<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v5i5.2259</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013389</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>13.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">XALQARO BAHOLASH TIZIMLARI: PIRLS TAJRIBASI HAMDA UNING AHAMIYATI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>INTERNATIONAL ASSESSMENT SYSTEMS: PIRLS EXPERIENCE AND ITS SIGNIFICANCE</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>МЕЖДУНАРОДНЫЕ СИСТЕМЫ ОЦЕНИВАНИЯ: ОПЫТ PIRLS И ЕГО ЗНАЧЕНИЕ</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Xabibovna</surname>
            <given-names>Mashrapova Sevara</given-names>
          </name>
          <aff>Namangan davlat chet tillari instituti tayanch doktoranti</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2026-06-05">
        <day>05</day>
        <month>06</month>
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <volume>5</volume>
      <issue>5</issue>
      <fpage>114</fpage>
      <lpage>118</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013389/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Ushbu maqolada zamonaviy ta‘lim tizimining muhim tarkibiy qismi bo‘lgan xalqaro baholash dasturlari — PIRLS va ePIRLSning mazmun-mohiyati, metodologik asoslari va o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qish savodxonligini baholashda qo‘llaniladigan kognitiv jarayonlar, matn turlari va topshiriqlar darajasi batafsil yoritilgan. Ayniqsa, raqamli muhitda axborot bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantiruvchi ePIRLS tizimining an‘anaviy baholashdan farqli jihatlariga alohida urg‘u berilgan. Maqolada o‘quvchilarning muvaffaqiyatiga ta‘sir ko‘rsatuvchi omillar, jumladan, oilaviy muhit va ota-onalar ishtirokining ahamiyati statistik ma‘lumotlar asosida asoslab beriladi. Tadqiqot yakunida milliy ta‘lim tizimini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish va o‘quvchilarning tahliliy fikrlash qobiliyatini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ilgari surilgan.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>This article analyzes the essence, methodological foundations, and specific features of international assessment programs — PIRLS and ePIRLS, which are vital components of the modern educational system. The study details the cognitive processes, text types, and task levels used to assess the reading literacy of primary school students. Particular emphasis is placed on the differences between the ePIRLS system, which develops information processing skills in a digital environment, and traditional assessment methods. Based on statistical data, the article substantiates the factors influencing student success, including the role of the home environment and parental involvement. The study concludes with practical recommendations for aligning the national education system with international standards and enhancing students‘ analytical thinking skills.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>В данной статье анализируются сущность, методологические основы и специфические особенности международных программ оценивания — PIRLS и ePIRLS, которые являются важной составляющей современной системы образования. В исследовании подробно описаны когнитивные процессы, типы текстов и уровни заданий, используемые при оценке читательской грамотности учащихся начальных классов. Особое внимание уделяется отличиям системы ePIRLS, формирующей навыки работы с информацией в цифровой среде, от традиционного оценивания. В статье на основе статистических данных обосновываются факторы, влияющие на успех учащихся, в том числе роль семейной среды и участие родителей. В завершение исследования выдвигаются практические рекомендации по приведению национальной системы образования в соответствие с международными стандартами и повышению способностей учащихся к аналитическому мышлению.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>PIRLS</kwd>
        <kwd>o‘qish savodxonligi</kwd>
        <kwd>boshlang‘ich ta‘lim</kwd>
        <kwd>kognitiv jarayonlar raqamli savodxonlik</kwd>
        <kwd>baholash mezonlari</kwd>
        <kwd>oilaviy muhit</kwd>
        <kwd>ta‘lim sifati</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>PIRLS</kwd>
        <kwd>reading literacy</kwd>
        <kwd>primary education</kwd>
        <kwd>cognitive processes</kwd>
        <kwd>digital literacy</kwd>
        <kwd>assessment criteria</kwd>
        <kwd>family environment</kwd>
        <kwd>quality of education</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>PIRLS</kwd>
        <kwd>читательская грамотность</kwd>
        <kwd>начальное образование когнитивные процессы</kwd>
        <kwd>цифровая грамотность</kwd>
        <kwd>критерии оценивания</kwd>
        <kwd>семейная среда качество образования</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Mullis, I. V. S., Martin, M. O., Foy, P., &amp; Hooper, M. (2017). PIRLS 2016 International Results in Reading. Chestnut Hill, MA: TIMSS &amp; PIRLS International Study Center, Boston College.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Mullis, I. V. S., &amp; Martin, M. O. (Eds.). (2019). PIRLS 2021 Assessment Framework. Chestnut Hill, MA: Boston College.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi. (2019). PIRLS xalqaro baholash dasturi: metodik qo‘llanma. Toshkent.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Ismoilov, A., Norboyeva, S., &amp; Axmedov, Sh. (2020). Xalqaro tadqiqotlarda o‘quvchilarning o‘qish savodxonligini baholash. Toshkent: “Sharq” NMIU.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>IEA (International Association for the Evaluation of Educational Achievement). (2021). ePIRLS: Reading for a Digital Age. Rasmiy hisobot va yo‘riqnomalar.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>PISA, PIRLS, TIMSS: Xalqaro dasturlarda ishtirok etish – ta’lim sifatini oshirishning muhim omili. (2021). Xalqaro konferensiya materiallari to‘plami. Toshkent.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Azizxo‘jayeva, N. N. (2018). Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent: O‘qituvchi.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Turg‘unboyev, K. (2021). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida matnni tushunish ko‘nikmalarini shakllantirish metodikasi. Ilmiy-uslubiy maqola.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>Ganiyeva, M. A. (2022). Ota-onalarning bolalar mutolaasiga munosabati va uning PIRLS natijalariga ta’siri. Pedagogik tahlil.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r10">
        <label>10</label>
        <mixed-citation>OECD. (2020). 21st-Century Readers: Developing Literacy Skills in a Digital World. PISA/PIRLS Comparison Study.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
