<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v5i6.2383</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013497</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>05.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">BULUTLI HISOBLASHNING XIZMAT MODELLARI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>SERVICE MODELS OF CLOUD COMPUTING</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>МОДЕЛИ ОБСЛУЖИВАНИЯ ОБЛАЧНЫХ ВЫЧИСЛЕНИЙ</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Raxmatov</surname>
            <given-names>Odiljon Raxmonberdiyevich</given-names>
          </name>
          <aff>Farg‘ona davlat universiteti v.b. dotsenti, Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2026-07-05">
        <day>05</day>
        <month>07</month>
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <volume>5</volume>
      <issue>6</issue>
      <fpage>58</fpage>
      <lpage>61</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013497/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Zamonaviy axborot texnologiyalari va raqamli iqtisodiyot sharoitida katta hajmdagi ma‘lumotlarni (big data) qayta ishlash hamda saqlash masalalari an‘anaviy markazlashgan hisoblash tizimlarining cheklangan resurslari va past masshtablanuvchanlik muammolarini yuzaga keltirmoqda. Bunday sharoitda bulutli hisoblash modellari (IaaS, PaaS, SaaS) taqsimlangan hisoblashni xizmat sifatida taqdim etib, samarali va elastik infratuzilma yaratishning asosiy vositasiga aylandi. IaaS (Infrastructure as a Service — infratuzilma sifatida xizmat) — bu bulutli xizmat ko‘rsatuvchi provayderlar (Cloud Service Provider — CSP) tomonidan jismoniy hisoblash resurslari, virtual serverlar, tarmoq komponentlari va ma‘lumotlarni saqlash tizimlariga alohida virtual xizmatlar ko‘rinishida internet orqali kirishni ta‘minlovchi fundamental bulutli modeldir.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>This article examines the contemporary trends and conceptual foundations of cloud computing within the context of the digital economy and big data management. The author highlights the limitations of traditional centralized computing systems and justifies the transition to distributed cloud architectures. The primary focus is placed on the fundamental cloud service model — IaaS (Infrastructure as a Service), its core components, including the virtualization of server capacities, storage systems, and networking, as well as the mechanisms of dynamic autoscaling and cost optimization under the pay-as-you-go financial model.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>В статье рассматриваются современные тенденции и концептуальные основы облачных вычислений в условиях цифровой экономики и управления большими данными (big data). Автор анализирует ограничения традиционных централизованных вычислительных систем и обосновывает переход к распределенным облачным архитектурам. Основное внимание уделяется фундаментальной сервисной модели IaaS (инфраструктура как услуга), её ключевым компонентам, включая виртуализацию серверных мощностей, систем хранения данных и сетевых ресурсов, а также механизмам динамического масштабирования и оптимизации затрат по модели оплаты за фактическое использование.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>IaaS (Infrastructure as a Service)</kwd>
        <kwd>bulutli infratuzilma</kwd>
        <kwd>virtual serverlar (Virtual Machines – VMs)</kwd>
        <kwd>saqlash (storage)</kwd>
        <kwd>tarmoq (networking)</kwd>
        <kwd>ma‘lumotlar markazi (data center)</kwd>
        <kwd>hisoblash resurslari (compute resources)</kwd>
        <kwd>masshtablash (scalability)</kwd>
        <kwd>to‘lov asosida xizmat (pay-as-you-go)</kwd>
        <kwd>in-memory computing</kwd>
        <kwd>autoscaling</kwd>
        <kwd>elastiklik</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>IaaS (Infrastructure as a Service)</kwd>
        <kwd>cloud infrastructure</kwd>
        <kwd>virtual machines (VMs)</kwd>
        <kwd>storage</kwd>
        <kwd>networking</kwd>
        <kwd>data center</kwd>
        <kwd>compute resources</kwd>
        <kwd>scalability</kwd>
        <kwd>pay-as-you-go</kwd>
        <kwd>inmemory computing</kwd>
        <kwd>autoscaling</kwd>
        <kwd>elasticity</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>IaaS (инфраструктура как услуга)</kwd>
        <kwd>облачная инфраструктура</kwd>
        <kwd>виртуальные машины (ВМ)</kwd>
        <kwd>системы хранения данных</kwd>
        <kwd>сетевые технологии</kwd>
        <kwd>дата-центр</kwd>
        <kwd>вычислительные ресурсы</kwd>
        <kwd>масштабируемость</kwd>
        <kwd>оплата по мере использования</kwd>
        <kwd>вычисления в оперативной памяти (in-memory computing)</kwd>
        <kwd>автомасштабирование</kwd>
        <kwd>эластичность</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Dean J., Ghemawat S. MapReduce: Simplified Data Processing on Large Clusters. Communications of the ACM, 2008.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Zaharia M., Chowdhury M., Franklin M. J., Shenker S., Stoica I. Spark: Cluster Computing with Working Sets. USENIX HotCloud, 2010.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Armbrust M. et al. A View of Cloud Computing. Communications of the ACM, 2010.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Buyya R., Broberg J., Goscinski A. Cloud Computing: Principles and Paradigms. Wiley, 2011.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Marinescu D. C. Cloud Computing: Theory and Practice. Morgan Kaufmann, 2017.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Suyumov J.Yu. Zamonaviy ta’limda kompyuter imitatsion modellaridan foydalanish uchun ilg‘or texnologiyalar // Yosh tadqiqotchi jurnali. Volume: 1, Issue: 5. Jul 1 2022. ISSN: 2181- 3132. – P. 536–543.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Suyumov J.Y. Blokcheyn texnologiyasining ta’lim jarayonida qo‘llanilishi va imkoniyatlari // Maktabgacha va maktab ta’limi, pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal. – Toshkent, 2025-yil, oktabr, 10-son. – B. 780–783.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
