<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="ru">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v3i10.1096</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-012603</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>10.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="ru">НАШИ ХУДОЖНИКИ-КЛАССИКИ И ТВОРЧЕСТВО М.А.САБИРА</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>OUR CLASSIC ARTISTS AND THE WORK OF M.A.SABIR</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="uz">
          <trans-title>BIZNING KLASSIK RASSOMLARIMIZ VA M.A.SABIR IJODI</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Улдуз Фархад Кахраманова</string-name>
          <aff>филологический факультет, доктор философии, старший преподаватель кафедры «Литература», АГПУ</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2024-11-05">
        <day>05</day>
        <month>11</month>
        <year>2024</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2024</year>
      </pub-date>
      <volume>3</volume>
      <issue>10</issue>
      <fpage>55</fpage>
      <lpage>62</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-012603/"/>
      <abstract xml:lang="ru">
        <p>М.А. Методы Сабира по использованию классического наследия разнообразны. В классической поэзии он в сатирической форме представляет страдания лирического героя на пути к возлюбленной и вытекающие из этого жалобы читателю. В результате лирический любовник превращается в сатирический тип, а суть его страданий превращается из возвышенности в жадность и чревоугодие. Или то, что здесь застрелили любовника, это нехорошо. Его возлюбленная — наука и образование, школа и медресе. Отец также пытается помешать своему ребенку действительно прогрессировать и развиваться. Потому что его сын влюбился в «фею» науки и образования, «ангела» прогресса и развития. Эта любовь уводит его не в пустыню, как Меджнун, а в светлое завтра, в будущее. Попытка отца отговорить своего ребенка от этого пути проистекает либо из невежества, либо из-за того, что он является врагом прогресса. Или лирический герой в классической литературе готов принести любую жертву ради возлюбленной, которую любит всем своим существом. Потому что в его глазах его возлюбленная прекраснее всех красавиц, утонченнее всех тонкостей. Поэтому он обращается к ней со всевозможными изящными эпитетами. Сатирический стиль Сабира сосредоточен на богатстве, деньгах и еде. Он готов на все виды зла, жадности и жестокости, чтобы собрать богатство, состояние, деньги и золото. Деньги, золото, богатство из всех святых понятий – Мекка, Медина, Кибла и т. д. считает высшим. Таким образом, М.А. Сабир меняет характер лирического героя, его родителей, возлюбленной. Читатель сталкивается с совершенно новым героем, новой социально-нравственной средой, новым возлюбленным. С этими героями он встречается в повседневной жизни и «беседует» с ними. В результате ему удалось по-новому представить читателю современные и новаторские качества классического наследия. Первое знакомство поэта с классическим наследием в детстве продолжило его уважение, почтение и творческое отношение на всю жизнь. Кроме того, эти отношения развивались по восходящей и постоянно развивающейся линии. М.А. Сабир иногда напрямую извлекал пользу из классического наследия, т.е. он компенсировал, пародировал некоторые их произведения или писал аллюзию и сравнение, а иногда и вообще пытался сохранить историческую память и восстановить ее в новом качестве. В общем, М.А. Сабир прославился как новатор и поэт с оригинальным творчеством в истории азербайджанской литературы. Поднявшись на эту вершину, он воспользовался классическим наследием и артистизмом и укрепил свой голос дыханием и голосом своих предшественников. Пользуясь классикой, М.А. Сабир сумел умело соединить драму в основе своих произведений с творческим опытом национальной драматургии и драматургией того времени. Все это обеспечило драматический характер его поэзии.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>M.A. Sabir‘s methods of benefiting from the classical heritage are diverse. In classical poetry, he presents the sufferings of the lyrical hero on his way to his lover and the resulting complaints to the reader in a satirical way. As a result, the lyrical lover turns into a satirical type, and the essence of his suffering turns from sublimity to greed and gluttony. Or that the lover is shot here is not any nice. His lover is science and education, school and madrasa. The father also tries to prevent his child from actually progressing and developing. Because his son fell in love with the &quot;fairy&quot; of science and education, the &quot;angel&quot; of progress and development. This love does not take him to the desert like Majnun, but to a bright tomorrow, to the future. The father‘s attempt to dissuade his child from this path stems either from ignorance or from being an enemy of progress. Or the lyrical hero in classical literature is ready to make any kind of sacrifice for the lover he loves with his whole being. Because in his eyes, his lover is more beautiful than all the beauties, more subtle than all the subtleties. That‘s why he addresses her with all kinds of elegant epithets. Sabir‘s satirical style is focused on vara, money, and food. He is ready for all kinds of evil, greed and cruelty to collect wealth, state, money and gold. Money, gold, wealth from all holy concepts - Mecca, Medina, Qibla, etc. considers superior.</p>
        <p>Thus, M.A. Sabir changes the nature of the lyrical hero, his parents, and his lover. The reader faces a completely new hero, a new socio-moral environment, a new lover. He meets those heroes in everyday life and &quot;converses&quot; with them. As a result, he was able to present the modern and innovative qualities of the classical heritage to the reader in a new way. The poet‘s initial acquaintance with classical heritage as a child continued his respect, reverence and creative attitude throughout his life. Also, those relations have developed in a rising and constantly maturing line.</p>
        <p>M.A. Sabir sometimes directly benefited from the classical heritage, i.e. he made compensation, parodied some of their works, or wrote an allusion and simile, and sometimes he generally tried to preserve the historical memory and restore it in a new quality.</p>
        <p>In general, M.A. Sabir gained fame as an innovator and a poet with original creativity in the history of Azerbaijani literature. While rising to this peak, he benefited from the classical heritage with artistry and strengthened his voice with the breath and voice of his predecessors. While benefiting from the classics, M.A. Sabir was able to skillfully combine the drama in the core of their works with the creative experience of the national dramaturgy with the drama of the time. All this ensured that his poetry appeared in a dramatic quality.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="uz">
        <p>M.A. Sabirning mumtoz merosdan bahramand bo‘lish usullari xilma-xildir. Mumtoz she‘riyatda u lirik qahramonning mahbubasi sari yo‘lidagi iztiroblarini va shundan kelib chiqadigan shikoyatlarini o‘quvchiga satirik tarzda taqdim etadi. Natijada lirik oshiq satirik tipga aylanadi, uning iztirobi mohiyati esa yuksaklikdan ochko‘zlik va nafsga aylanadi. Yoki bu yerda oshiqning otib tashlanishi ham yaxshi emas. Uning mahbubasi ilm va ma‘rifat, maktab va madrasadir. Ota ham farzandining haqiqatan ilgarilashi va rivojlanishiga to‘sqinlik qilishga urinadi. Chunki uning o‘g‘li ilm va ma‘rifat &quot;parisi&quot;ga, taraqqiyot va rivojlanish &quot;farishtasi&quot;ga oshiq bo‘lgan. Bu muhabbat uni Majnun kabi sahroga emas, balki yorqin ertaga, kelajakka olib boradi. Otaning farzandini bu yo‘ldan qaytarishga urinishi yo jaholatdan, yo uning taraqqiyot dushmani ekanligidan kelib chiqadi. Yoki mumtoz adabiyotdagi lirik qahramon butun borlig‘i bilan sevgan mahbubasi uchun har qanday qurbonlikka tayyor. Chunki uning nazarida mahbubasi barcha go‘zallardan go‘zalroq, barcha nozikliklardan nozikroqdir. Shuning uchun u unga har xil nafis sifatlar bilan murojaat qiladi. Sabirning satirik uslubi esa boylik, pul va ovqatga qaratilgan. U boylik, mol-mulk, pul va oltin to‘plash uchun har qanday yovuzlik, ochko‘zlik va shafqatsizlikka tayyor. Pul, oltin, boylikni barcha muqaddas tushunchalardan - Makka, Madina, qibla va shu kabilardan ustun deb biladi. Shu tariqa, M.A. Sabir lirik qahramonning, uning ota-onasining va mahbubasining tabiatini o‘zgartiradi. O‘quvchi mutlaqo yangi qahramon, yangi ijtimoiy-axloqiy muhit, yangi oshiq bilan yuzlashadi. U bu qahramonlarni kundalik hayotda uchratadi va ular bilan &quot;suhbatlashadi&quot;. Natijada u mumtoz merosning zamonaviy va novatorlik fazilatlarini o‘quvchiga yangicha tarzda taqdim eta oldi. Shoirning bolalikda mumtoz meros bilan dastlabki tanishuvi umri davomida unga hurmat, ehtirom va ijodiy munosabatini davom ettirdi. Shuningdek, bu munosabatlar yuksalib boruvchi va doimiy yetilib boruvchi chiziqda rivojlandi. M.A. Sabir goho mumtoz merosdan bevosita bahramand bo‘lgan, ya‘ni kompensatsiya qilgan, ularning ayrim asarlariga parodiya yozgan yoki talmeh va tashbeh yaratgan, goho esa umuman tarixiy xotirani saqlab qolishga va uni yangi sifatda tiklashga harakat qilgan. Umuman olganda, M.A. Sabir Ozarbayjon adabiyoti tarixida novator va o‘ziga xos ijodga ega shoir sifatida shuhrat qozondi. Bu cho‘qqiga ko‘tarilar ekan, u mumtoz merosdan badiiylik bilan bahramand bo‘ldi va o‘z ovozini salaflarining nafasi va ovozi bilan kuchaytirdi. Mumtoz adabiyotdan bahramand bo‘lar ekan, M.A. Sabir ularning asarlari o‘zagidagi dramatizmni milliy dramaturgiyaning ijodiy tajribasi va zamon dramatizmi bilan mohirona uyg‘unlashtira oldi. Bularning barchasi uning she‘riyati dramatik sifatda namoyon bo‘lishini ta‘minladi.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>М.А. Сабир</kwd>
        <kwd>классика</kwd>
        <kwd>азербайджанская литература</kwd>
        <kwd>поэзия</kwd>
        <kwd>современность и новаторство</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>M.A. Sabir</kwd>
        <kwd>classics</kwd>
        <kwd>Azerbaijani literature</kwd>
        <kwd>poetry</kwd>
        <kwd>modernity and innovation</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>M.A. Sabir</kwd>
        <kwd>klassika</kwd>
        <kwd>ozarbayjon adabiyoti</kwd>
        <kwd>she‘riyat</kwd>
        <kwd>zamonaviylik va novatorlik</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Байрамоглу А. Мирза Алекпер Сабир (краткая биография). Баку: Нурлан, 2001, 140 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Художественное мастерство в творчестве Джалала М. Сабира // Журнал «Азербайджан», 1961, № 12, с. 154-165.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Работы Ю. В. Чаманзаминли. В 3-х томах, III в., Составитель Тофик Гусейноглу, Баку: Евразия-Пресс, 2005, 440 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Хандан Ч. Ремесленные особенности творчества Сабира. Баку: Азернашр, 1962, 434 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Назим А. Избранные произведения. Баку: Язычи, 1979, с. 362-363</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Шариф А. Обеты Сабира // Журнал «Азербайджан», 1962, № 5, с. 89-96.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Закир К. Избранные произведения. Баку: Евразия-пресс, 2005, 398 с.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Заманов А. Друзья действия. Баку: Язычи, 1979, 368 с.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
