<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v5i3.2341</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013468</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>06.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">G. BARBADENSE L. TURIGA MANSUB OILALARNING SHIRA VA TRIPS BILAN ZARARLANISH KO‘RSATKICHLARI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>INDICATORS OF APHID AND THRIPS INFESTATION IN FAMILIES BELONGING TO THE SPECIES G. BARBADENSE L.</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>ПОКАЗАТЕЛИ ПОВРЕЖДЕНИЯ ТЛЯМИ И ТРИПСАМИ СЕМЕЙСТВ ОТНОСЯЩИХСЯ К ВИДУ G. BARBADENSE L.</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Umrbekovna</surname>
            <given-names>Matyaqubova Elmira</given-names>
          </name>
          <aff>q.x.f.f.d., Paxta seleksiyasi, urug‘chiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot; instituti katta ilmiy xodimi; q.x.f.d., prof., Paxta seleksiyasi, urug‘chiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Babamuradovna</surname>
            <given-names>Xalikova Maloxat</given-names>
          </name>
          <aff>q.x.f.f.d., Paxta seleksiyasi, urug‘chiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot; instituti katta ilmiy xodimi; q.x.f.d., prof., Paxta seleksiyasi, urug‘chiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2026-04-05">
        <day>05</day>
        <month>04</month>
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <volume>5</volume>
      <issue>3</issue>
      <fpage>47</fpage>
      <lpage>51</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013468/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Ma‘lumki, g‘o‘za o‘simligining o‘sish va rivojlanishining jadalligi tufayli paxtazorlarda fitofaglar uchun juda qulay mikroiqlim vujudga keladi. G‘o‘zaning madaniy shakllaridagi gulshira (nektardon)larning mavjudligi ularning zararkunandalar uchun ozuqaviyligini qo‘shimcha ravishda oshiradi. Shiralar 50 dan ortiq turli viruslarni g‘o‘za o‘simligiga yuqtirishi mumkin. Shuningdek, parazitlik qilayotgan o‘simlikning o‘sishini ta‘minlovchi gormonlar muvozanatini buzadi va o‘simlikning hosildorligini pasaytirib, iqtisodiy zarar yetkazadi. Ushbu maqolada ingichka tolali g‘o‘za oilalarining shira va trips bilan zararlanish ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Olingan ma‘lumotlar asosida zararkunandalarga chidamlilik xususiyati mavjud oilalar ajratib olingan.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>It is well known that the rapid growth and development of cotton plants create a favorable microclimate for phytophagous pests in cotton fields. The presence of nectaries in cultivated cotton forms additionally increases their nutritional attractiveness for pests. Aphids can transmit more than 50 different viruses to cotton plants. Moreover, their parasitism disrupts the balance of growth-regulating hormones in the host plant, causing economically significant yield loss. This article analyzes the infestation levels of thin-fiber cotton families by aphids and thrips. Based on the obtained data, families with resistance to pests were identified.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>Известно, что благодаря интенсивному росту и развитию хлопчатника на хлопковых полях создаётся благоприятный микроклимат для фитофагов. Наличие нектарников у культурных форм хлопчатника дополнительно повышает его пищевую ценность для вредителей. Тли могут переносить более 50 различных вирусов на растения хлопчатника. Кроме того, паразитирование нарушает баланс гормонов, обеспечивающих рост растения, и наносит экономический ущерб, снижая урожайность. В данной статье проанализированы показатели повреждения семей тонковолокнистого хлопчатника тлями и трипсами. На основе полученных данных выделены семьи, обладающие устойчивостью к вредителям.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>oila</kwd>
        <kwd>polimorfizm</kwd>
        <kwd>genetik potensial</kwd>
        <kwd>shira</kwd>
        <kwd>trips</kwd>
        <kwd>ingichka tolali g‘o‘za shoxlanish tipi</kwd>
        <kwd>shoxlanmagan nol tip</kwd>
        <kwd>tuklanish</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>family</kwd>
        <kwd>polymorphism</kwd>
        <kwd>genetic potential</kwd>
        <kwd>aphid</kwd>
        <kwd>thrips</kwd>
        <kwd>thin-fiber cotton branching type</kwd>
        <kwd>zero-type branching</kwd>
        <kwd>pubescence</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>семья</kwd>
        <kwd>полиморфизм</kwd>
        <kwd>генетический потенциал</kwd>
        <kwd>тля</kwd>
        <kwd>трипс тонковолокнистый хлопчатник</kwd>
        <kwd>тип ветвления</kwd>
        <kwd>нулевой тип ветвления</kwd>
        <kwd>опушение</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Dinesh Kumar G., Manikanda Boopathi N., Geethanjali S., Subramanian A., Somasundaram S., Kannan M., Premalatha N., Shobhana V. G., Ramya Selvi N., Nivetha D. K., Akash A. &amp; Ravikesavan R. Guarding the cotton fields by refining the resilience against sucking pests: use of cutting-edge breeding and other techniques. // Journal of Cotton Research. - Volume 8, article number 24, (2025).</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Carlos Eduardo da Silva Oliveira, Travis Wilson Witt, Arshad Jalal, Lúcia Vieira Hoffmann, Gabriel da Silva Leite, Sebastião Soares de Oliveira Neto &amp; Tiago Zoz. Resistance and genetic divergence of wild cotton genotypes under attack by sucking pests./ Volume 220, article number 157, (2024).</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Tsai, C.-W., Rowhani, A., Golino, D.A., Daane, K.M. Mealybug transmission of Grapevine leafroll viruses: An analysis of virus-vector specificity. // Phytopathology. - California, 2010. - P. 125.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Lirong He, Lei Shi, Guobin Liu &amp; Chutao Liang. Occurrence and control of pests and diseases in the Northwest Inland Cotton Area of China. // Phytoparasitica. -China, 2025. -P. 81.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>https://ipm.ucanr.edu/agriculture/cotton/cotton-aphid/#gsc.tab=0.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Xalikova, M. B., Asqarova, Z. O., Matyakubova, E. U., Soriyeva, S. E., &amp; Karshiyev, Sh. B. (2023). Rezultaty izucheniya priznakov ustoychivosti xlopchatnika k sosushchim vreditelyam. Science and innovation, 2(Special Issue 6), 654-658.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
