<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="ru">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v4i9.1779</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013097</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>14.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="ru">СОВРЕМЕННЫЕ ПРИНЦИПЫ ХИРУРГИЧЕСКОЙ ТАКТИКИ ПРИ РАСПРОСТРАНЁННОМ ПЕРИТОНИТЕ: ПЕРВИЧНОЕ ВМЕШАТЕЛЬСТВО И ЭТАПНЫЕ РЕВИЗИИ</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>MODERN PRINCIPLES OF SURGICAL TACTICS IN DIFFUSE PERITONITIS: PRIMARY INTERVENTION AND STAGED REVISIONS</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="uz">
          <trans-title>TARQALGAN PERITONITDA JARROHLIK TAKTIKASINING ZAMONAVIY TAMOYILLARI: BIRLAMCHI ARALASHUV VA BOSQICHMA-BOSQICH REVIZIYALAR</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Тохиров Шероз Мардонкулович</string-name>
          <aff>Ассистент кафедры общей хирургии и урологии Термезского филиала Ташкентского медицинского университета</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Мустафакулов Ишназар Бойназарович</string-name>
          <aff>и.о. профессора кафедры 2-хирургических болезней лечебного факультета Самаркандского государственного медицинского университета, д.м.н.</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Джураева Зилола Арамовна</string-name>
          <aff>Ассистент кафедры эндокринологии Самаркандского государственного медицинского университета, доктор философии (PhD)</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2025-10-05">
        <day>05</day>
        <month>10</month>
        <year>2025</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2025</year>
      </pub-date>
      <volume>4</volume>
      <issue>9</issue>
      <fpage>150</fpage>
      <lpage>158</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013097/"/>
      <abstract xml:lang="ru">
        <p>Перитонит остаётся одной из наиболее сложных и угрожающих жизне состояний в абдоминальной хирургии. Несмотря на развитие методов интенсивной терапии и совершенствование антибактериальной поддержки, в последние десятилетия фиксируется рост числа тяжёлых форм заболевания, сопровождающихся выраженной системной воспалительной реакцией и полиорганной недостаточностью. Эта категория пациентов наиболее уязвима: исход во многом зависит от своевременности и адекватности хирургической тактики.</p>
        <p>Распространённые формы перитонита характеризуются крайне высокой летальностью, достигающей, по данным различных авторов, 40–60%. Подобные показатели сохраняются на протяжении длительного времени и свидетельствуют о том, что традиционные подходы к лечению оказываются недостаточно эффективными. Одномоментная санация и дренирование брюшной полости, применявшиеся в течение многих лет как стандарт, не обеспечивают должного контроля источника инфекции и не предотвращают развитие вторичных осложнений.</p>
        <p>На этом фоне особую актуальность приобретает поиск новых хирургических стратегий, основанных на принципах поэтапного вмешательства. В последние годы в мировой практике всё большее распространение получают концепции Damage Control Surgery, методика «открытого живота» (open abdomen) с применением современных технологий закрытия и ведения раневой поверхности, в частности, VAC-терапии. Эти подходы позволяют индивидуализировать тактику лечения, сочетая адекватный контроль источника инфекции с возможностью стабилизации пациента на этапе интенсивной терапии.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>Peritonitis remains one of the most complex and life-threatening conditions in abdominal surgery. Despite the development of intensive care methods and the improvement of antibacterial support, in recent decades an increase has been recorded in the number of severe forms of the disease accompanied by a pronounced systemic inflammatory reaction and multiple organ failure. This category of patients is the most vulnerable: the outcome largely depends on the timeliness and adequacy of the surgical tactics. Diffuse forms of peritonitis are characterized by an extremely high mortality that, according to various authors, reaches 40-60%. Such indicators have persisted over a long period and show that traditional approaches to treatment prove insufficiently effective. Single-stage sanitation and drainage of the abdominal cavity, applied for many years as the standard, do not provide proper control of the source of infection and do not prevent the development of secondary complications. Against this background, the search for new surgical strategies based on the principles of staged intervention acquires particular relevance. In recent years the concepts of Damage Control Surgery and the open abdomen technique with the use of modern technologies for closing and managing the wound surface, in particular VAC therapy, have become increasingly widespread in world practice. These approaches make it possible to individualize treatment tactics, combining adequate control of the source of infection with the possibility of stabilizing the patient at the stage of intensive care.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="uz">
        <p>Peritonit qorin bo‘shlig‘i jarrohligidagi eng murakkab va hayot uchun xavfli holatlardan biri bo‘lib qolmoqda. Intensiv terapiya usullarining rivojlanishi va antibakterial qo‘llab-quvvatlashning takomillashuviga qaramay, so‘nggi o‘n yilliklarda kasallikning yaqqol ifodalangan tizimli yallig‘lanish reaksiyasi va ko‘p a‘zoli yetishmovchilik bilan kechadigan og‘ir shakllari soni ortayotgani qayd etilmoqda. Bemorlarning ushbu toifasi eng zaif hisoblanadi: natija ko‘p jihatdan jarrohlik taktikasining o‘z vaqtidaligi va yetarliligiga bog‘liq. Peritonitning tarqalgan shakllari o‘ta yuqori o‘lim ko‘rsatkichi bilan tavsiflanadi va turli mualliflar ma‘lumotlariga ko‘ra u 40-60% ga yetadi. Bunday ko‘rsatkichlar uzoq vaqt davomida saqlanib kelmoqda va davolashning an‘anaviy yondashuvlari yetarlicha samarali emasligidan dalolat beradi. Ko‘p yillar davomida standart sifatida qo‘llanilgan qorin bo‘shlig‘ini bir bosqichda sanatsiya qilish va drenajlash infeksiya manbaini lozim darajada nazorat qilishni ta‘minlamaydi hamda ikkilamchi asoratlar rivojlanishining oldini olmaydi. Shu fonda bosqichma-bosqich aralashuv tamoyillariga asoslangan yangi jarrohlik strategiyalarini izlash alohida dolzarblik kasb etadi. So‘nggi yillarda jahon amaliyotida Damage Control Surgery konsepsiyalari, yara yuzasini yopish va olib borishning zamonaviy texnologiyalari, xususan VAC-terapiya qo‘llaniladigan «ochiq qorin» (open abdomen) usuli tobora keng tarqalmoqda. Bu yondashuvlar infeksiya manbaini yetarli darajada nazorat qilishni bemorni intensiv terapiya bosqichida barqarorlashtirish imkoniyati bilan uyg‘unlashtirgan holda davolash taktikasini individuallashtirishga imkon beradi.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>распространённый перитонит</kwd>
        <kwd>хирургическая тактика</kwd>
        <kwd>damage control surgery</kwd>
        <kwd>open abdomen</kwd>
        <kwd>VAC-терапия</kwd>
        <kwd>этапные ревизии</kwd>
        <kwd>летальность</kwd>
        <kwd>осложнения</kwd>
        <kwd>сепсис</kwd>
        <kwd>полиорганная недостаточность</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>diffuse peritonitis</kwd>
        <kwd>surgical tactics</kwd>
        <kwd>damage control surgery</kwd>
        <kwd>open abdomen</kwd>
        <kwd>VAC therapy</kwd>
        <kwd>staged revisions</kwd>
        <kwd>mortality</kwd>
        <kwd>complications</kwd>
        <kwd>sepsis</kwd>
        <kwd>multiple organ failure</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>umumiy peritonit</kwd>
        <kwd>jarrohlik taktikasi</kwd>
        <kwd>zararni nazorat qilish jarrohligi</kwd>
        <kwd>ochiq qorin</kwd>
        <kwd>VAC terapiyasi</kwd>
        <kwd>bosqichli qayta ko‘rib chiqishlar</kwd>
        <kwd>o‘lim</kwd>
        <kwd>asoratlar</kwd>
        <kwd>sepsis</kwd>
        <kwd>ko‘p organ etishmovchiligi</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Грубник В.В., Койчев Е.А., Косован В.М., Чернов М.М. Успешное лечение тяжёлого гнойного перитонита с абдоминальной гипертензией (клинический случай) // Харьковская хирургическая школа. – 2021. – № 5–6. – С. 79–83. – DOI: <pub-id pub-id-type="doi">10.37699/2308-7005.5-6.2021.13</pub-id>.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Егоров В.И., Шабунин А.В., Сажин В.П. Современные подходы к лечению разлитого перитонита // Анналы хирургии. – 2020. – № 3. – С. 19–27.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Кокколини Ф., Монтори Г., Черезоли М. и др. Роль открытого живота у нетравматических больных: согласительная статья WSES // World Journal of Emergency Surgery. – 2017. – Т. 12, № 1. – DOI: <pub-id pub-id-type="doi">10.1186/s13017-017-0146-1</pub-id>.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Кокколини Ф., Робертс Д., Ансалони Л. и др. Открытый живот при травме и нетравматических состояниях: рекомендации WSES // World Journal of Emergency Surgery. – 2018. – Т. 13, № 1. – DOI: <pub-id pub-id-type="doi">10.1186/s13017-018-0167-4</pub-id>.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Крыжановский А.Ф., Дюков А.А. Хирургическая тактика при абдоминальном сепсисе // Вестник хирургии им. И.И. Грекова. – 2020. – Т. 179, № 4. – С. 78–83.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Лебедев Н.В., Агреба С.Б., Попов В.С., Климов А.Е., Сванадзе Г.Т. Перитонит // Russian Open Medical Journal. – 2021. – Т. 10, № 3. – DOI: <pub-id pub-id-type="doi">10.15275/rusomj.2021.0315</pub-id>.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>МУСТАФАКУЛОВ И. Б. и др. QO&apos;SHMA ABDOMINAL SHIKASTLANISHLARIDA&quot; DEMAGE CONTROL&quot; QO&apos;YISH TAKTIKASI //ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ. – 2022. – Т. 7. – №. 3.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Карабаев Х. К. и др. Результаты хирургического лечения ожогового сепсиса //Журнал Неотложная хирургия им. ИИ Джанелидзе. – 2021. – №. S1. – С. 29-30.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>Мустафакулов И. Б. и др. INTESTINAL INJURIES IN COMBINED ABDOMINAL TRAUMA //УЗБЕКСКИЙ МЕДИЦИНСКИЙ ЖУРНАЛ.-2021.-№. SPECIAL. – Т. 1.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r10">
        <label>10</label>
        <mixed-citation>Турсунов Б. С. и др. Патоморфологические изменения в органах дыхания при термоингаляционной травме //Сборник научных трудов. – 2005. – Т. 1. – С. 209.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r11">
        <label>11</label>
        <mixed-citation>Мустафакуов И., Умедов Х. СИНДРОМ ВНУТРИБРЮШНОЙ ГИПЕРТЕНЗИИ ПРИ СОЧЕТАННЫХ АБДОМИНАЛЬНЫХ ТРАВМАХ //Журнал гепато- гастроэнтерологических исследований. – 2020. – Т. 1. – №. 2. – С. 52-55.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r12">
        <label>12</label>
        <mixed-citation>Нарзуллаев С. И. и др. Синдром внутрибрюшной гипертензии при сочетанных абдоминальных травмах //Journal the Coryphaeus of Science. – 2023. – Т. 5. – №. 1. – С. 211-</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r13">
        <label>13</label>
        <mixed-citation>Мустафакулов И. Б. и др. Особенности течения и лечения осложненных форм геморроя у лиц пожилого возраста //Национальная ассоциация ученых. – 2016. – №. 1 (17). – С. 11-12.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r14">
        <label>14</label>
        <mixed-citation>МУСТАФАКУЛОВ И. Б. и др. QO&apos;SHMA ABDOMINAL SHIKASTLANISHLARIDA&quot; DEMAGE CONTROL&quot; QO&apos;YISH TAKTIKASI //ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ. – 2022. – Т. 7. – №. 3.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r15">
        <label>15</label>
        <mixed-citation>Авазов А. и др. Ожоговый шок: патогенез, клиника, принципы лечения //Журнал проблемы биологии и медицины. – 2018. – №. 4 (104). – С. 227-231.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r16">
        <label>16</label>
        <mixed-citation>Мустафакулов И., Умедов Х. СОВРЕМЕННЫЕ ТАКТИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ В ЛЕЧЕНИИ ТРАВМАТИЧЕСКИХ ПОВРЕЖДЕНИЙ ПЕЧЕНИ //Журнал гепато- гастроэнтерологических исследований. – 2020. – Т. 1. – №. 2. – С. 48-51.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r17">
        <label>17</label>
        <mixed-citation>Mustafakulov I. B. et al. Diagnostic tools and therapeutic possibilities of endovideolaparoscopy for combined abdominal trauma //Journal of Natural Remedies. – 2021. – Т. 22. – №. 1. – С. 2.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r18">
        <label>18</label>
        <mixed-citation>Mustafakulov I. B. et al. Results of treatment of patients with thermoingalation trauma //Journal of Natural Remedies. – 2021. – Т. 22. – №. 1. – С. 2.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r19">
        <label>19</label>
        <mixed-citation>Mustafakulov I. B. et al. Damage Control the Liver and Spleen in Case of Concomitant Injury: Literature Review //Advances in Clinical Medical Research. – 2021. – Т. 2. – №. 2. – С. 13-17.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r20">
        <label>20</label>
        <mixed-citation>Муртазаев З. И. и др. Выбор оптимальной хирургической тактики при эхинококкозе легких //Национальная ассоциация ученых. – 2016. – №. 3-1 (19). – С. 51-54.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r21">
        <label>21</label>
        <mixed-citation>Мустафакуов И., Умедов Х. СИНДРОМ ВНУТРИБРЮШНОЙ ГИПЕРТЕНЗИИ ПРИ СОЧЕТАННЫХ АБДОМИНАЛЬНЫХ ТРАВМАХ //Журнал гепато- гастроэнтерологических исследований. – 2020. – Т. 1. – №. 2. – С. 52-55.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r22">
        <label>22</label>
        <mixed-citation>Хаджибаев А. М., Мустафакулов И. Б. Современное состояние и нерешенные проблемные вопросы диагностики и тактики лечения тяжелых повреждений живота при сочетанной травме //Вес��ник экстренной медицины. – 2011. – №. 4. – С. 77-81.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r23">
        <label>23</label>
        <mixed-citation>Мустафакулов И. и др. Тяжелая сочетанная травма живота //Журнал гепато- гастроэнтерологических исследований. – 2020. – Т. 1. – №. 1. – С. 63-68.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r24">
        <label>24</label>
        <mixed-citation>Мустафакулов И. Б., Камалов Т. К., Рахматова Л. Т. Модульное обучение в подготовке специалиста с высшим сестринским образованием //Здоровье, демография, экология финно-угорских народов. – 2017. – №. 4. – С. 18-19.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r25">
        <label>25</label>
        <mixed-citation>АВАЗОВ А. А. и др. Qo&apos;shma shikastlanishlarda qorin bo&apos;shlig&apos;i a&apos;zolarining og&apos;ir darajadagi shikastlanishlarini diagnostika va davolashda hal etilmagan muammollari //журнал биомедицины и практики. – 2022. – Т. 7. – №. 3.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r26">
        <label>26</label>
        <mixed-citation>Temirovich A. M. et al. Prevention and treatment of intraabdominal hypertension in patients with peritonitis //Вестник науки и образования. – 2021. – №. 3-2 (106). – С. 75-79.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r27">
        <label>27</label>
        <mixed-citation>Камолов Т. К. и др. Причины возникновения послеоперационной недостаточности анального сфинктера //Национальная ассоциация ученых. – 2016. – №. 1 (17). – С. 12-14.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r28">
        <label>28</label>
        <mixed-citation>Арзиева Г. Б. и др. Исходы беременности при термической травме //Журнал Неотложная хирургия им. ИИ Джанелидзе. – 2021. – №. S1. – С. 9-9.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r29">
        <label>29</label>
        <mixed-citation>Mustafakulov I. B., Djuraeva Z. A. Severe associated trauma to the abdomen diagnosis and treatment //European journal of pharmaceutical and medical research. –2020. – Т. 7. – №. 6. – С. 113-116.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
