<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v5i2.2059</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013350</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>14.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">OPERATSIYADAN KEYINGI BRONX-O‘PKA ASORATLARINI OLDINI OLISH TAMOYILLARIDA KO‘KRAK VA QORINNING QO‘SHMA JAROHATLARINI XIRURGIK TAKTIKASI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>SURGICAL TACTICS FOR COMBINED INJURIES OF THE CHEST AND ABDOMEN IN THE PRINCIPLES OF PREVENTING POSTOPERATIVE BRONCHOPULMONARY COMPLICATIONS</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>ХИРУРГИЧЕСКАЯ ТАКТИКА ПРИ СОЧЕТАННЫХ ТРАВМАХ ГРУДИ И ЖИВОТА В ПРИНЦИПАХ ПРОФИЛАКТИКИ ПОСЛЕОПЕРАЦИОННЫХ БРОНХОЛЕГОЧНЫХ ОСЛОЖНЕНИЙ</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Mustafakulov I.B</string-name>
          <aff>Samarqand davlat tibbiyot universiteti.</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Norov M.Ch</string-name>
          <aff>Norov M.Ch.</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Jurayeva Z.A.</string-name>
          <aff>Jurayeva Z.A.</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2026-03-05">
        <day>05</day>
        <month>03</month>
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <volume>5</volume>
      <issue>2</issue>
      <fpage>213</fpage>
      <lpage>219</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013350/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Ko‘krak qafasi va qorin bo‘shlig‘i organlarining qo‘shma jarohatlari travmatik shikastlanishlarning eng og‘ir shakllariga kiradi hamda yuqori o‘lim ko‘rsatkichi va operatsiyadan keyingi asoratlarning sezilarli darajada ko‘pligi bilan tavsiflanadi. Noxush oqibatlar tarkibida bronx-o‘pka asoratlari, jumladan atelektazlar, pnevmoniya, o‘tkir respirator distress-sindrom va O‘SVga (o‘pkaning sun‘iy ventilyatsiyasi) bog‘liq gospital pnevmoniya yetakchi o‘rin tutadi. O‘lim holatlarining katta qismi jarohatlarning anatomik og‘irligi tufayli emas, balki taktik xatolar, diagnostik kechikishlar va nafas olish asoratlarining yetarli darajada profilaktika qilinmaganligi sababli yuzaga keladi. Ushbu sharhda qo‘shma torakoabdominal jarohatlarda bronx-o‘pka asoratlari shakllanishining patofiziologik mexanizmlari bo‘yicha zamonaviy qarashlar tahlil qilingan, nafas olish buzilishlarini oldini olish nuqtai nazaridan xirurgik taktika evolyutsiyasi va kirish yo‘lini tanlash masalalari ko‘rib chiqilgan. Diafragma jarohatlarining roliga, minimal invaziv texnologiyalarni joriy etishga, shuningdek, operatsiyadan keyingi davrning og‘irlashuvida asosiy omil sifatida O‘SVga bog‘liq gospital pnevmoniya muammosiga alohida e‘tibor qaratilgan. Xirurgik va reanimatsion strategiyalarni integratsiya qilish hamda xavfni erta stratifikatsiya qilishga asoslangan bronx-o‘pka asoratlarini oldini olishning zamonaviy yondashuvlari taqdim etilgan.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>Combined injuries of the organs of the chest and of the abdominal cavity belong to the most severe forms of traumatic damage and are characterized by a high mortality rate and a considerably greater number of postoperative complications. Among the unfavourable outcomes, a leading place is occupied by bronchopulmonary complications, including atelectasis, pneumonia, acute respiratory distress syndrome and hospital pneumonia associated with ALV (artificial lung ventilation). A large proportion of fatal outcomes arises not because of the anatomical severity of the injuries but because of tactical errors, diagnostic delays and insufficient prevention of respiratory complications. This review analyses contemporary views on the pathophysiological mechanisms of the formation of bronchopulmonary complications in combined thoracoabdominal injuries and considers the evolution of surgical tactics and the choice of access from the standpoint of preventing respiratory disorders. Particular attention is paid to the role of injuries of the diaphragm, to the introduction of minimally invasive technologies, and also to the problem of ALV-associated hospital pneumonia as the principal factor in the aggravation of the postoperative period. Modern approaches to the prevention of bronchopulmonary complications based on the integration of surgical and intensive-care strategies and on early risk stratification are presented.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>Сочетанные травмы органов грудной клетки и брюшной полости относятся к наиболее тяжёлым формам травматических повреждений и характеризуются высокой летальностью и значительно большим числом послеоперационных осложнений. В структуре неблагоприятных исходов ведущее место занимают бронхолёгочные осложнения, в том числе ателектазы, пневмония, острый респираторный дистресс-синдром и госпитальная пневмония, связанная с ИВЛ (искусственной вентиляцией лёгких). Значительная часть летальных исходов обусловлена не анатомической тяжестью повреждений, а тактическими ошибками, диагностическими задержками и недостаточной профилактикой дыхательных осложнений. В данном обзоре проанализированы современные представления о патофизиологических механизмах формирования бронхолёгочных осложнений при сочетанных торакоабдоминальных травмах, рассмотрены вопросы эволюции хирургической тактики и выбора доступа с точки зрения профилактики дыхательных нарушений. Особое внимание уделено роли повреждений диафрагмы, внедрению малоинвазивных технологий, а также проблеме связанной с ИВЛ госпитальной пневмонии как основного фактора утяжеления послеоперационного периода. Представлены современные подходы к профилактике бронхолёгочных осложнений, основанные на интеграции хирургических и реанимационных стратегий и ранней стратификации риска.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>qo‘shma travma</kwd>
        <kwd>torakoabdominal jarohatlar</kwd>
        <kwd>xirurgik taktika</kwd>
        <kwd>bronx-o‘pka asoratlari</kwd>
        <kwd>o‘pkaning sun‘iy ventilyatsiyasi</kwd>
        <kwd>ventilyatsiya bilan bog‘liq pnevmoniya</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>combined trauma</kwd>
        <kwd>thoracoabdominal injuries</kwd>
        <kwd>surgical tactics</kwd>
        <kwd>bronchopulmonary complications</kwd>
        <kwd>artificial lung ventilation</kwd>
        <kwd>ventilator-associated pneumonia</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>сочетанная травма</kwd>
        <kwd>торакоабдоминальные повреждения</kwd>
        <kwd>хирургическая тактика</kwd>
        <kwd>бронхолёгочные осложнения</kwd>
        <kwd>искусственная вентиляция лёгких</kwd>
        <kwd>вентилятор-ассоциированная пневмония</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Afanas&apos;ev A.V., Kuzovlev A.N., Lebedinskiy K.M. Respiratornye oslozhneniya pri politravme. Obshchaya reanimatologiya. 2022.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Bagnenko S.F., Ermolov A.S., Lobanov A.V. Ekstrennaya khirurgiya sochetannykh povrezhdeniy. Vestnik khirurgii. 2021.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Gumanenko E.K., Samokhvalov I.M. Voenno-polevaya khirurgiya i politravma. Sankt- Peterburg; 2020.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Ermolov A.S., Abakumov M.M., Kochetov A.G. Torakoabdominal&apos;naya travma: taktika i iskhody. Khirurgiya. 2021.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Zvezdkina E.A. Bronkholegochnye oslozhneniya pri sochetannoy travme. Anesteziologiya i reanimatologiya. 2020.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Kochetov A.G., Yartsev P.A., Sokolov V.A. Minimal&apos;no invazivnye tekhnologii pri politravme. Khirurgiya. 2022.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Kuz&apos;min V.N., Mironov P.I., Sokolov V.A. Videoendokhirurgiya pri sochetannykh raneniyakh. Endoskopicheskaya khirurgiya. 2021.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Lebedev N.V., Yartsev P.A., Timerbulatov V.M. Intensivnaya terapiya pri torakoabdominal&apos;noy travme. Anesteziologiya i reanimatologiya. 2020.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>Mironov P.I., Sitnikov V.A., Kochetov A.G. Sindrom abdominal&apos;nogo kompartmenta pri travme. Khirurgiya. 2019.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r10">
        <label>10</label>
        <mixed-citation>Savel&apos;ev V.S., Fedorov A.V., Kirienko A.I. Posleoperatsionnye oslozhneniya v ekstrennoy khirurgii. Moskva; 2020.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r11">
        <label>11</label>
        <mixed-citation>Samokhvalov I.M. Sochetannaya travma: sovremennye aspekty khirurgicheskoy taktiki. Khirurgiya. 2019.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r12">
        <label>12</label>
        <mixed-citation>Sitnikov V.A., Samokhvalov I.M., Ermolov A.S. Prognozirovanie oslozhneniy pri sochetannoy travme. Khirurgiya. 2023.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r13">
        <label>13</label>
        <mixed-citation>Fedorov A.V., Lebedinskiy K.M., Gel&apos;fand B.R. Iskusstvennaya ventilyatsiya legkikh pri sochetannoy travme. Obshchaya reanimatologiya. 2021.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r14">
        <label>14</label>
        <mixed-citation>Shapkin Yu.G., Sinenchenko G.I., Fedorov V.D. Diagnostika povrezhdeniy diafragmy. Luchevaya diagnostika. 2019.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r15">
        <label>15</label>
        <mixed-citation>Yartsev P.A., Kuz&apos;min V.N., Mironov P.I. Torakoskopiya pri travme grudi. Vestnik khirurgii. 2020.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r16">
        <label>16</label>
        <mixed-citation>Ball C.G., Kirkpatrick A.W., D&apos;Amours S.K., Laupland K.B. Thoracic trauma management: current concepts. Journal of Trauma and Acute Care Surgery. 2019.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r17">
        <label>17</label>
        <mixed-citation>Cannon J.W., Khan M.A. Damage control resuscitation in thoracoabdominal trauma. Current Opinion in Critical Care. 2019.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r18">
        <label>18</label>
        <mixed-citation>Chiumello D., Umbrello M., Sferrazza Papa G.F., Carlesso E. Diaphragm dysfunction in critically ill patients. Intensive Care Medicine. 2021.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r19">
        <label>19</label>
        <mixed-citation>Ciesla D.J., Moore E.E., Johnson J.L., Burch J.M. Post-traumatic pneumonia and ARDS. Surgical Infections. 2019.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
