<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v3i9.968</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-012548</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>05.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">HISOBLASH TAFAKKURI HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHALAR</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>GENERAL CONCEPTS OF COMPUTATIONAL THINKING</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>ОБЗОР ВЫЧИСЛИТЕЛЬНОГО МЫШЛЕНИЯ</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Mastonov Jahongir Mamatqul o‘g‘li</string-name>
          <aff>Qarshi shahar 10-umumiy o‘rta ta‘lim maktabi Informatika fani o‘qituvchisi</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2024-10-05">
        <day>05</day>
        <month>10</month>
        <year>2024</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2024</year>
      </pub-date>
      <volume>3</volume>
      <issue>9</issue>
      <fpage>50</fpage>
      <lpage>59</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-012548/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Kompyuterlar va aqlli qurilmalar hayotimizning har doimgidek asosiy qismiga aylandi. Kompyuterlar va kompyuterlar tomonidan boshqariladigan qurilmalar tibbiyotdan tortib mashinasozlik, to‘qimachilik ishlab chiqarishigacha bo‘lgan barcha sohalarda qo‘llaniladi. Kompyuterlar muqarrar ravishda tarqalib ketgan sohalardan biri bu ta‘lim va kompyuterlarni boshqarish yoki ularni boshqarish darajasi va samaradorligini oshirishning asosiy shartlaridan biri bu inson va kompyuter o‘zaro ta‘sirini iloji boricha samarali qilishdir. &quot;Kompyuterga o‘xshash fikrlash&quot; yoki &quot;Kompyuter tafakkuri&quot; deb nomlanuvchi ushbu samarali va samarali kompyuterdan foydalanish jarayoni bizning jadal rivojlanayotgan dunyomizda individual va ijtimoiy rivojlanishni qo‘llab-quvvatlash va sezilarli iqtisodiy foyda keltirishi mumkin bo‘lgan soha sifatida qaraladi. Ushbu sohaning asosiy tushunchalari va ko‘lami turli tadqiqotchilar tomonidan turli yo‘llar bilan tasvirlangan. Xuddi shunday, tadqiqotchilar ham Hisoblash tafakkurining potentsial afzalliklariga nisbatan alohida tanqidiy qarashlarni ilgari surdilar. Ushbu tadqiqot birinchi navbatda manba adabiyotlariga murojaat qilish orqali Hisoblash tafakkuri tushunchasini aniqlash, so‘ngra ushbu sohaga oid ayrim tanqidlarning maqsadlarini tahlil qilish va hisoblash tafakkurining asosiy elementlari va ushbu elementlar bo‘yicha zamonaviy tadqiqotlarni muhokama qilishdan iborat.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>Computers and smart devices have become, as ever, a fundamental part of our lives. Computers and computer-controlled devices are used in all fields, from medicine to mechanical engineering and textile production. One of the fields into which computers have inevitably spread is education, and one of the main conditions for raising the level and effectiveness of managing computers or controlling them is to make human-computer interaction as effective as possible. This effective and efficient process of using computers, known as &quot;computer-like thinking&quot; or &quot;computational thinking&quot;, is regarded as a field that can support individual and social development and bring considerable economic benefit in our rapidly developing world. The basic concepts and scope of this field have been described in different ways by different researchers. Likewise, researchers have also put forward particular critical views regarding the potential advantages of computational thinking. This study consists first of defining the concept of computational thinking by referring to the source literature, then of analysing the aims of certain criticisms relating to this field, and of discussing the basic elements of computational thinking and contemporary research on those elements.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>Компьютеры и интеллектуальные устройства стали неотъемлемой частью нашей жизни. Компьютеры и устройства с компьютерным управлением / используются во всем: от медицины до машиностроения и текстильного производства. Одной из областей неизбежного распространения компьютеров является образование, и одним из главных условий повышения уровня и эффективности компьютерного управления или контроля является максимально эффективное взаимодействие человека и компьютера. Этот эффективный и действенный процесс использования компьютеров, известный как «компьютерное мышление» или «компьютерное мышление», рассматривается как область, которая может поддержать индивидуальное и социальное развитие и принести значительные экономические выгоды в нашем быстро меняющемся мире. Основные понятия и масштабы этой области по-разному описывались разными исследователями. Точно так же исследователи высказали особую критику потенциальных преимуществ вычислительного мышления. В этом исследовании сначала определяется концепция вычислительного мышления, ссылаясь на исходную литературу, затем анализируются цели некоторых критических замечаний в этой области и обсуждаются основные элементы вычислительного мышления и современные исследования этих элементов.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>Hisoblash tafakkuri</kwd>
        <kwd>kompyuterga o‘xshash fikrlash</kwd>
        <kwd>hisoblash-kompyuter tafakkuri</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Computational thinking</kwd>
        <kwd>computer-like thinking</kwd>
        <kwd>computational-computer thinking</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>Вычислительное мышление</kwd>
        <kwd>компьютерное мышление</kwd>
        <kwd>вычислительно-компьютерное мышление</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Wing, J. (2014). Hisoblash tafakkuri jamiyatga foyda keltiradi. Hisoblashdagi ijtimoiy masalalarning 40-blogi, 2014 yil.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Wing, JM (2006). Hisoblash tafakkuri. ACM kommunikatsiyalari, 49(3), 33-35.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Wing, JM (2008). Hisoblash haqida fikrlash va hisoblash. London qirollik jamiyatining falsafiy operatsiyalari A: matematika, fizika va muhandislik fanlari, 366(1881), 3717- 3725.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Wing, JM (2011), Tadqiqot daftarchasi: Hisoblash tafakkuri - nima va nima uchun? Link jurnali, 20-23. https://www.cs.cmu.edu/link/research-notebook-computational- thinking-what-and-why</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Voogt, J., Fisser, P., Good, J., Mishra, P., &amp; Yadav, A. (2015). Majburiy ta&apos;limda Hisoblash tafakkuri: tadqiqot va amaliyot uchun kun tartibiga. Ta&apos;lim va axborot texnologiyalari, 20(4), 715-728.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Palumbo, DB (1990). Dasturlash tili/muammolarni hal qilish bo&apos;yicha tadqiqotlar: Tegishli masalalarni ko&apos;rib chiqish. Ta&apos;lim tadqiqotlari sharhi, 60(1), 65-89.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Pea, RD va Kurland, DM (1984). Kompyuter dasturlashni o&apos;rganishning kognitiv ta&apos;siri haqida. Psixologiyada yangi g&apos;oyalar, 2(2), 137-168.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Román-Gonsales, M., Peres-Gonsales, JC, &amp; Jiménez-Fernández, C. (2016). Hisoblash tafakkuri asosida qanday kognitiv qobiliyatlar yotadi? Hisoblash tafakkuri testining mezon asosliligi. Inson xulq-atvoridagi kompyuterlar, 1-14</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r9">
        <label>9</label>
        <mixed-citation>www.unite.ai</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
