье изучен процесс транспортировки хлопка от хлопкоочистительных предприятий на разные расстояния по трубе пневмотранспортом на хлопкоочистительных предприятиях. По мере увеличения расстояния трубопровода пневмотранспорта возможность транспортировки хлопка снижается. По мере приближения трубопровода пневмотранспорта возможность транспортировки хлопка увеличивается, но изучен анализ того, что электроэнергия, идущая на пневмотранспорт, не меняется. Ключевые слова: пневмотранспорт, поверхность поперечного сечения, труба, хлопок, вентилятор, цилиндр, аэродинамическая сила, циклон.
EFFECT ON AIR VELOCITY, STATIC AND DYNAMIC PRESSURE IN PNEUMOTRANSPORT PIPE Abstract: In the article, the process of transporting cotton from cotton gins at different distances by means of a pipe by means of pneumatic transport at cotton ginning enterprises is studied. As the distance of the pneumatic transport pipeline increases, the possibility of cotton transportation decreases. As the distance of the pneumatic transport pipeline approaches, the possibility of cotton transportation increases, but the analysis of the fact that the electric energy going to the pneumatic transport does not change has been studied. Keywords: pneumotransport, cross-sectional surface, pipe, cotton, fan, cylinder, aerodynamic force, cyclone.
КИРИШ Республикамиз иқтисодиётини ривожлантиришда пахта етиштириш ва уни қайта ишлаш саноати муҳим аҳамиятга эга. Кейинги йилларда Республикамизнинг пахта тозалаш саноати корхоналари давлат дастури асосида тубдан қайта таъмирланиб, модернизация қилинди, замонавий техникалар билан жихозланди. Сўнги йилларда соҳада олиб борилаётган ислоҳотлардан кўзда тутилган мақсад- маҳсулот сифатини дунё бозори талаблари даражасида яхшилаш, унинг таннархини камайтириш орқали пахта махсулотлари ишлаб чиқариш самарадорлигини оширишдир. Маҳсулот сифати ва таннархи уни қайта ишлаш технологик жараёнининг ҳар бир босқичида шаклланади. Бунда жараённинг биринчи бўғини ҳисобланган, уни хом ашё билан таъминлаш босқичининг ўрни катта. Пахтани қайта ишлаш технологиясини хомашё билан таъминлаш, пахта тозалаш корхоналарида пневмотранспорт ускунаси ёрдамида амалга оширилади. Ҳаво қувури содда конструкцияли қурилма бўлгани ҳамда уларда ўзгартириладиган, бошқариладиган қисмларнинг йўқлиги туфайли, уларни синовдан ўтказиш, уларнинг вақт бирлиги ичида керакли пахта массасини ўтказиб бера олиш қобилиятини аниқлаш билан чекланади[1].
Таҳиллар кўрсатмоқдаки, республикада фаолият олиб бораётган пахта тозалаш корхоналарида пахта хом ашёси бир неча маротаба ҳаво транспорти орқали ўтади. Корхонадаги цехларнинг ва пахта ғарамларининг ўзаро жойлашуви, яқин-узоқлигига боғлиқ ҳолда пахтанинг ҳаво транспорти орқали ўтишлари сони 4-6 тагача бўлади.
Ташиш масофасининг яқин-узоқлигига қараб пневмоқурилмаларда, асосан ВЦ-8М, ВЦ-10М, ВЦ-12М маркали, қуввати, мос равишда 30, 55, 75 квт/соат, марказдан қочма вентиляторлар қўлланилади. Материал ўтказувчи (ҳаво қувури) сифатида эса қалинлиги 2-3 мм, ички диаметри 0.4 м бўлган пўлат қувурларишлатилади [2,4,5].
Пахта пневмотранспорти ускунаси самарадорлигигаҳаво ва махсулотни ташиш параметрларининг таъсирини ўрганиш мақсадида стандарт пневмотранспорти ускунаси ва инвертордан иборат экспрементал ускуна тайёрланди ва амалий тадқиқотлар ўтказилди.
Экспериментал ускуна схемаси ва умумий кўриниши 1 ва 2- расмларда келтирилган.
1-расм. Пахта тозлаш корхоналаридаги ҳаво ёрдамида ташувчи қурилма 1-ҳаво қувурига пахта механик узатувчи ускуна; 1.а- ёрдамчи лентали транспортёр; 2-ишчи ҳаво қувури; 3- тоштутгич; 4- сепаратор 5-сўрувчи ҳаво ўтказгич 6- вентилятор; 7- инвертор 8-чиқарувчи ҳаво ўтказгич; 9-циклон; 10-чанг камераси (I – пахта ғарами, II – ишлаб чиқариш цехи).
2-расм. Пахта тозлаш ускунасини умумий кўриниши Илмий тадқиқот иши Наманган вилояти, Поп тумани, Поп пахта тозалаш “ARTSOFT TEXT” МЧЖ корхонасида амалга оширилди. Шу илмий изланишлар пайтида Пахта ғарамидан то пахтани ишлаб чиқариш цехигача пахтани етказиб бериш пневмотранспорт қувурларида амалга оширилди. Бу тажрибада қувурдаги статик ва динамик босимни ва кувурдаги хаво ўтказиш қобилятини, шунигдек кувурларни хар-хил масофаларга ўзгартириб, статик ва динамик босимни ўзгариши тахлил қилинди. Бу тажриба натижаларини олишда биз ВЦ-12М 75 кВт ли 1500 айл/мин двигателдан фойдаланиб қувурдаги хаво тезлиги, статик ва динамик босимларни ўлчов натижалари олинди. Пневмотранспорт қувури максимал узунлиги 37- метр бўлганда олингин натижалар биринчи жадвалда келтирилган. Бу жадвалда пневмотранспорт қувури бошидаги хавонинг тезлиги 26 м/с, статик босим 1200 Па ва динамик босим 405 Па га тенг эканлигини кўришимиз мумкин(36 метрдаги олчов). tezlik ststik bosim dinamik bosim
Статик Динамик босим босим Ток Кучла Қувва Часто (Р) (Р) Тезли № Вентилятор холати кучи ниш т wt та Гц к м/с (А) (В) Инвертор
Вентилятор дроссели 1 68 380 38 50 5 100 - - ёпиқ холатда
Вентилятор дроссели 2 106 384 61 50 4600 500 очиқ холатда
Сеператор ичидаги 15 3 % йўқотиш 1-метр 106 384 61 50 3900 936 39,5 ва олинган натижалар
106 384 61 576 31 24-метр 50 2300 Қувур 4 узунлиги (метр) 27-- 106 384 61 540 30 50 2000 метр 106 384 61 504 29 30-метр 50 1600
Пневмотранспорт қувури максимал узунлиги 45- метр бўлганда олингин натижалар иккинчи жадвалда келтирилган. Бу жадвалда пневмотранспорт қувури бошидаги хавонинг тезлиги 24 м/с, статик босим 2100 Па ва динамик босим 346 Па га тенг эканлигини кўришимиз мумкин (44 метрдаги олчов). Бу ерда пневмотранспорт двигатели электр энергия истеъмоли эса 75 кВт га тенг бўлди. Кучл Статик Динамик 2-жадвал Тезли Ток Қувв ани Часто босим (Р) босим (Р) к м/с № Вентилятор холати кучи ат ш та Гц Инвертор (А) wt (В)
Вентилятор дроссели 1 68 399 40 50 5 100 - - ёпиқ холатда
Вентилятор дроссели 29 2 107 399 63 50 4600 500 очиқ холатда
Сеператор ичидаги 15 3 % йўқотиш 1-метр 107 399 63 50 4100 923 39,2 ва олинган натижалар
Қувур 26-метр 107 399 63 50 2800 518 29,4 4 узунлиги 29-- 107 63 477 28,2 (метр) 399 50 2500 метр
45-- 107 63 346 24 399 50 2100 метр tezlik ststik bosim dinamik bosim
Динами Куч Статик Тезли Ток Част к босим лани Қувва босим (Р) к м/с № Вентилятор холати кучи ота (Р) ш т wt (А) Гц Инвертор (В)
Вентилятор 1 дроссели ёпиқ 68 400 40 50 5 100 - - холатда Вентилятор 2 дроссели очиқ 108 401 64 50 4600 500 29 холатда Сеперато р ичидаги 15 % йўқотиш 39,5 3 1-метр 108 401 64 50 3800 936 ва олинган натижала р 11- 108 401 64 866 38 4 50 3200 метр
19- 108 401 64 777 36 50 2700 метр 29-- 108 401 64 653 33 50 2320 метр 41-- 108 401 64 504 29 Қувур 50 1800 метр узунлиги 53- 108 401 64 421 26,5 (метр) 50 1200 метр 62- 108 401 64 317 23 50 900 метр 70- 108 401 64 265 21 50 600 метр Пневмотранспорт қувури максимал узунлиги 70-метр бўлганда олингин натижалар учинчи жадвалда келтирилган. Бу жадвалда пневмотранспорт қувури бошидаги хавонинг тезлиги 21 м/с, статик босим 600 Па ва динамик босим 265 Па га тенг эканлигини кўришимиз мумкин (69 метрдаги ўлчов). Бу ерда пневмотранспорт двигатели электр энергия истеъмоли эса 75 кВт га тенг бўлди.
Биз олинган натижаларни тахлил қиладиган бўлсак қуйидаги хулосага келамиз. Двигателни ишга тушириш пайтида двигател ўзидан катта қувватдаги актив ва реактив қувватни истеъмол қилиши натижасида электр энергиясини исрофига ва двигитилни ишлаш муддатига салбий таъсир кўрсатади. Бундан ташқари ВЦ-12М 75 кВт ли 1500 айл/мин двигателли винтилятори турли хил масофалардан (70, 45, 37 метр) пахтани ташиш имкониятлари турлича. Агар, қувур узунлиги 70 метр бўлганда хавонинг қувур оғзидаги тезлиги 21 м/с, статик босим 600 Па ва динамик босим 265 Па га тенг бўлиб пахта ташиш имкониятияти етарлича хисобланади; Агар қувур узунлиги 45 метр бўлганда хавонинг қувур оғзидаги тезлиги 24 м/с, статик босим 2100 Па ва динамик босим 346 Па га тенг бўлиб пахта ташиш имкониятияти юқори, пневмотранспорт кўп пахта ташигани учун цехгача бўлган жойгача пахта тўпланишлар юз беради бу эса қурилмаларни тўхташига ва ишчиларга ошиқча ноқулайликлар туғдиради. Агар қувур узунлиги 37 метр бўлса ҳавонинг қувур оғзидаги тезлиги 26 м/с, статик босим 1200 Па ва динамик босим 405 Па га тенг бўлиб пахта ташиш имкониятияти янада юқори бўлиб, бунда хам пневмотранспорт кўп пахта ташигани учун цехгача бўлган жойгача пахта тўпланишлари юз беради бу эса қурилмаларнинг тўхташига ва ишчиларга ошиқча оворагарчилик туғдиради.
Тадқиқот натижаларини олишда ишлатилган ўлчов қурулмалари.
1. Вольтметр 2. Амперметр 3. Хаво тезлигини ўлчовчи анометр 4. Қувурдаги хаво босимини ўлчаш учун эса электрон манометрдан фойдаланилган.
ХУЛОСА 1. Пахтани турли узоқликдаги ғарамлардан ташиб беришда пневмотранспорт ускунасининг самарадорлиги турлича бўлиши аниқланди. Хусусан яқин масофадан пахта ташишда бирлик махсулот сарф бўладиган электр энергия юқори бўлади. Узоқ масофадан ташишда эса амалдаги пневмотранспорт қуввати шу масофадан пахтани ташиб бериши учун етмайдиган холатлар кузатилади. 2. Турлича ташиш масофаларида амалга оширилган тадқиқотлар шуни кўрсатадики ташиш масофаси ортганда пневмотранспорт сарф қиладиган электр энергия миқдори яни қувват ошади ва бу асосан ток кучининг ошиши сабабли юз беради. 3. Инвертор ёрдамида вентеляторюритгичига берилаётган ток частотасининг ўзгариши вентелятор сарфлаётганқувватни бошқариш имкониятини бериши аниқланди. 4. Пахтани турли масофадан ташишда электр юритгичга берилаётган ток частотасини инвертор билан ўзгартириш орқали пневмотранспорт қуввати сарфини ротциянал бошқариш усули ишлаб чиқилди.
Iqtiboslar dinamikasi
ReLibraryTekshirilgan Metodologiya
Adabiyotlar7 ta adabiyot
- Мурадов Р., Саримсаков О., Хусанов С. Внутризаводская пневмотранспортировка хлопка-сырца: состояние, проблемы и перспективы. Журнал «Механика муаммолари», 2014, №2
- «Ўзпахтасаноат» АБ, “Пахтани дастлабки қайта ишлаш” (Первичная обработка хлопка),Т.,«Мехнат», 2002г.
- Саримсаков О. Пахтани пневмотранспортга узатиш ва ҳаво ёрдамида ташиш жараёнини такомиллаштириш. Монография. «Наврўз» нашриёти, Наманган, 2019 й.
- Саримсаков О. Д.Турғунов, А.Исакжанов. Пахта хомашёсини пневмо-транспортга узатиш жараёнини амалий ўрганиш// НамМТИ илмий-техника журнали, №3-4, 2018, 37-41 бет
- Черный Г.. Газовая динамика. Москва. Наука, 1988.
- АльтшульА.и др. Гидравлика и аэродинамика. Стройиздат, 1987.
- Лойцянский Л.. Механика жидкости и газа. Москва, Дрофа, 2003.
Metama’lumot
- Identifikator
- REL-A-010727
- Nashr sanasi
- 2023-11-05
- Til
- o‘zbek
- Jurnal
- Research Focus International Scientific Journal
- Jild
- 2
- Son
- 10
- DOI
- 10.66073/researchfocus.v2i10.511
- ISSN
- 2181-3833 · 2181-3833
- Nashriyot
- LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
- Sahifa
- 11–18
- Litsenziya
- Ushbu ilmiy ish CC BY 4.0 litsenziyasi asosida ochiq.
- Ko‘rishlar
- 32026-10-11 dan beri o‘lchanmoqda
- Metadata manbasi
- Research Focus International Scientific Journal
- Oxirgi yangilanish
- 2026-09-06