<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="en">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v5i6.2394</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013508</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>13.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">INTELLIGENCE-BASED ADAPTIVE LEARNING ENVIRONMENTS IN HIGHER EDUCATION</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>ОЦЕНКА КОГНИТИВНЫХ ВОЗМОЖНОСТЕЙ АДАПТИВНЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ СРЕД НА ОСНОВЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ВЫСШЕМ ОБРАЗОВАНИИ</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="uz">
          <trans-title>OLIY TA‘LIMDA SUN‘IY INTELLEKTGA ASOSLANGAN ADAPTIV O‘QUV MUHITLARINING KOGNITIV IMKONIYATLARINI BAHOLASH</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Abdurazoqov</surname>
            <given-names>Boburjon Sobirjon o‘g‘li</given-names>
          </name>
          <aff>PhD, Associate Professor at Samarkand State Pedagogical Institute</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2026-07-05">
        <day>05</day>
        <month>07</month>
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <volume>5</volume>
      <issue>6</issue>
      <fpage>127</fpage>
      <lpage>134</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013508/"/>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>This study examines the role of AI-based adaptive learning environments in higher education in assessing and enhancing students‘ cognitive capabilities. It analyzes mechanisms of personalized learning pathways enabled by artificial intelligence, optimization of knowledge acquisition processes, and the development of cognitive functions such as attention, memory, thinking, and metacognition. Additionally, a model for evaluating the cognitive effectiveness of adaptive learning environments is proposed. The findings contribute to strengthening digital transformation in higher education and improving educational quality.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>Данное исследование посвящено изучению роли адаптивных образовательных сред, основанных на искусственном интеллекте, в оценке и развитии когнитивных возможностей студентов в системе высшего образования. В работе анализируются механизмы формирования индивидуальных образовательных траекторий с использованием технологий ИИ, оптимизация процесса усвоения знаний, а также развитие когнитивных процессов (внимание, память, мышление и метакогниция). Также разрабатывается модель оценки когнитивной эффективности адаптивных образовательных сред. Результаты исследования направлены на усиление цифровой трансформации высшего образования и повышение качества обучения.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="uz">
        <p>Mazkur tadqiqot oliy ta‘lim tizimida sun‘iy intellektga asoslangan adaptiv o‘quv muhitlarining talabalarning kognitiv imkoniyatlarini rivojlantirish va baholashdagi rolini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda AI texnologiyalari yordamida individual ta‘lim trayektoriyalarini shakllantirish, bilimlarni o‘zlashtirish jarayonini optimallashtirish hamda kognitiv jarayonlarni (diqqat, xotira, tafakkur va metakognitsiya) rivojlantirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Shuningdek, adaptiv o‘quv muhitlarining kognitiv samaradorligini baholash modeli ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari oliy ta‘limda raqamli transformatsiyani kuchaytirish va ta‘lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>artificial intelligence</kwd>
        <kwd>adaptive learning environment</kwd>
        <kwd>cognitive capabilities</kwd>
        <kwd>higher education</kwd>
        <kwd>digital pedagogy</kwd>
        <kwd>personalized learning</kwd>
        <kwd>metacognition</kwd>
        <kwd>educational technologies</kwd>
        <kwd>learning analytics</kwd>
        <kwd>modeling</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>искусственный интеллект</kwd>
        <kwd>адаптивная образовательная среда</kwd>
        <kwd>когнитивные возможности</kwd>
        <kwd>высшее образование</kwd>
        <kwd>цифровая педагогика</kwd>
        <kwd>индивидуальное обучение</kwd>
        <kwd>метакогниция</kwd>
        <kwd>образовательные технологии</kwd>
        <kwd>learning analytics</kwd>
        <kwd>моделирование</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>sun‘iy intellekt</kwd>
        <kwd>adaptiv o‘quv muhit</kwd>
        <kwd>kognitiv imkoniyatlar</kwd>
        <kwd>oliy ta‘lim</kwd>
        <kwd>raqamli pedagogika</kwd>
        <kwd>individual ta‘lim</kwd>
        <kwd>metakognitsiya</kwd>
        <kwd>ta‘lim texnologiyalari</kwd>
        <kwd>o‘quv analitikasi</kwd>
        <kwd>modellashtirish</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive- developmental inquiry. American Psychologist, 34(10), 906–911.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Greiff, S., Wüstenberg, S., &amp; Avvisati, F. (2015). Computer-generated log-file analyses as indicators of problem-solving processes. Educational Research Review, 14, 19–31.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Holmes, W., Bialik, M., &amp; Fadel, C. (2022). Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. Boston: Center for Curriculum Redesign.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Luckin, R. (2018). Machine Learning and Human Intelligence: The Future of Education for the 21st Century. London: UCL Institute of Education Press.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Pekrun, R. (2006). The Control-Value Theory of Achievement Emotions. Educational Psychology Review, 18(4), 315–341.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Perkins, D. N., &amp; Salomon, G. (1992). Transfer of learning. International Encyclopedia of Education, 2, 6452–6457.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Siemens, G., &amp; Long, P. (2011). Penetrating the fog: Analytics in learning and education. EDUCAUSE Review, 46(5), 30–40.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Shute, V. J., &amp; Zapata-Rivera, D. (2012). Adaptive Educational Systems. In Adaptive Technologies for Training and Education (pp. 7–27).</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>Sternberg, R. J. (2006). The nature of creativity. Creativity Research Journal, 18(1), 87–</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r10">
        <label>10</label>
        <mixed-citation>Jack C. Richards. Approaches and Methods in Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press, 2019.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r11">
        <label>11</label>
        <mixed-citation>N. Muslimov. Innovatsion ta’lim texnologiyalari. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim nashriyoti, 2020.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r12">
        <label>12</label>
        <mixed-citation>UNESCO. Artificial Intelligence and Education: Guidance for Policy-Makers. Paris, 2021.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r13">
        <label>13</label>
        <mixed-citation>S. Tursunov. “Virtual reallik texnologiyalarining ta’lim jarayonidagi ahamiyati.” Zamonaviy ta’lim, 2023, №2, 33–40-betlar.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r14">
        <label>14</label>
        <mixed-citation>A. Karimov. “Generativ sun’iy intellekt asosida adaptiv o‘qitish tizimlari.” Ta’lim va innovatsiya, 2024, №1, 27–35-betlar.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
