Ochiq kirishMaqola
Давранов Эшбай Эгамкулович, Кадиров Джонибек Файзуллаевич, Хамидов О.А., Гайбуллаев Ш.О. · Research Focus International Scientific Journal · 2025
Dolzarbligi: Orqa miya jarohati (OMJ) nafaqat og‘ir jismoniy, balki chuqur psixologik oqibatlar bilan ham kechadigan, hayotni o‘zgartiruvchi hodisa hisoblanadi. Bemorlarning ushbu toifasida depressiya va tashvish buzilishlarining rivojlanish chastotasi 30–40% ga yetadi, bu esa davolanishga bo‘lgan motivatsiyani sezilarli darajada kamaytiradi va reabilitatsiya natijalariga salbiy ta‘sir ko‘rsatadi. Tadqiqot maqsadi: Tuzilmalashtirilgan multimodal psixologik qo‘llab-quvvatlashning orqa miya jarohatini boshdan kechirgan bemorlarda funksional tiklanish dinamikasi, psixoemotsional holat va hayot sifatiga ta‘sirini baholash. Materiallar va usullar: Prospektiv nazoratli tadqiqotda OMJ bo‘lgan 100 nafar bemor (o‘rtacha yosh 36,7 ± 11,2 yil) ishtirok etdi va ular ikki guruhga bo‘lindi: asosiy guruh (n=50) standart reabilitatsiya dasturini kompleks psixologik qo‘llab-quvvatlash (kognitiv-xulqiy terapiya, guruhli terapiya, oilaviy maslahat) bilan uyg‘unlikda oldi, nazorat guruhi (n=50) esa faqat standart reabilitatsiya oldi. Kuzatuv davri 6 oyni tashkil etdi. Psixoemotsional holat Bek depressiya shkalasi (BDI-II) va gospital tashvish va depressiya shkalasi (HADS) bo‘yicha baholandi. Hayot sifati SF-36 so‘rovnomasi yordamida o‘lchandi. Funksional holat ASIA (motor ball) va FIM (funksional mustaqillik) shkalalari bo‘yicha baholandi. Natijalar: 6 oydan so‘ng asosiy guruhda depressiya darajasining statistik jihatdan ishonchli pasayishi (o‘rtacha BDI-II bali 24,1 dan 11,5 ga tushdi; p 0,05). FIM shkalasi bo‘yicha funksional mustaqillikning o‘sishi asosiy guruhda o‘rtacha 28,4 ballni tashkil etdi, bu nazorat guruhidagidan sezilarli yuqori edi (17,2 ball; p < 0,01). Shuningdek, asosiy guruhda ASIA shkalasi bo‘yicha motor ballning yuqoriroq o‘sishi qayd etildi (p < 0,05). SF-36 so‘rovnomasi bo‘yicha hayot sifati ko‘rsatkichlari, ayniqsa ruhiy salomatlik va ijtimoiy faollik subshkalalari bo‘yicha, psixologik qo‘llab-quvvatlash olgan guruhda ishonchli darajada yuqori bo‘ldi. Xulosa: Tuzilmalashtirilgan psixologik qo‘llab-quvvatlashni OMJ bo‘lgan bemorlarning standart reabilitatsiya protokollariga integratsiya qilish ularning samaradorligini oshiruvchi o‘ta muhim omil hisoblanadi. Psixologik aralashuv nafaqat psixoemotsional holatni yaxshilaydi, balki bilvosita yanada sezilarli funksional yaxshilanishlarga ham xizmat qilib, terapiyaga sodiqlikni va bemorlarning umumiy motivatsiyasini oshiradi.