<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="ru">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v4i10.1796</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013113</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>05.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="ru">ОЦЕНКА ПОТЕНЦИАЛА ГИДРОАККУМУЛИРУЮЩИХ ЭЛЕКТРОСТАНЦИЙ В УЗБЕКИСТАНЕ С УЧЁТОМ ЭНЕРГЕТИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ И ЭКОЛОГИЧЕСКИХ ФАКТОРОВ</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>ASSESSMENT OF THE POTENTIAL OF PUMPED STORAGE POWER PLANTS IN UZBEKISTAN TAKING INTO ACCOUNT ENERGY EFFICIENCY AND ENVIRONMENTAL FACTORS</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="uz">
          <trans-title>O‘ZBEKISTONDA GIDROAKKUMULYATOR ELEKTR STANSIYALARI SALOHIYATINI ENERGIYA SAMARADORLIGI VA EKOLOGIK OMILLARNI HISOBGA OLGAN HOLDA BAHOLASH</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Юсупов Д.Т.</string-name>
          <aff>Национальный научно-исследовательский институт возобновляемых источников энергии</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Мирзалиев У.И.</string-name>
          <aff>Национальный научно-исследовательский институт возобновляемых источников энергии</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2025-11-05">
        <day>05</day>
        <month>11</month>
        <year>2025</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2025</year>
      </pub-date>
      <volume>4</volume>
      <issue>10</issue>
      <fpage>39</fpage>
      <lpage>48</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013113/"/>
      <abstract xml:lang="ru">
        <p>В условиях роста доли возобновляемых источников энергии (ВИЭ) и дефицита регулирующих мощностей в энергосистеме Узбекистана гидроаккумулирующие электростанции (ГАЭС) рассматриваются как стратегическое решение для повышения надёжности и устойчивости электроснабжения. Целью настоящего исследования является оценка технико-экономических, экологических и географических предпосылок внедрения ГАЭС в аридных условиях Узбекистана. Результаты показывают, что ГАЭС мощностью 400-800 МВт с КПД 72-85 % и сроком службы до 80 лет обеспечивают минимальную стоимость хранения (0,05-0,13 USD/кВт·ч), сокращают выбросы CO₂ до 12 млн тонн к 2035 году и позволяют экономить до 1,6 млрд м³ природного газа ежегодно. Выводы подтверждают целесообразность включения ГАЭС в национальную энергетическую стратегию как ключевого элемента низкоуглеродного перехода и повышения энергетической безопасности Узбекистана. Предложена адаптированная модель расчёта эффективности ГАЭС с учётом испаряемости, сейсмических рисков и водного дефицита.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>Under conditions of a growing share of renewable energy sources (RES) and a shortage of regulating capacity in the power system of Uzbekistan, pumped storage power plants (PSPP) are regarded as a strategic solution for increasing the reliability and stability of the electricity supply. The aim of the present study is to assess the technical and economic, environmental and geographical preconditions for introducing PSPPs in the arid conditions of Uzbekistan. The results show that PSPPs with a capacity of 400-800 MW, an efficiency of 72-85 % and a service life of up to 80 years provide the minimum storage cost (0.05-0.13 USD/kWh), reduce CO₂ emissions by up to 12 million tonnes by 2035 and make it possible to save up to 1.6 billion m³ of natural gas annually. The conclusions confirm the expediency of including PSPPs in the national energy strategy as a key element of the low-carbon transition and of increasing the energy security of Uzbekistan. An adapted model for calculating the efficiency of PSPPs taking into account evaporation, seismic risks and water scarcity is proposed.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="uz">
        <p>Qayta tiklanadigan energiya manbalarining (QTEM) ulushi ortib borayotgani va O‘zbekiston elektr tarmo‘ida boshqaruv quvvatining yetishmasligi bilan gidroakkumulyatsiyalash elektr stansiyasi (GAES) elektr ta‘minotining ishonchliligi va barqarorligini oshirish uchun strategik yechim hisoblanadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi O‘zbekistonning qurg‘oqchil sharoitlarida GAESlarni joriy etishning texnik, iqtisodiy, ekologik va geografik shart-sharoitlarini baholashdir. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, 400-800 MVt quvvatga ega, samaradorlik 72-85% va xizmat muddati 80 yilgacha bo‘lgan GAESlar minimal saqlash xarajatlarini (0,05-0,13 AQSh dollari/kVt/soat) tashkil qiladi, 2035-yilga kelib CO₂ chiqindilarini 12 million tonnagacha kamaytiradi va yiliga 1,6 milliard kub metrgacha tabiiy gazni tejaydi. GAESlarning past uglerodli o‘tishga va O‘zbekiston energetika xavfsizligini oshirishning asosiy elementi sifatida milliy energetika strategiyasiga kiritish maqsadga muvofiqligini tasdiqlaydi. Bug‘lanish, seysmik xavflar va suv tanqisligini hisobga olgan holda GAES samaradorligini hisoblashning moslashtirilgan modeli taklif etildi.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>гидроаккумулирующая электростанция (ГАЭС)</kwd>
        <kwd>Узбекистан</kwd>
        <kwd>энергосистема</kwd>
        <kwd>возобновляемые источники энергии (ВИЭ)</kwd>
        <kwd>накопление энергии</kwd>
        <kwd>экономическая эффективность</kwd>
        <kwd>водные ресурсы</kwd>
        <kwd>аридный климат</kwd>
        <kwd>выбросы CO₂.</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>pumped storage power plant (PSPP)</kwd>
        <kwd>Uzbekistan</kwd>
        <kwd>power system</kwd>
        <kwd>renewable energy sources (RES)</kwd>
        <kwd>energy storage</kwd>
        <kwd>economic efficiency</kwd>
        <kwd>water resources</kwd>
        <kwd>arid climate</kwd>
        <kwd>CO₂ emissions</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>gidroakkumulyatsiyalash elektr stansiyasi (GAES)</kwd>
        <kwd>O‘zbekiston</kwd>
        <kwd>energetika tizimi</kwd>
        <kwd>qayta tiklanuvchi energiya manbalari (QTEM)</kwd>
        <kwd>energiyani saqlash</kwd>
        <kwd>iqtisodiy samaradorlik</kwd>
        <kwd>suv resurslari</kwd>
        <kwd>qurg‘oqchil iqlim</kwd>
        <kwd>CO₂ chiqindilari</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Министерство энергетики Республики Узбекистан. Стратегия развития энергетики до 2035 года. — Ташкент, 2023. — 118 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Asian Development Bank. Uzbekistan Energy Transition Outlook 2023. — Manila: ADB, 2023. — 68 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Узгидромет. Отчёт о водных ресурсах Узбекистана за 2020-2023 гг. — Ташкент, 2023. — 34 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Институт сейсмологии АН РУз. Карта сейсмического районирования Узбекистана. — Ташкент, 2021. — 150 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Ташкентский государственный технический университет. Влияние климата на работу энергооборудования. — Ташкент, 2020. — 89 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>International Renewable Energy Agency (IRENA). Global Energy Storage Outlook 2024. — Abu Dhabi: IRENA, 2024. — 98 p.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Melnikov S.E., Ivanov A.A. Гидроэнергетика и ГАЭС в энергосистемах. — Москва: Энергия, 2018. — 112 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Абдуллаев Р.Х. Гидроэнергетика Центральной Азии: проблемы и перспективы. — Ташкент: Фан, 2021. — 80 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>Центр экономических исследований. Демография горных регионов Узбекистана. — Ташкент, 2020. — 56 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r10">
        <label>10</label>
        <mixed-citation>World Bank. Hydropower and Pumped Storage Potential in Uzbekistan. — Washington, 2021. — 94 p.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r11">
        <label>11</label>
        <mixed-citation>Schmidt S., Hamidov A., Kasymov U. Analyzing Groundwater Governance in Uzbekistan through the Lenses of Social-Ecological Systems and Informational Governance. // International Journal of the Commons, 2024. DOI: <pub-id pub-id-type="doi">10.5334/ijc.1322</pub-id>.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r12">
        <label>12</label>
        <mixed-citation>International Energy Agency (IEA). Technology Roadmap: Hydropower. — Paris: IEA, 2022. — 45 p.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r13">
        <label>13</label>
        <mixed-citation>REN21. Renewables 2024 Global Status Report. — Paris, 2024. — 208 p.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r14">
        <label>14</label>
        <mixed-citation>Пскемская ГЭС // Википедия. URL: https://ru.wikipedia.org/wiki/Пскемская_ГЭС</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r15">
        <label>15</label>
        <mixed-citation>Россия поможет Узбекистану построить новые гидроаккумулирующие электростанции. // e-CIS.info, 06.06.2024. URL: https://e-cis.info/news/568/118715/.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r16">
        <label>16</label>
        <mixed-citation>В Узбекистане построят четыре ГАЭС. // Sputnik Узбекистан, 13.03.2024. URL: https://uz.sputniknews.ru/20240313/.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r17">
        <label>17</label>
        <mixed-citation>В Бостанлыкском районе построят гидроаккумулирующую электростанцию мощностью 600 МВт. — 19.10.2023. URL: https://uznews.uz/ru/news/68726.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r18">
        <label>18</label>
        <mixed-citation>International Hydropower Association (IHA). Hydropower Sector Climate Resilience Guide. — London: IHA, 2022. — 44 p.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r19">
        <label>19</label>
        <mixed-citation>Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories. Volume 2: Energy.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
