<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v5i2.2012</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013319</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>06.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">XITOYNING XLZ-57 G‘O‘ZA NAVINING EKISH SXEMALARINI UNING O‘SISHI, RIVOJLANISHI VA HOSILDORLIGIGA TA‘SIRI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>THE INFLUENCE OF THE SOWING SCHEMES OF THE CHINESE COTTON VARIETY XLZ-57 ON ITS GROWTH, DEVELOPMENT AND YIELD</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>ВЛИЯНИЕ СХЕМ ПОСЕВА КИТАЙСКОГО СОРТА ХЛОПЧАТНИКА XLZ-57 НА ЕГО РОСТ, РАЗВИТИЕ И УРОЖАЙНОСТЬ</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Zaripov Xabib Salimovich</string-name>
          <aff>direktor, PhD</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Namozov Doniyor Nozim o‘g‘li</string-name>
          <aff>mustaqil tadqiqotchi</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Sharipov Sulaymon Umid o‘g‘li</string-name>
          <aff>laboratoriya mudiri</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2026-03-05">
        <day>05</day>
        <month>03</month>
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2026</year>
      </pub-date>
      <volume>5</volume>
      <issue>2</issue>
      <fpage>22</fpage>
      <lpage>29</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013319/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Navoiy ilmiy tajriba stansiyasida 76 × 10 sm sxemada yakka qator usulida ekilgan g‘o‘za o‘simliklarida o‘rtacha bo‘yi 83 sm, ko‘saklar soni 15-18 donani, bitta ko‘sak vazni 5,8 g ni tola chiqimi 41,5% ni, tola uzunligi 31 mm ni tashkil etdi. Ushbu variantda o‘simliklar zichligi yuqori bo‘lgani sababli, ayrim hollarda vegetativ organlarning rivojlanishi nisbatan sustlashgani kuzatildi. Qo‘sh qator (76 × 10 sm) shinjon usulida ekilgan variantda o‘simliklar yorug‘lik va oziqa moddalari bilan yaxshiroq ta‘minlandi. Natijada o‘simlik bo‘yi 90 sm ga yetdi, ko‘saklar soni 10-12 donani hamda bitta ko‘sak vazni 5,4 g ni chiqimi 40,5% ni, tola uzunligi 30 mm ni tashkil etdi. Ushbu variantda hosildorlik nazorat variantiga nisbatan 23 s/ga yuqori bo‘ldi. Mazkur tadqiqotda XLZ-57 navini 76×10 sxemada qo‘shqator shinjon usulida va 76×10 sxemada yakka qator qilib ekishning o‘simliklarning o‘sishi, rivojlanishi hamda hosildorlikka ta‘siri o‘rganildi. Tajriba natijalariga ko‘ra, ekish usullarining o‘simlik bo‘yi, barglar soni, hosil elementlari va yakuniy hosildorlikka ta‘siri aniqlanib, eng samarali ekish usuli tavsiya etildi.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>At the Navoi scientific experimental station, in cotton plants sown by the single-row method according to the 76 x 10 cm scheme the average height was 83 cm, the number of bolls was 15-18, the weight of a single boll was 5.8 g, the fibre yield was 41.5% and the fibre length was 31 mm. In this variant, because of the high density of the plants, a relative slowing of the development of the vegetative organs was observed in some cases. In the variant sown by the double-row (76 x 10 cm) Xinjiang method the plants were better supplied with light and nutrients. As a result the plant height reached 90 cm, the number of bolls was 10-12, the weight of a single boll was 5.4 g, the fibre yield was 40.5% and the fibre length was 30 mm. In this variant the yield was 23 c/ha higher than in the control variant. In this study the influence of sowing the XLZ-57 variety by the double-row Xinjiang method according to the 76x10 scheme and as a single row according to the 76x10 scheme on the growth, development and yield of the plants was studied. According to the results of the experiment, the influence of the sowing methods on plant height, the number of leaves, the yield elements and the final yield was determined, and the most effective sowing method was recommended.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>На Наваинской научно-опытной станции у растений хлопчатника, высеянных однорядным способом по схеме 76 × 10 см, средняя высота составила 83 см, количество коробочек — 15–18 штук, масса одной коробочки — 5,8 г, выход волокна — 41,5%, а длина волокна — 31 мм. В данном варианте из-за высокой густоты стояния растений в отдельных случаях наблюдалось относительное замедление развития вегетативных органов. В варианте с двухрядным посевом по Синьцзянской технологии (схема 76 × 10 см) растения были лучше обеспечены светом и питательными веществами. В результате высота растений достигла 90 см, количество коробочек составило 10–12 штук, / масса одной коробочки — 5,4 г, выход волокна — 40,5%, а длина волокна — 30 мм. Урожайность в данном варианте оказалась на 23 ц/га выше по сравнению с контрольным вариантом. В данном исследовании изучалось влияние двухрядного Синьцзянского способа посева и однорядного посева сорта XLZ-57 по схеме 76 × 10 на рост, развитие и урожайность растений. По результатам экспериментов было определено влияние способов посева на высоту растений, количество листьев, элементы урожая и конечную урожайность, на основании чего был рекомендован наиболее эффективный способ посева.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>XLZ-57 navi</kwd>
        <kwd>shinjon usuli</kwd>
        <kwd>hosildorlik</kwd>
        <kwd>yakka qator</kwd>
        <kwd>qo‘sh qator</kwd>
        <kwd>ekish sxemalari</kwd>
        <kwd>fenologik kuzatuvlar</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>XLZ-57 variety</kwd>
        <kwd>Xinjiang method</kwd>
        <kwd>yield</kwd>
        <kwd>single row</kwd>
        <kwd>double row</kwd>
        <kwd>sowing schemes</kwd>
        <kwd>phenological observations</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>сорт XLZ-57</kwd>
        <kwd>синьцзянский метод</kwd>
        <kwd>урожайность</kwd>
        <kwd>однорядный посев</kwd>
        <kwd>двухрядный посев</kwd>
        <kwd>схемы посева</kwd>
        <kwd>фенологические наблюдения</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Axmedov A.A., Rahmonov S.R. Paxtachilik asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2018.–320b.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Mirzayev M.M. G‘o‘za ekish texnologiyalari va hosildorlik. – Toshkent: Fan, 2020.–245b.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Ismoilov J.I., To‘xtayev B.K. G‘o‘zani qo‘shqator usulida ekishning agrobiologik afzalliklari // Paxtachilik va donchilik jurnali. – 2021. – №3. – B. 18–22.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Karimov D.S., Abdullayev A.R. Turli ekish sxemalarining g‘o‘za hosildorligiga ta’siri // Qishloq xo‘jaligi fanlari axborotnomasi. – 2022. – №2. – B. 35–39.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi. G‘o‘za yetishtirish bo‘yicha agrotexnik tavsiyalar. – Toshkent, 2023. – 64 b.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Xolmatov F.H. XLZ-57 g‘o‘za navining biologik xususiyatlari va hosildorligi // Agroilm. – 2020. – №4. – B. 41–45.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Saidov R.T., Nuraliyev S.B. Intensiv ekish texnologiyalarining paxtachilikdagi ahamiyati // Innovatsion qishloq xo‘jaligi. – 2021. – №1. – B. 27–31.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Xudoyberdiyev R.A. Intensiv paxtachilik texnologiyalarida ekish sxemasining roli // Innovatsion texnologiyalar. – 2022. – №3. – B. 48–52.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>Nurmatov E.E., Shodmonov I.I. Qo‘shqator ekishning g‘o‘za hosildorligiga ta’siri // Qishloq xo‘jaligi ilmiy jurnali. – 2018. – №5. – B. 19–23.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r10">
        <label>10</label>
        <mixed-citation>O‘zbekiston Qishloq xo‘jaligi ilmiy-tadqiqot institutlari to‘plami. Paxtachilikda zamonaviy texnologiyalar. – Toshkent, 2021. – 156 b.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r11">
        <label>11</label>
        <mixed-citation>Xasanov M.U. G‘o‘za navlarining ekish sxemasiga moslashuvi // Agrobiologiya. – 2023. – №1. – B. 29–34.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r12">
        <label>12</label>
        <mixed-citation>Jo‘rayev D.B., Islomov F.N. Paxtachilikda resurs tejovchi ekish usullari // Agrotexnika. – 2022. – №2. – B. 41–45.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r13">
        <label>13</label>
        <mixed-citation>Saidov A.A. Paxtachilikda hosil elementlari va ularni boshqarish. – Toshkent: Fan, 2019. – 172 b.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r14">
        <label>14</label>
        <mixed-citation>Xitoy va Markaziy Osiyo paxtachilik tajribalari asosida tuzilgan ilmiy hisobotlar to‘plami. – Toshkent, 2020. – 98 b.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
