<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v4i9.1755</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-013074</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>03.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">INSONLARDA GENETIK KASALLIKLARNING MOLEKULYAR ASOSLARI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>MOLECULAR FOUNDATIONS OF GENETIC DISEASES IN HUMANS</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>МОЛЕКУЛЯРНЫЕ ОСНОВЫ ГЕНЕТИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАНИЙ У ЧЕЛОВЕКА</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Daminov Muslimbek Asadullayevich</string-name>
          <aff>ZARMED universiteti</aff>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Jumanov Muratbay Arepbayevich</string-name>
          <aff>Qoraqalpoq davlat universiteti</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2025-10-05">
        <day>05</day>
        <month>10</month>
        <year>2025</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2025</year>
      </pub-date>
      <volume>4</volume>
      <issue>9</issue>
      <fpage>11</fpage>
      <lpage>15</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-013074/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Ushbu maqolada so‘nggi o‘n yilliklarda molekulyar biologiya va genetik tadqiqotlar inson organizmidagi ko‘plab irsiy kasalliklarning kelib chiqish mexanizmlarini ochib berganligi haqida adabiyotlar ma‘lumotlari keltirilgan. Shuningdek inson genomining to‘liq o‘rganilishi va yangi avlod sekvenirlash texnologiyalarining joriy etilishi tufayli kasalliklarning genetik determinatsiyasi, mutatsiyalar spektri va molekulyar patogenez mexanizmlari chuqur tahlil qilinmoqda. Genetik kasalliklar orasida qon kasalliklari (talassemiya, gemofiliya), metabolik buzilishlar (fenilketonuriya, galaktozemiya), onkologik sindromlar, shuningdek nevrologik kasalliklar eng ko‘p uchraydiganlari hisoblanadi. Ushbu maqolada insonlarda genetik kasalliklarning molekulyar asoslari bo‘yicha ilmiy adabiyotlar tahlil qilinadi.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>This article presents data from the literature showing that in recent decades molecular biology and genetic research have revealed the mechanisms of the origin of many hereditary diseases in the human organism. In addition, thanks to the complete study of the human genome and the introduction of next-generation sequencing technologies, the genetic determination of diseases, the spectrum of mutations and the molecular mechanisms of pathogenesis are being analysed in depth. Among genetic diseases, the most frequently encountered are blood diseases (thalassaemia, haemophilia), metabolic disorders (phenylketonuria, galactosaemia), oncological syndromes and also neurological diseases. This article analyses the scientific literature on the molecular foundations of genetic diseases in humans.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>В данной статье представлены литературные данные о том, что за последние десятилетия молекулярная биология и генетические исследования позволили раскрыть механизмы возникновения многих наследственных заболеваний человека. Полное изучение генома человека и внедрение технологий секвенирования нового поколения способствовали углублённому анализу генетической детерминации заболеваний, спектра мутаций и молекулярных механизмов патогенеза. Среди генетических заболеваний наиболее часто встречаются болезни крови (талассемия, гемофилия), метаболические нарушения (фенилкетонурия, галактоземия), онкологические синдромы, а также неврологические заболевания. В статье проводится анализ научной литературы по молекулярным основам генетических заболеваний у человека.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>genetik yuk</kwd>
        <kwd>mutatsiyalar spektri</kwd>
        <kwd>mahalliy populyatsiya</kwd>
        <kwd>irsiy kasalliklar</kwd>
        <kwd>konsanguinitet</kwd>
        <kwd>neonatal skrining</kwd>
        <kwd>genetik epidemiologiya</kwd>
        <kwd>autosomal-retsessiv kasalliklar</kwd>
        <kwd>molekulyar genetika</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>genetic load</kwd>
        <kwd>mutation spectrum</kwd>
        <kwd>local population</kwd>
        <kwd>hereditary diseases</kwd>
        <kwd>consanguinity</kwd>
        <kwd>neonatal screening</kwd>
        <kwd>genetic epidemiology</kwd>
        <kwd>autosomal recessive diseases</kwd>
        <kwd>molecular genetics</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>генетический груз</kwd>
        <kwd>спектр мутаций</kwd>
        <kwd>местная популяция</kwd>
        <kwd>наследственные заболевания</kwd>
        <kwd>кровное родство</kwd>
        <kwd>неонатальный скрининг</kwd>
        <kwd>генетическая эпидемиология</kwd>
        <kwd>аутосомно-рецессивные заболевания</kwd>
        <kwd>молекулярная генетика</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Всемирная организация здравоохранения. Врожденные аномалии [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/congenital-anomalies (дата обращения: 19.09.2025).</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Modell B., Darr A. Science and society: genetic counselling and customary consanguineous marriage // Nature Reviews Genetics. – 2002. – Vol. 3(3). – P. 225–229. <pub-id pub-id-type="doi">10.1038/nrg754</pub-id></mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Therrell B.L., Padilla C.D., Loeber J.G. et al. Current status of newborn screening worldwide: 2015 // Seminars in Perinatology. – 2015. – Vol. 39(3). – P. 171–187. <pub-id pub-id-type="doi">10.1053/j.semperi.2015.03.002</pub-id></mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Al-Gazali L., Hamamy H., Al-Arrayad S. Genetic disorders in the Arab world // BMJ. – 2006. – Vol. 333(7573). – P. 831–834. <pub-id pub-id-type="doi">10.1136/bmj.38982.704931.ae</pub-id></mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Бобоев Ш.Ш., Бобоева С.Ш., Даминов Ф.А. Медико-генетический кадастр наследственных заболеваний в Самаркандской области // Журнал теоретической и клинической медицины. – 2018. – №4. – С. 76–79.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Махмудов Ш.Р., Абдуллаева М.А. Консангвинные браки и наследственная патология: данные по Узбекистану // Медицинская генетика. – 2021. – Т. 20, №6. – С. 45–52.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Genscreen Uzbekistan. Пилотный проект по расширенному неонатальному скринингу: итоги и перспективы [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://innofund.uz (дата обращения: 19.09.2025).</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Саттаров Ш.Ш., Рахматуллаев Ш.А. Генетическая структура населения Узбекистана: мутации, ассоциированные с тромбофилией // Вестник биомедицины и здравоохранения. – 2020. – №2. – С. 55–61.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
