Г. Вагифовна, М. угли · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Intensiv urbanizatsiya va iqlim o‘zgarishi sharoitida ko‘p funksiyali turar-joy majmualariga yashil arxitektura tamoyillarini integratsiya qilishning ahamiyati ortib bormoqda. Shu bilan birga, ixtisoslashgan tibbiyot muassasalarida - ftiziatriya va pulmonologiya shifoxonalarida xavfsiz va terapevtik muhit yaratish, ayniqsa muhimdir, bu yerda infeksiyani yuqori darajada nazorat qilish, havo sifati va nafas olish yo‘llari kasalliklari bilan og‘rigan bemorlar uchun shifobaxsh muhit yaratish asosiy talablar hisoblanadi. Tadqiqotning maqsadi ko‘p funksiyali turar-joy majmualariga yashil arxitektura tamoyillarini integratsiya qilishdagi asosiy dizayn muammolari va maqsadlarini aniqlash va ularni zamonaviy ftiziatriya va pulmonologiya shifoxonalarini loyihalash uchun moslashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqishdir. Tadqiqot usullari ilmiy adabiyotlar, me‘yoriy hujjatlar va xalqaro tajribani tizimli tahlil qilish, qiyosiy usul va dizayn yechimlarining grafik tahlilini o‘z ichiga oladi. Biofil dizayn texnikalari, tabiiy shamollatish, yashil jabhalar va tomlar hamda energiya tejaydigan texnologiyalarga alohida e‘tibor qaratiladi. Tadqiqotda ko‘p funksiyali majmualarga yashil yechimlarni integratsiya qilishdagi asosiy qarama-qarshiliklar va cheklovlar aniqlandi va ularni bartaraf etish uchun me‘moriy rejalashtirish, muhandislik va landshaft dizayni yondashuvlari taklif qilindi. Turar-joy qurilishida tasdiqlangan ko‘plab samarali yashil amaliyotlar (mikroiqlimni yaxshilash, passiv shamollatish, biofil elementlar) sog‘liqni saqlash muassasalarining o‘ziga xos ehtiyojlariga infeksiya xavfsizligi talablarini hisobga olgan holda muvaffaqiyatli moslashtirilishi mumkinligi ko‘rsatildi. Topilmalar turar-joy va sog‘liqni saqlash dizayni o‘rtasida yashil me‘moriy yechimlarni o‘tkazish uchun yuqori salohiyatni tasdiqlaydi. Ushbu ishning amaliy ahamiyati me‘morlar va dizaynerlar tomonidan barqaror ko‘p funksiyali turar-joy majmualari va zamonaviy ixtisoslashgan shifoxonalarni yaratishda, ayniqsa Markaziy Osiyoning qurg‘oqchil iqlimida foydalanishlari mumkin bo‘lgan tavsiyalarni ishlab chiqishda yotadi.
N. Uktam, K. Muhammadnodir · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada favqulodda vaziyatlarda jamoat binolaridan xavfsiz evakuatsiyani ta‘minlashga qaratilgan me‘moriy-loyihalash masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot A. Sagun, C. J. Anumba va D. Bouchlaghem tomonidan o‘tkazilgan empirik uch keys-stadiya natijalari hamda mavzu yuzasidan chop etilgan xorijiy ilmiy manbalar tahlili asosida amalga oshirilgan. Maqolada bino geometriyasi, sig‘imi, sirkulyatsiya yo‘llari, kompartmentalizatsiya, chiqish eshigi tanlash xulqi, signalizatsiya va orientatsiya tizimlarining xavfsizlikka ta‘siri muhokama qilingan. Olingan natijalar O‘zbekiston me‘moriy amaliyoti uchun amaliy tavsiyalar shaklida umumlashtirilgan.
K. Yusupbaevna · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Qoraqalpog‘iston gaz, temir, kaolin gillari, glauber tuzlari, marmar va granitning yirik konlariga ega mineral resurslarga boy hududdir. Hudud iqtisodiyoti paxtachilik, sholichilik, poliz mahsulotlari, sabzavotlar va qizilmiya yetishtirish kabi qishloq xo‘jaligiga, shuningdek sanoat qorako‘lchiligi hamda energetika, metallga ishlov berish, oziq-ovqat va to‘qimachilik sanoatiga tayanadi.
S. Nasrullayevich, O. o‘g‘li, A. o‘g‘li · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada Samarqand arxitektura-qurilish institutining shahar infratuzilmasi rivojlanishidagi o‘rni va ta‘siri ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda institutning muhandislik, arxitektura va qurilish yo‘nalishlarida mutaxassislar tayyorlashdagi roli, ilmiy tadqiqotlari hamda ularning shaharsozlik, transport tizimi, kommunal xo‘jalik va uy-joy qurilishiga qo‘shgan hissasi yoritiladi. Shuningdek, institut faoliyati orqali Samarqand shahrida zamonaviy infratuzilmaning shakllanishi, urbanizatsiya jarayonlari va texnologik rivojlanish o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ochib beriladi. Tadqiqot natijalari oliy ta‘lim muassasalarining shahar rivojlanishidagi strategik ahamiyatini asoslaydi.
Ирина Вагифовна Габибова, Мафтуна Мурод кизи Мухитдинова · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqola sil kasalligini davolashga ixtisoslashgan tibbiy muassasalarda (ftiziatrik statsionarlar va dispanserlarda) terapevtik ta‘sirni kuchaytirishning innovatsion vositasi sifatida biofil dizaynni qo‘llashga bag‘ishlangan. Muallif bemorlarning psixoemotsional holatini yaxshilash, stressni kamaytirish va sog‘ayishni tezlashtirish maqsadida tabiiy elementlarni — atriumlar, qishki bog‘lar, fitodevorlar va yorug‘lik quduqlari kabilarni — binolarning fazoviy tashkil etilishiga integratsiya qilishni ko‘rib chiqadi. Ilmiy tadqiqotlar va amaliy misollar tahlili asosida ushbu elementlar tabiiy muhitga taqlid qiluvchi uyg‘un muhit yaratishga qanday xizmat qilishi ko‘rsatilgan, bu esa yopiq xonalarda uzoq muddat bo‘lish sharoitida ayniqsa dolzarbdir. Sanitariya-gigiyena me‘yorlari va ftiziatriya o‘ziga xosligini hisobga olgan holda biofil yechimlarni loyihalash va joriy etish bo‘yicha tavsiyalar taklif etilgan. Maqola biofil dizaynning reabilitatsiya samaradorligi va bemorlar hayot sifatini oshirishdagi salohiyatini ta‘kidlaydi.
Ирина Вагифовна Габибова, Мафтуна Мурод кизи Мухитдинова · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada O‘zbekiston sharoitida ixtisoslashtirilgan sil va pulmonologiya tibbiyot muassasalarining ekspluatatsion moslashuvchanligini oshirish vositasi sifatida modulli loyihaviy yechimlar ko‘rib chiqiladi. Sil shifoxonalari va dispanserlarining joriy holati tahlil qilinib, seysmik faollik, iqlimiy xususiyatlar hamda epidemiologik vaziyatni hisobga oluvchi modulli loyihalash tamoyillari taklif etiladi. Bunday yechimlarning epidemiyalar va nafas yo‘llari kasalliklarining mavsumiy kuchayishlari kabi turli ssenariylarga tez moslashishdagi samaradorligi asoslab beriladi. Joriy etish misollari va iqtisodiy tahlil keltirilgan.
Ирина Вагифовна Габибова, Зияда Абдулазиз кизи Гаффарова · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada O‘zbekistonning Navoiy viloyatidagi 11-asrga oid Rabat-i-Malik karvonsaroyiga iqlim o‘zgarishining ta‘siri o‘rganiladi. Bu yerda YUNESKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan. Harorat global o‘rtacha ko‘rsatkichdan qariyb uch baravar tezroq ko‘tarilayotgan va qurg‘oqchilik va ekstremal ob-havo hodisalari kuchayib borayotgan Markaziy / Osiyo sharoitida bu joy jiddiy tahdidlarga duch kelmoqda. Asosiy omillar orasida yer osti sho‘r suvlari tufayli tuproqning sho‘rlanishi, bu esa pishmagan g‘isht va loyning eroziyasiga olib keladi; materiallarning qurib qolishiga va yorilishiga olib keladigan haddan tashqari issiqlik; xarobalarning mexanik buzilishiga olib keladigan kuchli shamollar va chang bo‘ronlari; va yog‘ingarchilikning o‘zgaruvchanligi, bu esa suvning shikastlanishi va suv toshqinlariga olib keladi. Bu jarayonlar, ayniqsa, Navoiy, Xorazm va Buxoro viloyatlaridagi arxeologik joylar uchun dolzarbdir, bu yerda shunga o‘xshash joylar allaqachon buzilish belgilarini ko‘rsatmoqda. Mualliflar madaniy merosni saqlashga, jumladan, tarixiy qiymatning yo‘qolishiga va turizmga ta‘sirini tahlil qiladilar va monitoring, poydevor shamollatish va tiklash uchun xalqaro hamkorlik kabi moslashuv choralarini taklif qiladilar. Tadqiqotda iqlim xavflarini O‘zbekistonning merosni saqlash strategiyalariga kiritish zarurligi ta‘kidlangan.
Усманов Мурадхан, Толипова Сафура · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Ushbu maqolada aholi sonining jadal o‘sishi va transport oqimining ortishi sharoitida Toshkent shahri ko‘cha-yo‘l tarmog‘i va transport tugunlarini loyihalashga zamonaviy yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Madaniy merosni — mahallalarni saqlab qolishga hamda ular ichida, ayniqsa masjidlar va jamoat markazlari yaqinida, avtoturargoh zonalarini tashkil etish zaruratiga alohida e‘tibor qaratilgan.
Усманов Мурадхан, Турсунбаева Дильназ · Research Focus International Scientific Journal · 2026
Maqolada Toshkent shahrining radial-halqasimon yashil tizimini shakllantirish konsepsiyasi ko‘rib chiqiladi; uning markazida «landshaft g‘ildiragi» o‘zagi sifatida Botanika bog‘i turadi. Asosiy e‘tibor bog‘ning tabiiy, rekreatsion va shahar makonlarini birlashtiruvchi barqaror ekologik karkasni shakllantirishdagi roliga qaratilgan. Botanika bog‘idan mavjud ko‘chalar, kanallar va yo‘llar bo‘ylab yashil o‘qlar radial tarzda tarqaladigan, bu o‘qlar kesishmalarida esa tugunlar — bog‘lar, xiyobonlar va yashil maydonlar shakllanadigan fazoviy model taklif etilgan. Bunday tizim mikroiqlimni yaxshilashga, biologik xilma-xillikni oshirishga va shahar muhiti sifatini yaxshilashga xizmat qiladi.
Давранбекова Алина Жамиль кизи · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Maqolada ta‘lim muassasalarini barqaror loyihalash masalalari iqlim sharoitlariga moslashtirilgan qurilish materiallari va texnologiyalarini tanlashga urg‘u berilgan holda ko‘rib chiqiladi. Asosiy e‘tibor mahalliy va ekologik xavfsiz materiallardan ularning energiya samaradorligi, xizmat muddati va uglerod izini hisobga olgan holda foydalanishga qaratilgan. Maktab binolarining konstruktiv elementlari — tashqi qoplama va deraza tizimlaridan tortib issiqlik izolyatsiyasi, pardozlash va shift materiallarigacha — kompleks tahlil qilingan. Tabiiy va qayta tiklanuvchi resurslarni (po‘kak, yog‘och plitalar, sellyuloza), shuningdek, uzoq muddatlilikni ta‘minlaydigan va atrof-muhitga ta‘sirni minimallashtiradigan texnologik yechimlarni qo‘llash zarurligi asoslab berilgan. Taklif etilayotgan tavsiyalar ham ekspluatatsiya xarajatlarini kamaytirishga, ham ta‘lim jarayoni sifatini oshirishga xizmat qiluvchi barqaror arxitektura muhitini shakllantirish uchun asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Давранбекова Алина Жамиль кизи · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Maqolada maktab hunarmandchilik to‘garaklarining madaniy tarbiya va milliy merosni saqlash vositasi sifatidagi roli ko‘rib chiqiladi. Asosiy e‘tibor o‘quvchilarni an‘anaviy hunarlarni amaliy o‘zlashtirishga jalb etishga xizmat qiluvchi maxsus ustaxonalar va multimedia makonlarini yaratishga qaratiladi. Zamonaviy maktab tuzilmasiga kulolchilik san‘ati, yog‘och o‘ymakorligi, zardo‘zlik va xalq musiqasini integratsiya qilish modeli taklif etiladi. Shuningdek, ta‘limiy va emotsional samarani kuchaytirish uchun to‘liq immersiya texnologiyalaridan (multimedia zallaridan) foydalanish zarurati asoslab beriladi.
Абекеева Азиза Абдижамиловна, Ктайбекова Гаухар · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Shahar muhiti insonning psixoemotsional holatiga kuchli ta‘sir ko‘rsatadi, biroq uning bir qator fazoviy tarkibiy qismlari hanuzgacha qismangina o‘rganilgan. Maqolaning maqsadi — arxitektura va rejalashtirishning qaysi elementlari (rang gammasi, yoritilganlik, yashil hududlar, binolar shakli, akustik muhit) shahar aholisida ijobiy yoki salbiy hissiyotlarni shakllantirishini aniqlashdir. Tadqiqot usullari arxitektura, urbanistika va psixologiyaga oid fanlararo nashrlar tahlilini, shuningdek, Yevropa va Shimoliy Amerika shaharlaridan olingan empirik keyslarning qiyosiy tahlilini o‘z ichiga oladi. Olingan natijalar iliq rang palitrasi, tabiiy yorug‘likdan foydalanish imkoni, o‘simliklarning mavjudligi va qurilishning «insoniy» miqyosi stress darajasining pasayishi hamda subyektiv farovonlik hissining o‘sishi bilan statistik jihatdan bog‘liqligini tasdiqlaydi. Xulosalar hayot sifatini va ijtimoiy barqarorlikni oshirish uchun shahar muhitini loyihalashning barcha bosqichlarida psixologik omillarni hisobga olish zarurligini ta‘kidlaydi.
Абекеева Азиза Абдижамиловна, Жадигерова Нуржахан Улугбек кызы · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Maqolada zamonaviy shaharsozlikning muhim yo‘nalishi sifatida inklyuziv arxitektura konsepsiyasi ko‘rib chiqiladi. Nogironligi bo‘lgan shaxslar, keksalar, bolali ota-onalar va harakatlanish imkoniyati vaqtincha cheklangan kishilarni ham o‘z ichiga oluvchi barcha toifadagi fuqarolar uchun shahar muhitidan teng foydalanishni ta‘minlovchi universal dizayn tamoyillariga alohida e‘tibor qaratiladi.
Normatova Ozoda Axmadovna · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Ushbu maqolada postpandemiya davrida savdo va ko‘ngilochar majmualarni loyihalash jarayonida yuzaga kelgan yangi talab va yondashuvlar tahlil qilinadi. Xususan, sanitariya-gigiyena me‘yorlariga rioya qilish, ijtimoiy masofa tamoyillari, ochiq havoda faoliyat yuritish imkoniyatlarini yaratish, binolarning moslashuvchanligi va raqamli texnologiyalarni integratsiyalash kabi jihatlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, pandemiya tajribasi asosida foydalanuvchilar xavfsizligi, psixologik qulaylik va ko‘p funksiyali zonalash muhim element sifatida ko‘rsatilgan. Tadqiqot natijalari Samarqand shahridagi yangi majmualar loyihasiga zamonaviy va barqaror yondashuvlarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Anvarjonova Mohichehra Rasuljon qizi · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Zamonaviy sport majmualari jamiyatda sport madaniyatini rivojlantirish va sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishda muhim o‘rin tutadi. Bunday majmualarni yaratish foydalanuvchilarning turfa ehtiyojlarini, innovatsion texnologiyalarni va barqaror rivojlanish tamoyillarini hisobga oluvchi kompleks yondashuvni talab etadi. Ushbu maqolada zamonaviy tendensiyalar va ilg‘or tajriba tahlili asosida zamonaviy sport majmualarini loyihalashning asosiy tamoyillari ko‘rib chiqiladi.
Давранбекова Алина Жамиль кизи · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Maqolada XXI asr o‘quvchilarining ehtiyojlariga javob beradigan zamonaviy ta‘lim muhitini loyihalashning asosiy jihatlari ko‘rib chiqiladi. Asosiy g‘oya - borgisi keladigan maktab yaratish: xavfsiz, ochiq, ko‘p vazifali va ilhomlantiruvchi. Muallif konsepsiyasi asosida qo‘riqlanadigan hudud, qulay me‘morchilik, ijod, sport va dam olish uchun zonalar, shuningdek o‘quvchilarning ruhiy va jismoniy salomatligini qo‘llab-quvvatlovchi infratuzilmani o‘z ichiga olgan maktab makonining tuzilmasi taklif etiladi. Maqolada amaliy tavsiyalar berilgan va u innovatsion maktablarni loyihalash uchun asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Давранбекова А. · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Maqolada XXI asr o‘quvchilarining ehtiyojlariga javob beradigan zamonaviy ta‘lim muhitini loyihalashning asosiy jihatlari ko‘rib chiqiladi. Asosiy g‘oya - borgisi keladigan maktab yaratish: xavfsiz, ochiq, ko‘p vazifali va ilhomlantiruvchi. Muallif konsepsiyasi asosida qo‘riqlanadigan hudud, qulay me‘morchilik, ijod, sport va dam olish uchun zonalar, shuningdek o‘quvchilarning ruhiy va jismoniy salomatligini qo‘llab-quvvatlovchi infratuzilmani o‘z ichiga olgan maktab makonining tuzilmasi taklif etiladi. Maqolada amaliy tavsiyalar berilgan va u innovatsion maktablarni loyihalash uchun asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Асанов Улугбек Жадигерович, Жадигерова Нуржахан Улугбековна, Абдижамилова Нуржамал Рахметуллаевна · Research Focus International Scientific Journal · 2024
Jadal urbanizatsiya va texnologik taraqqiyot sharoitida shaharsozlik rejalashtirish masalalari tobora dolzarb bo‘lib bormoqda. Ushbu maqolada zamonaviy sharoitda shaharsozlik rejalashtirishni tashkil etishning asosiy yondashuvlari ko‘rib chiqiladi, mavjud muammolar tahlil qilinadi va shahar hududlarini boshqarish samaradorligini oshirishga qaratilgan yechimlar taklif etiladi.
Асанов Улугбек Жадигерович, Жадигерова Нуржахан Улугбековна · Research Focus International Scientific Journal · 2024
Ushbu maqolada O‘zbekistondagi Qoraqalpog‘iston Respublikasining poytaxti Nukus shahrining vizual muhiti muammolari ko‘rib chiqiladi. Shahar muhitining vizual jihatlarini o‘rganish me‘moriy yechimlar, urbanistik shakllar va landshaft xususiyatlarini tahlil qilishni o‘z ichiga oladi. Asosiy e‘tibor shaharning uning aholisi va mehmonlari tomonidan vizual idrok etilishi bilan bog‘liq joriy muammolarni aniqlashga qaratilgan, shuningdek shahar muhiti sifatini yaxshilash uchun mumkin bo‘lgan yechimlar taklif etiladi.