<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD with MathML3 v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3-mathml3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.3" xml:lang="uz">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">research-focus</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Research Focus International Scientific Journal</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Research Focus</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="epub" publication-format="electronic">2181-3833</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi</publisher-name>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="doi">10.66073/researchfocus.v3i1.693</article-id>
      <article-id pub-id-type="other" assigning-authority="relibrary.uz">REL-A-012356</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="oak">
          <subject>10.00.00</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="uz">&quot;QUSHNOMALAR&quot; GENEZESI</article-title>
        <trans-title-group xml:lang="en">
          <trans-title>THE GENESIS OF &quot;QUSHNOMAS&quot;</trans-title>
        </trans-title-group>
        <trans-title-group xml:lang="ru">
          <trans-title>ПРОИСХОЖДЕНИЕ КУШНАМАЛАРА</trans-title>
        </trans-title-group>
      </title-group>
      <contrib-group content-type="author">
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Halimova Shahlo To‘lqin qizi</string-name>
          <aff>ToshDO‘TAUning tayanch doktoranti</aff>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub" iso-8601-date="2024-02-05">
        <day>05</day>
        <month>02</month>
        <year>2024</year>
      </pub-date>
      <pub-date date-type="collection">
        <year>2024</year>
      </pub-date>
      <volume>3</volume>
      <issue>1</issue>
      <fpage>93</fpage>
      <lpage>97</lpage>
      <permissions>
        <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">
          <ali:license_ref>https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref>
          <license-p>Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <self-uri xlink:href="https://relibrary.uz/REL-A-012356/"/>
      <abstract xml:lang="uz">
        <p>Mazkur maqolada irfoniy dostonlarning kelib chiqishi, genezisi, tadrijiy taraqqiyoti, turkiy va forsiy adabiyotdagi rivojlanish tamoyillari tadqiq etilgan. Fariduddin Attor, Gulshahriy, Alisher Navoiy, Rizoiy Payvandiy, Salohiylarning dostonlari tahlilga tortilgan. Ushbu ijodkorlar dostonlaridagi vazn xususiyatlari, o‘lchov imkoniyatlari, she‘riy san‘atlar, qofiyalar tizimi o‘rganilgan, tahlil qilingan. Maqolada irfoniy dostonlarda vazn va mazmun munosabati ham ochib berilgan. Shuningdek, maqolada adabiyotshunoslikdagi mavjud qarashlarga, fikrlarga munosabat bildirilgan. Dostonlar baytlarini ifodali o‘qish uchun vasl, imola, tag‘yir, taslim hodisalariga oydinlik kiritiladi. Tadqiqotni yozish jarayonida B.Valixo‘jaevning “O‘zbek epik poeziyasi tarixidan” kitobi, Arasli No‘shobaning “Gulshahriy va Navoi” maqolasi, Sh.Sharipovning ““Lison ut-tayr” dostonining genezisi va g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari” kitobi, Sh.Hasanovaning “Mavlono Xoji Qozi Payvandiy Rizoiyning “Qush tili” dostoni va uning qiyosiy-tekstologik tadqiqi” monografiyasi, Z.Mamadaliyevaning “Lison ut-tayr” obrazlari: ramz va majoz” singari tadqiqotlaridagi nazariy qarashlarga tayanildi. Irfoniy dostonlar yo‘nalishidagi asarlar uchun ramali musaddasi mahzuf, ramali musaddasi maqsur vaznlari qulayligi ochiqlandi.</p>
      </abstract>
      <trans-abstract xml:lang="en">
        <p>This article examines the origin, genesis and gradual development of irfoni (mystical) epics and the principles of their development in Turkic and Persian literature. The epics of Fariduddin Attor, Gulshahriy, Alisher Navoiy, Rizoiy Payvandiy and Salohiy are analysed. The metrical features, metrical possibilities, poetic devices and rhyme systems in the epics of these authors are studied and analysed. The article also reveals the relationship between metre and content in mystical epics. It likewise responds to the views and opinions existing in literary studies. For the expressive reading of the couplets of the epics, the phenomena of vasl, imola, tag‘yir and taslim are clarified. In the course of writing the study, reliance was placed on the theoretical views in such works as B. Valixo‘jaev‘s book &quot;From the history of Uzbek epic poetry&quot;, Arasli No‘shoba‘s article &quot;Gulshahriy and Navoi&quot;, Sh. Sharipov‘s book &quot;The genesis and ideological-artistic features of the epic Lison ut-tayr&quot;, Sh. Hasanova‘s monograph &quot;The epic Qush tili by Mavlono Xoji Qozi Payvandiy Rizoiy and its comparative-textological study&quot; and Z. Mamadaliyeva‘s &quot;The images of Lison ut-tayr: symbol and metaphor&quot;. It was established that the metres ramali musaddasi mahzuf and ramali musaddasi maqsur are convenient for works in the direction of mystical epics.</p>
      </trans-abstract>
      <trans-abstract xml:lang="ru">
        <p>В данной статье исследуются происхождение, генезис, постепенное развитие мистического эпоса, принципы развития в турецкой и персидской литературе. Проанализированы эпосы Фаридуддина Аттара, Гульшахри, Алишера Навои, Резаи Пайванди, Салахи. Изучены и проанализированы особенности веса, возможности измерения, поэтического искусства, системы рифмы в былинах этих творцов. В статье также раскрывается взаимосвязь веса и содержания в мистических былинах. Также в статье выражается реакция на существующие взгляды и мнения в литературоведении. Для / выразительного чтения эпических стихов уточняются события васл, имола, тагыр, таслим. В процессе написания исследования книга «Из истории узбекской эпической поэзии» Б.Валиходжаева, статья «Гульшахри и Навои» Арасли Ношоба, книга «Генезис и идейно-художественные особенности эпоса» Лисон ут-Таир» Ш. Шарипова, монография Ш. Гасановой «Эпос Мавлано Ходжи Кази Пайвандия Резаи «Птичий язык» и его сравнительно-текстологическое исследование» и З. Мамадалиевой Образы «Лисон ут-тайр»: символ и метафора». основано на теоретических взглядах. Выявлено удобство гирь Рамали мусаддаси махзуф и Рамали мусаддаси максур для работ в на правлении мистического эпоса.</p>
      </trans-abstract>
      <kwd-group xml:lang="uz">
        <kwd>janr</kwd>
        <kwd>doston</kwd>
        <kwd>masnaviy</kwd>
        <kwd>vazn</kwd>
        <kwd>ramal</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>genre</kwd>
        <kwd>epic poem</kwd>
        <kwd>masnavi</kwd>
        <kwd>metre</kwd>
        <kwd>ramal</kwd>
      </kwd-group>
      <kwd-group xml:lang="ru">
        <kwd>жанр</kwd>
        <kwd>эпос</kwd>
        <kwd>маснави</kwd>
        <kwd>вес</kwd>
        <kwd>рамал</kwd>
      </kwd-group>
    </article-meta>
  </front>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="r1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>Ibn Sino. Tayr qissasi. A.Irisqulov tarjmasi. “O‘zbek adabiyoti” Beshinchi tom, ikkinchi kitob. – T.: G‘afur G‘ulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyoti, 1968.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r2">
        <label>2</label>
        <mixed-citation>Mamadaliyeva Z. Ibn Sino va Gʻazzoliy: anʼana va oʻziga xoslik .“Sharq yulduzi” jurnali, 2015 – 1.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r3">
        <label>3</label>
        <mixed-citation>Abu Homid G‘azzoliy. “Risolat ut-tayr”. R.Hakimjonova tarjimasi. “Sharq yulduzi” jurnali, 2015 – 1.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r4">
        <label>4</label>
        <mixed-citation>Farudiddin Attor. Mantiq ut-tayr. – Т.: Yangi asr avlodi, 2021.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r5">
        <label>5</label>
        <mixed-citation>Alisher Navoiy. Lison ut-tayr. To‘la asarlar to‘plami 10 jildlik, 9-jild. – T.: G‘afur G‘ulom nomidagi NMIU, 2013.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r6">
        <label>6</label>
        <mixed-citation>Mavlono Xoja Qozi Payvandiy Rizoiy. Qush tili. – Т.: Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyi, 2009.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r7">
        <label>7</label>
        <mixed-citation>Hasanova Sh. “To‘tinoma” tipidagi asarlarning qiyosiy-tipologik va tekstologik tahlili. Monografiya. – T.: Mumtoz so’z, 2015.</mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="r8">
        <label>8</label>
        <mixed-citation>Allamurotova Dilfuza. «Mantiq ut-tayr» va «Lison ut-tayr» dostonlarining qiyosiy tahlili. BMI. Samarqand, 2013.</mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>
