<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v3i12.1237</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-012725</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>19.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">UNIVERSITETDA FAOLIYAT YURITAYOTGAN PROFESSOR - O‘QITUVCHILARIDAGI KASBIY SO‘NISH JARAYONINING PSIXOLOGIK XUSUSSIYATLARI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF THE PROCESS OF PROFESSIONAL BURNOUT AMONG UNIVERSITY PROFESSORS AND TEACHERS</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПРОЦЕССА ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ВЫГОРАНИЯ У ПРОФЕССОРОВ И ПРЕПОДАВАТЕЛЕЙ УНИВЕРСИТЕТА</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Kurbanova Zilola Alisher qizi</string-name>
          <aff>Katta o‘qituvchi, Uzluksiz ta‘lim pedagogikasi kafedrasi, Oriental universiteti</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2025-01-05">
        <day>05</day>
        <month>01</month>
        <year>2025</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2024</year>
      </pub-date>
      <volume>3</volume>
      <issue>12</issue>
      <fpage>204</fpage>
      <lpage>209</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-012725/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Mazkur maqolada pedagoglarning kasblariga nisbatan faolligi va qiziqishini so‘nishi mexanizmlariga e‘tibor qaratilgan, shu bilan birga mazkur xolatdagi shaxslarga qanday yordam berish yo‘llariga to‘xtalib o‘tilgan. Pedagoglarda kasbiy so‘nish jarayonining ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini empirik jihatdan o‘rganish hamda kasbiy so‘nish profilaktikasi bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Pedagoglarda kasbiy so‘nish jarayonining shakllanishiga ta‘sir etuvchi omillar, mijoz bilan aloqaning chuqurlashuvi, o‘z-o‘zini baholash, o‘zi faoliyat olib borayotgan muassasadagi munosabatlar, nevrotizm (tashvishlanish), mehnat obyektiga nisbatan bo‘lgan munosabat, ekstroversiya kabi ijtimoiy-psixologik omillar empirik tadqiqotlar asosida aniqlangan o‘qituvchilarda kasbiy so‘nish kuzatilish holatlari haqida ma‘lumotlar berilgan. Kasbiy so‘nishning yosh, ish staji bo‘yicha namoyon bo‘lishiga ko‘ra, rezistensiya (qarama-qarshilik), «tanglik darajasi», «charchoq hissi», «hissiy reaksiyaning noadekvatligi», «kasbiy majburiyatlarni bajarish hissining kamayishi» (reduksiya), «tashvishlanish va depressiya» xususiyatlari; erkaklarning voqelikni ichiga yutish, stressogen ta‘sirlarni ayollar singari tezda o‘tkazib yubora olmaslik, erkakning oila boquvchisi, ta‘minotchisi sifatidagi burch va mas‘uliyatini his qilishi kabi gender psixologik xususiyatlari asoslangan xulosalarga yo‘nalgan. /</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>This article focuses on the mechanisms of pedagogues‘ activity and interest in their profession fading away, and at the same time, it is pointed out how to help people in this situation. Empirical study of the socio-psychological features of the process of professional burnout and practical recommendations on the prevention of professional burnout have been developed.</p>
        <p>Factors affecting the formation of the process of professional fading in teachers, the deepening of communication with the client, self-evaluation, relations in the institution where he works, neuroticism (anxiety), attitude towards the object of work, social factors such as extroversion - psychological factors are determined on the basis of empirical research, and information is given about cases of professional burnout among teachers.</p>
        <p>According to the manifestation of professional burnout by age, length of service, resistance (contradiction), &quot;tension level&quot;, &quot;feeling of fatigue&quot;, &quot;inadequacy of emotional reaction&quot;, &quot;reduced feeling of fulfilling professional obligations&quot; ( reduction), features of &quot;anxiety and depression&quot;; conclusions based on gender psychological characteristics, such as men‘s ability to absorb reality, inability to pass stressors as quickly as women, man‘s sense of duty and responsibility as family breadwinner and provider.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>В данной статье рассматриваются механизмы угасания активности педагогов и интереса к своей профессии, и в то же время указывается, как помочь людям в этой ситуации. Разработаны эмпирическое исследование социально-психологических особенностей процесса профессионального выгорания и практические рекомендации по профилактике профессионального выгорания. Факторы, влияющие на формирование процесса профессионального угасания педагогов, углубление общения с клиентом, самооценка, отношения в учреждении, где он работает, невротизм (тревожность), отношение к объекту работы, социальные факторы, такие как экстраверсия. - на основе эмпирических исследований определены психологические факторы и приведены сведения о случаях профессионального выгорания среди учителей. По проявлению профессионального выгорания по возрасту, стажу работы, резистентности (противоречивости), «уровню напряженности», «чувству усталости», «неадекватности эмоционального реагирования», «сниженному чувству выполнения профессиональных обязательств» (снижению), особенностям о «тревоге и депрессии»; выводы, основанные на гендерно-психологических характеристиках, таких как способность мужчин воспринимать реальность, неспособность преодолевать стрессоры так же быстро, как женщины, чувство долга и ответственности мужчины как кормильца и кормильца семьи.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>kasbiy so‘nish</kwd>
        <kwd>emotsional so‘nish</kwd>
        <kwd>kasbiy stress</kwd>
        <kwd>kasbiy identiklik</kwd>
        <kwd>kasbiy «Men»</kwd>
        <kwd>kasbiy kompetentlik</kwd>
        <kwd>kasbiy hamkorlik</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>professional burnout</kwd>
        <kwd>emotional burnout</kwd>
        <kwd>professional stress</kwd>
        <kwd>professional identity</kwd>
        <kwd>professional self</kwd>
        <kwd>professional competence</kwd>
        <kwd>professional cooperation</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>профессиональное выгорание</kwd>
        <kwd>эмоциональное выгорание</kwd>
        <kwd>профессиональный стресс</kwd>
        <kwd>профессиональная идентичность</kwd>
        <kwd>профессиональное Я</kwd>
        <kwd>профессиональная компетентность</kwd>
        <kwd>профессиональное сотрудничество</kwd>
        <kwd>профессиональная компетентность</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasi to‘g’risida”gi PF– 4947-son Farmoni // O‘zbekiston Respublikasi qonun xujjatlari to‘plami. – 6 (766)-son, 2017.- B. 25- 150.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 oktyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy taʻlim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g’risida”gi PF–5847-son Farmoni // http://lex.uz.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Qarshiyeva D.S. Pedagog shaxsida kasbiy stress namoyon bo‘lishiga psixologik determenantlarning taʻsiri” psixol.f.d.dok.disser. T.: 2022 y..</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Kaplanova M. “O‘zbek maktablari o‘qituvchisi shaxsining psixologik xususiyatlari. Психологические особенности личности учителя узбекской школы. T. 1993 26 b. 5.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Mota A.I., Lopes J., Oliveira C. Burnout in Portuguese Teachers: A Systematic Review // European Journal of Educational Research. 2021. Vol. 10. № 2. Р. 693-703. <pub-id pub-id-type="doi">10.12973/eu-jer.10.2.693</pub-id></mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Кузмина Н.В.Психологическая структура деятельности учителя и формирование его личности: в 3-х томах. - Ленинград, 1964. — 920 с</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Львова Ю. Л. Социально-педагогические проблемы развития профессиональной и общественной активности учителей/Ю. Л.Львова.–Москва: Сфера, 2012.–220 с</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Москвина Н.Б. Личностно-профессиональные деформации педагогов // Педагогическое образование и наука, 2004 № 4. – 32-37 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>Edelwich Е., Brodsky А. Stages of Disillusionment in the Helping Professions. N. Y., 1980. 252 p.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r10">
        <label>10</label>
        <mixed-citation>Мадалиева З.Б. Эмоциональное состояние учителья: особенности проявления и способы регуляции /Автореферат дис.к.пс.н. Т.:2009. – 43 с. 135a</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
