<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v5i6.2382</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013496</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>05.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">QUYOSH ELEKTR STANSIYALARINING SAMARADORLIGINI OSHIRISH USULLARI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>METHODS FOR IMPROVING THE EFFICIENCY OF SOLAR POWER PLANTS</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>МЕТОДЫ ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ СОЛНЕЧНЫХ ЭЛЕКТРОСТАНЦИЙ</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Rahmonov</surname>
            <given-names>Majidbek Zavqiy o‘g‘li</given-names>
          </name>
          <aff>Jizzax politexnika instituti, Energetika muhandisligi fakulteti, 401-23 EE guruh talabasi</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2026-07-05">
        <day>05</day>
        <month>07</month>
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <volume>5</volume>
      <issue>6</issue>
      <fpage>47</fpage>
      <lpage>57</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013496/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Quyosh elektr stansiyasining samaradorligi faqat modul pasportida ko‘rsatilgan foydali ish koeffitsienti bilan belgilanmaydi. Yillik energiya hosiliga quyosh resursi, modul harorati, changlanish, soyalanish, qatorlar oralig‘i, MPPT va inverter ishlashi, kabel yo‘qotishlari, trekerning mavjudligi, tarmoq cheklovlari hamda texnik xizmat sifati bir vaqtda ta‘sir qiladi. Ushbu maqolada yuqori samarali modullar, optimal qiyalik va azimut, bir o‘qli trekerlar, bifasial panellar, passiv issiqlik boshqaruvi, holatga asoslangan tozalash, elektr zanjirini optimallashtirish, SCADA va sun‘iy intellekt yordamida prediktiv xizmat ko‘rsatish usullari sodda tilda, lekin muhandislik mezonlari bilan yoritiladi. O‘zbekistonning quyosh salohiyati kontekstida 100 MWp stansiya uchun hisobiy ssenariy ham berilib, energiya o‘sishi bilan CAPEX/OPEX va noaniqlik o‘rtasidagi muvozanat ko‘rsatiladi.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>The efficiency of a solar power plant is not determined solely by the module efficiency stated on its datasheet. Annual energy yield is simultaneously affected by the solar resource, module temperature, soiling, shading, row spacing, MPPT and inverter operation, cable losses, the presence of trackers, grid constraints, and the quality of maintenance. This article presents, in accessible language but with engineering rigor, methods such as high-efficiency modules, optimal tilt and azimuth, single-axis trackers, bifacial panels, passive thermal management, condition-based cleaning, electrical circuit optimization, and predictive maintenance using SCADA and artificial intelligence. In the context of Uzbekistan‘s solar potential, a calculation scenario for a 100 MWp plant is also provided, showing the balance between energy gain, CAPEX/OPEX, and uncertainty.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>Эффективность солнечной электростанции определяется не только коэффициентом полезного действия модуля, указанным в паспорте. На годовую выработку энергии одновременно влияют солнечный ресурс, температура модуля, загрязнение поверхности (soiling), затенение, расстояние между рядами, работа MPPT и инвертора, кабельные потери, наличие трекеров, сетевые ограничения, а также качество технического обслуживания. В данной статье простым языком, но с инженерной точностью рассматриваются высокоэффективные модули, оптимальный угол наклона и азимут, одноосные трекеры, бифациальные панели, пассивное управление температурным режимом, очистка на основе состояния, оптимизация электрической схемы, а также предиктивное обслуживание с помощью SCADA и искусственного интеллекта. В контексте солнечного потенциала Узбекистана приведён расчётный сценарий для станции мощностью 100 МВт, показывающий баланс между ростом выработки энергии, CAPEX/OPEX и неопределённостью.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>fotovoltaika</kwd>
        <kwd>performance ratio</kwd>
        <kwd>soiling</kwd>
        <kwd>MPPT</kwd>
        <kwd>inverter</kwd>
        <kwd>bifasial modul</kwd>
        <kwd>treker</kwd>
        <kwd>SCADA</kwd>
        <kwd>energiya hosili</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>photovoltaics</kwd>
        <kwd>performance ratio</kwd>
        <kwd>soiling</kwd>
        <kwd>MPPT</kwd>
        <kwd>inverter</kwd>
        <kwd>bifacial module</kwd>
        <kwd>tracker</kwd>
        <kwd>SCADA</kwd>
        <kwd>energy yield</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>фотовольтаика</kwd>
        <kwd>коэффициент производительности (performance ratio)</kwd>
        <kwd>загрязнение поверхности (soiling)</kwd>
        <kwd>MPPT</kwd>
        <kwd>инвертор</kwd>
        <kwd>бифациальный модуль</kwd>
        <kwd>трекер</kwd>
        <kwd>SCADA</kwd>
        <kwd>выработка энергии</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Fraunhofer ISE. Photovoltaics Report. Version dated 13 July 2026. Solar cell/module efficiencies, market and cost data.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>IEA PVPS Task 13/16. Understanding, Measuring, and Mitigating Soiling Losses in PV Power Systems. Fact Sheet, September 2025.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>IEA PVPS Task 13. Best Practices for the Optimization of Bifacial Photovoltaic Tracking Systems. Report T13-26:2024, August 2024.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Dobos, A. P. PVWatts Version 5 Manual. NREL/TP-6A20-62641, National Renewable Energy Laboratory, 2014. <pub-id pub-id-type="doi">10.2172/1158421</pub-id></mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>World Bank Group / ESMAP; Solargis. Global Solar Atlas: Uzbekistan - Photovoltaic Power Potential Map and country data.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>IEC 61724-1:2021. Photovoltaic system performance - Part 1: Monitoring.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>IEA PVPS Task 13. Soiling Losses - Impact on the Performance of Photovoltaic Power Plants. Report T13-21:2022.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Green, M. A. et al. Solar Cell Efficiency Tables (Version 68). Progress in Photovoltaics: Research and Applications, 2026.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
