<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/refocus.v5i9.0909</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-014140</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>06.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">Topinambur o‘simligi Fayz-baraka navining unib chiqish darajasi va ko‘chat qalinligiga mineral o‘g‘itlar shakllari va me‘yorlarining ta‘siri</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>Effect of mineral fertilizer forms and rates on the germination rate and plant density of “Fayz-baraka” Jerusalem artichoke variety</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>Влияние форм и норм минеральных удобрений на всхожесть и густоту стояния растений топинамбура сорта «Файз-барака»</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>AKBAROVA</surname>
            <given-names>Nargiza Sadirdin qizi</given-names>
          </name>
          <aff>Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universitetining Toshkent filiali, Toshkent, O‘zbekiston</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2026-10-05">
        <day>05</day>
        <month>10</month>
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <volume>5</volume>
      <issue>9</issue>
      <fpage>84</fpage>
      <lpage>87</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-014140/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Maqolada Fayz-baraka navli topinambur nihollarining unib chiqish darajasi va ko‘chat qalinligiga azotli o‘g‘itlar shakllari (ammoniy sulfat, karbamid, ammoniy nitrat) va me‘yorlarining (P₉₀K₉₀ fonida N₆₀–N₁₅₀) ta‘siri o‘rganilgan. 2025-yilgi dala tajribasida barcha variantlarda ko‘chat qalinligi kuzatuv muddatlari bo‘yicha ortib borgan, eng jadal o‘sish 12.04–17.04 oralig‘ida (o‘rtacha 22–24 ming tup/ga) qayd etilgan. Ammoniy nitrat eng yuqori samaradorlik ko‘rsatgan: N₁₂₀P₉₀K₉₀ me‘yorida ko‘chat qalinligi yaganadan keyin 94,1 ming tup/ga, amal davri oxirida 92,9 ming tup/ga ni tashkil etgan. Barcha o‘g‘it shakllari uchun N₁₂₀P₉₀K₉₀ optimal me‘yor bo‘lib, uni N₁₅₀ gacha oshirish ko‘rsatkichlarning pasayishiga olib kelgan.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>The article examines the effect of nitrogen fertilizer forms (ammonium sulfate, urea and ammonium nitrate) and rates (N₆₀–N₁₅₀ against a P₉₀K₉₀ background) on seedling emergence and plant density of the Jerusalem artichoke variety Fayz-baraka. In the 2025 field experiment plant density increased in all variants over the observation dates, with the most intensive increase between 12 and 17 April (on average by 22–24 thousand plants/ha). Ammonium nitrate was the most effective form: at N₁₂₀P₉₀K₉₀ plant density reached 94.1 thousand plants/ha after thinning and 92.9 thousand plants/ha at the end of the growing season. N₁₂₀P₉₀K₉₀ was the optimal rate for all fertilizer forms, and increasing it to N₁₅₀ reduced the indicators.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>В статье изучено влияние форм азотных удобрений (сульфат аммония, карбамид, аммиачная селитра) и их норм (N₆₀–N₁₅₀ на фоне P₉₀K₉₀) на всхожесть и густоту стояния растений топинамбура сорта «Файз-барака». В полевом опыте 2025 года густота стояния во всех вариантах возрастала по срокам наблюдений; наиболее интенсивный прирост отмечен между 12.04 и 17.04 (в среднем на 22–24 тыс. растений/га). Наибольшую эффективность показала аммиачная селитра: при норме N₁₂₀P₉₀K₉₀ густота стояния после прореживания составила 94,1 тыс. растений/га, в конце вегетации — 92,9 тыс. растений/га. Для всех форм удобрений оптимальной оказалась норма N₁₂₀P₉₀K₉₀; её повышение до N₁₅₀ снижало показатели.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>topinambur</kwd>
        <kwd>Fayz-baraka navi</kwd>
        <kwd>azotli o‘g‘itlar</kwd>
        <kwd>ammoniy nitrat</kwd>
        <kwd>karbamid</kwd>
        <kwd>ammoniy sulfat</kwd>
        <kwd>unib chiqish</kwd>
        <kwd>ko‘chat qalinligi</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Jerusalem artichoke</kwd>
        <kwd>Fayz-baraka variety</kwd>
        <kwd>nitrogen fertilizers</kwd>
        <kwd>ammonium nitrate</kwd>
        <kwd>urea</kwd>
        <kwd>ammonium sulfate</kwd>
        <kwd>emergence</kwd>
        <kwd>plant density</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>топинамбур</kwd>
        <kwd>сорт «Файз-барака»</kwd>
        <kwd>азотные удобрения</kwd>
        <kwd>аммиачная селитра</kwd>
        <kwd>карбамид</kwd>
        <kwd>сульфат аммония</kwd>
        <kwd>всхожесть</kwd>
        <kwd>густота стояния</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Z.Soatmurodova, Sh.Xujamurodova. Topinambur (Helianthus tuberosus) o‘simligining dorivorlik xususiyatlari. “Perspectives for the integration of natural sciences” republican scientific and practical conference november 22, 2024.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Abdukarimov D.T., Elmurodov A., Komilova M., Laxanov O. Zarafshon vodiysi sharoitida topinambur navlaridan yuqori va sifatli hosil olish bo‘yicha tavsiyalar. Samarqand 2002. 24 b.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Amanova M. Mavlyanova R.F., Rustamov A. Topinambur ekini urug‘chiligi bo‘yicha tavsiyanoma. Fan nashriyoti.T. 2011.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Ostonaqulov T., Elmurodov A. Zarafshon vodiysi sharoitida topinambur o‘stirish texnologiyasining ilmiy asoslari va urug‘chiligini tashkil etish xususiyatlari. Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti. 2011-yil 5-noyabr. O‘zbekistonda topinambur industriyasi: yutuqlar va istiqbollar. Ilmiy to‘plami.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Ostonaqulov T.E. Sabzavot ekinlar biologiyasi va o‘stirish texnologiyasi. – T.:1997. -380 bet.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Партоев К., Сайдалиев Н.Х. Продуктивность топинамбура (Helianthus tuberosus L.) в условиях Гиссарской и Раштской долин Таджикистана. Душанбе-2019.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Z.Soatmurodova, Sh.Xujamurodova. Topinambur (Helianthus tuberosus) o‘simligining dorivorlik xususiyatlari [Medicinal properties of Jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus)]. “Perspectives for the integration of natural sciences” republican scientific and practical conference november 22, 2024. (in Uzbek)</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Abdukarimov D.T., Elmurodov A., Komilova M., Laxanov O. Zarafshon vodiysi sharoitida topinambur navlaridan yuqori va sifatli hosil olish bo‘yicha tavsiyalar [Recommendations for obtaining high and good-quality yields from Jerusalem artichoke varieties in the conditions of the Zarafshan valley]. Samarqand 2002. 24 b. (in Uzbek)</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>Amanova M. Mavlyanova R.F., Rustamov A. Topinambur ekini urug‘chiligi bo‘yicha tavsiyanoma [Recommendations on seed production of Jerusalem artichoke]. Fan nashriyoti.T. 2011. (in Uzbek)</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r10">
        <label>10</label>
        <mixed-citation>Ostonaqulov T., Elmurodov A. Zarafshon vodiysi sharoitida topinambur o‘stirish texnologiyasining ilmiy asoslari va urug‘chiligini tashkil etish xususiyatlari [Scientific basis of Jerusalem artichoke cultivation technology and features of organizing its seed production in the conditions of the Zarafshan valley]. Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti. 2011-yil 5-noyabr. O‘zbekistonda topinambur industriyasi: yutuqlar va istiqbollar. Ilmiy to‘plami. (in Uzbek)</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r11">
        <label>11</label>
        <mixed-citation>Ostonaqulov T.E. Sabzavot ekinlar biologiyasi va o‘stirish texnologiyasi [Biology and cultivation technology of vegetable crops]. – T.:1997. -380 bet. (in Uzbek)</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r12">
        <label>12</label>
        <mixed-citation>Partoev K., Saydaliev N.Kh. Produktivnost&apos; topinambura (Helianthus tuberosus L.) v usloviyakh Gissarskoy i Rashtskoy dolin Tadzhikistana [Productivity of Jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus L.) in the conditions of the Hissar and Rasht valleys of Tajikistan]. Dushanbe- 2019. (in Russian)</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
